Saoedische journalist bezoekt Israël

Het Saudische ministerie van Buitenlandse Zaken veroordeelde onlangs het “schaamteloze binnendringen” van “Israëlische kolonisten” in de Al-Aqsa Moskee, die “onder de bescherming staat van de Israëlische bezettingstroepen”. Dergelijke acties, zo luidde het, “ondermijnen de vredesinspanningen en zijn in strijd met de internationale beginselen betreffende de heilige plaatsen”.

De laatste jaren is de Saoedische belangstelling voor de heilige plaatsen in Jeruzalem toegenomen.

Volgens de Saoedische journalist Abdel Aziz Al-Khamis is “het regelen van de kwestie Al-Aqsa een belangrijke voorwaarde voor het aanknopen van betrekkingen tussen Israël en Saoedi-Arabië”.

Khamis sprak in Jeruzalem, waar hij deelnam aan de Israëlisch-Afrikaans-Arabische conferentie, georganiseerd door het Jerusalem Center for Public Affairs. Deelnemers uit 30 Afrikaanse en Perzische Golfstaten bespraken manieren om de Abraham-akkoorden uit te breiden en de samenwerking op gebieden als terrorismebestrijding, nationale veiligheid, voedsel- en waterzekerheid en milieuproblemen te vergroten.

Israëliërs die de vredesakkoorden met de Arabische wereld willen uitbreiden, zien de Saoedi’s als een belangrijke dominosteen. Hoewel de Saoedi’s de Abraham-akkoorden niet ondertekenden, gaven zij in 2020 hun zegen aan de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein.

Khamis erkende dat meer Arabische landen waarschijnlijk het Saoedische voorbeeld zullen volgen in het normaliseren van de betrekkingen met Israël, en liet doorschemeren dat Riyad een rol wil spelen in de heilige plaatsen van Jeruzalem.

“Na de Abraham-akkoorden dachten veel Israëli’s dat Saoedi-Arabië het volgende land zou zijn dat een overeenkomst met Israël zou ondertekenen,” legde hij uit. “Saoedi-Arabië speelt een belangrijke rol in de Arabische en islamitische wereld en ziet het daarom als cruciaal om de heilige plaatsen van de islam in Oost-Jeruzalem te regelen. Dit is een voorwaarde voor vrede en overeenstemming,” benadrukte hij.

Veelzeggend is dat Khamis niet verwees naar de Palestijnen. In antwoord op een vraag van een deelnemer zei hij in plaats daarvan dat “de veiligheid van de Rode Zee en een oplossing voor de problemen in verband met Israëls betrekkingen met de landen van Afrika belangrijke pijlers zijn van elke toekomstige overeenkomst.”

Zijn woorden samenvattend, zei Khamis: “Als we het over vrede tussen Israël en Saudi-Arabië hebben, moeten we een nieuwe aanpak en een nieuwe manier van denken hanteren, maar in ieder geval zullen Oost-Jeruzalem en de heilige plaatsen centraal staan op de agenda van Saudische zijde.”

Het Israëlisch-Jordaanse vredesverdrag van 1994 bepaalt de rol van Jordanië als bewaker van de Tempelberg. Jordanië houdt toezicht op en financiert de Islamitische Waqf, een trust die de dagelijkse gang van zaken op de Tempelberg beheert.

De Tempelberg, waarop de Eerste en Tweede Tempel zijn gebouwd, is de heiligste plaats van het Jodendom. De delicate status quo die er heerst dateert van 1967, toen Israël in de Zesdaagse Oorlog de Oude Stad van Jeruzalem bevrijdde van Jordanië. Uit vrees voor een godsdienstoorlog stemde de toenmalige minister van Defensie Moshe Dayan ermee in dat de Waqf de heilige plaats zou blijven beheren, terwijl Israël de algemene soevereiniteit zou behouden en verantwoordelijk zou zijn voor de veiligheid.