Israël en de vijfde verkiezingen: Een dubieuze wereldwijde prestatie

Zoals in veel westerse democratieën is de Israëlische politiek vandaag de dag een persoonlijkheidscultus geworden, maar dan in een turboversnelling. Wat kan er worden gedaan om de snelle cyclus van steeds terugkerende verkiezingen af te remmen?

Door Ryan Jones | | Onderwerpen: Netanyahu, Bennett
De Knesset heeft woensdag voor het eerst gestemd over een motie om de Knesset te ontbinden en vijfde nationale verkiezingen te houden in minder dan vier jaar. Foto: Olivier Fitoussi / Flash90

Israël heeft het weer geflikt – het land voert de wereld aan in nog een belangrijke categorie. Alleen deze keer is het succes hoogst onplezierig.

Van de geavanceerde democratische landen is Israël nu het land dat het vaakst verkiezingen houdt.

Met andere woorden, democratisch verkozen Israëlische regeringen dienen vaker niet hun volledige ambtstermijn uit dan die van enig ander land.

Maandagavond maakten premier Naftali Bennett en minister van Buitenlandse Zaken Yair Lapid bekend dat ook hun “regering van verandering” al na één jaar was mislukt en dat de Israëliërs in oktober voor de vijfde keer in minder dan vier jaar naar de stembus zouden gaan.

Na deze aankondiging meldde het Israel Democracy Institute dat de Joodse staat nu de twijfelachtige eer heeft van alle relevante naties de meeste verkiezingen te hebben gehouden sinds 1996.

Volgens de gegevens heeft Israël tussen 1996 en 2022 om de 2,4 jaar verkiezingen gehouden – regelmatiger dan Griekenland (2,53), Spanje (2,96), Canada (3,04), het VK (3,77) en Italië (4,38).

Een volledige ambtstermijn van een Israëlische regering is vier jaar. De laatste keer dat in Israël op de officieel geplande datum verkiezingen voor de Knesset werden gehouden, was in 1988.

Polarisatie en personificatie

In een groot deel van de westerse democratische wereld is de politiek steeds meer een cultus van de persoonlijkheid geworden, waarbij de aandacht meer uitgaat naar bepaalde leiders dan naar het beleid en de standpunten van de partij.

Dit verschijnsel is het verst gevorderd in Israël, waar Benjamin Netanyahu al meer dan twee decennia de nationale politiek domineert.

Dit heeft natuurlijk geleid tot de vorming van twee kampen – het ene dat Netanyahu steunt en het andere dat hem koste wat kost uit de macht wil verdrijven. Voor beiden is het hoofddoel Bibi (om zijn bijnaam te gebruiken) uit het ambt van premier te houden of hem weer in de stoel van de premier te hijsen. De eigenlijke politiek is van secundair belang (en zoals Ariel Kahana schreef, liggen de twee partijen politiek gezien toch niet zo ver uit elkaar).

Uit de laatste opiniepeiling blijkt dat bijna de helft van alle stemgerechtigde Israëli’s Netanyahu als premier wil, dus je hoeft niet te verwachten dat hij ergens heen zal gaan.

Tegelijkertijd hebben de partijen in de afbrokkelende regering van verandering (zelfs de rechtse partijen die dezelfde ideologie delen als Netanyahu’s Likud) hun reputatie erop gewed Bibi uit de macht te houden. Men moet dus niet verwachten dat een van hen plotseling zijn komst naar de macht zal accepteren.

Nu de verkiezingen voor de deur staan, is eenzelfde politieke impasse als bij de vorige vier verkiezingen waarschijnlijk.

  • De partijen die Netanyahu afwijzen (hoe verschillend ze ook mogen zijn op alle andere ideologische gebieden) zullen waarschijnlijk de helft van de zetels in de Knesset winnen.
  • De partijen die bereid zijn Netanyahu te steunen, zullen de andere helft van de zetels winnen (waarbij meer dan de helft van de zetels naar Bibi’s eigen Likud-partij gaat).

Wat kan er gedaan worden?

Netanyahu zou kunnen stoppen met de politiek. Maar dat is onwaarschijnlijk en zou het probleem op lange termijn waarschijnlijk niet oplossen. Een andere persoonlijkheid zou gewoon het gat vullen. Dat is de aard van de politiek en de media in deze tijd.

Een andere oplossing zou zijn het moeilijker te maken om per decreet een Knesset te ontbinden of een regering omver te werpen. Op dit moment is Israël een van de democratieën met de meest uiteenlopende mogelijkheden om een zittende regering omver te werpen. En het is een relatief snel proces als het eenmaal begonnen is.

Zo wordt een Israëlische regering automatisch afgelost en de Knesset ontbonden als de staatsbegroting niet elk jaar op een bepaalde datum is goedgekeurd. Als de zittende regering of de oppositie vervroegde verkiezingen willen uitschrijven, hebben zij daarvoor slechts een gewone meerderheid van 61 van de 120 stemmen in de Knesset nodig.

Een voorstel om dit in de nabije toekomst te verhelpen, zou een supermeerderheid van 80 parlementsleden vereisen om de Knesset te ontbinden. Dit zou Israël op zijn minst de miljarden shekels besparen die het kost om elke 2,4 jaar verkiezingen te houden.

Israel Today nieuwbrief

Dagelijks nieuws

Gratis in uw mailbox

Israel Heute Newsletter

Tägliche Nachrichten

FREI in Ihrer Inbox