Vooruitlopend op het nog niet bevestigde bezoek van de Amerikaanse president Joe Biden aan Israël deze maand, zijn er een aantal rapporten opgedoken over wat de president wil bereiken tijdens zijn reis naar de regio. Volgens een bericht zouden Bidens adviseurs, Brett McGurk en Amos Hochstein, een discreet bezoek hebben gebracht aan Saoedi-Arabië om te praten over een verhoging van de olieproductie, een overeenkomst over de twee Rode Zee-eilanden, Tiran en Sanafir, en een mogelijke normalisering van de betrekkingen met Israël.
Tegelijkertijd heerst er in Israël bezorgdheid over de concessies die Biden en zijn team voor het buitenlands beleid zouden willen doen aan de Palestijnen om in de gunst te komen. Dit komt vooral doordat de vorige regering de leider van de Palestijnse Autoriteit, Mahmoud Abbas, heeft gemeden vanwege zijn afwijzende houding. Bidens team wil een ommekeer in het Amerikaanse beleid laten zien, en het is mogelijk dat zij zich daarvoor tot het uiterste zullen inspannen, zelfs ten nadele van Israël.
Waarom komt Biden?
Professor Eytan Gilboa, een expert op het gebied van de betrekkingen tussen de VS en Israël aan de Bar-Ilan Universiteit en een senior fellow aan het Jeruzalem Institute for Strategy and Security, wijst op een aantal redenen voor de komst van Biden.
- Ten eerste komen de Amerikaanse midterm-verkiezingen eraan. De Democraten moeten steun op het binnenlandse front zien te verwerven, aangezien de partij die aan de macht is in het verleden zetels in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden verliest. Volgens rapporten staat de populariteit van Biden momenteel op 36 procent, een dieptepunt in zijn ambtstermijn van anderhalf jaar. Deze reis zou een manier kunnen zijn om dat cijfer op te krikken en de Democraten te helpen om op zijn minst zetels in beide takken te behouden.
- Ten tweede wil Biden laten zien dat hij de lessen uit het verleden heeft geleerd. De regering-Obama had een andere aanpak, en de eerste twee bezoeken van de voormalige president Barack Obama aan het Midden-Oosten, Egypte en Turkije in 2009, gingen aan de Joodse staat voorbij. Zijn bedoeling was afstand te nemen van Israël ten gunste van verzoening met de moslimwereld. Dit bleek een vergissing te zijn, en Biden probeert dat nu recht te zetten.
- Ten derde speelt, naast de Amerikaanse binnenlandse politieke bezorgdheid, ook de Israëlische binnenlandse politiek een rol.
Gilboa legt uit dat Biden gelooft dat het bezoek het aanzien van de Israëlische premier Naftali Bennett en zijn regering in de ogen van de Israëlische kiezers zou kunnen verbeteren. Daarbij is Biden “geïnteresseerd in het in leven houden van deze regering”, vanwege de geschiedenis van zijn betrekkingen met oud-premier en huidig oppositieleider Benjamin Netanyahu.
Dan is er nog het regionale aspect.
Amerikaanse betrokkenheid bij het Midden-Oosten
De laatste jaren was het beleid van Amerika erop gericht zich uit het Midden-Oosten terug te trekken. Dit bezoek is ook bedoeld als een boodschap dat de Verenigde Staten het gebied niet verlaten en hun bondgenoten steunen.
Het bezoek is ook een signaal aan Iran, met de boodschap dat: “Als jullie geen nieuw nucleair akkoord willen, dan moeten we misschien ons beleid in de regio veranderen.”
Het belangrijkste onderwerp dat de leiders zullen bespreken, is natuurlijk Iran. De recente onthulling van Irans systematische beleid van fraude en diefstal tegen de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA), en het achterhouden van bewijsmateriaal voor de organisatie, toont aan dat het niet te vertrouwen is. Bennett riep de internationale gemeenschap woensdag op actie te ondernemen in het licht van deze bewijzen.
Biden beloofde dat Iran onder zijn toezicht geen kernmacht zal worden. Zoals Gilboa opmerkte, zal Israël “willen weten hoe hij dat gaat bereiken”.
Israëlisch-Palestijns conflict
De leiders zullen ook de Palestijnse kwestie bespreken.
Volgens Gilboa wil de regering-Biden de erfenis van oud-president Donald Trump in Israël annuleren. “Ze dringen aan op een Amerikaans consulaat voor Palestijnen in Jeruzalem,” zei Gilboa, “maar de Verenigde Staten hebben nergens ter wereld een ambassade en een consulaat op dezelfde plaats. Dus het openen van het consulaat is bedoeld als een politiek statement.”
Israël heeft gezegd dat als de Amerikanen dat willen, ze er een kunnen openen in Ramallah of Abu Dis, maar die ideeën werden afgewezen. De reden waarom ze het consulaat nog niet hebben geopend, is dat zij ervan uitgaan dat, als zij dat doen, de Israëlische regering uiteen zal vallen.
“Maar Biden wil Abbas daarvoor compenseren,” zei Gilboa. “Dit zal worden bereikt met het bezoek. Zijn idee is om Abbas te versterken. De VS begrijpt dat Hamas sterker wordt en Abbas geen populariteit heeft, oftewel dat Jenin buiten zijn controle is.”
Het team van Biden heeft ook belangstelling getoond voor een reis van de president om Abbas in Ramallah te ontmoeten en eventueel een bezoek te brengen aan een Arabische wijk in Oost-Jeruzalem. Dit zou hem extra punten kunnen opleveren op het Palestijnse front.
De Amerikanen, merkte Gilboa op, “willen het iedereen naar de zin maken, maar ze vervreemden iedereen. Bennett zegt: ‘Als je me te veel onder druk zet, krijg je Netanyahu.’ Abbas zegt: ‘Als je me te veel onder druk zet, krijg je Hamas.’
“Het zit vol tegenstrijdigheden,” zei hij. “Als ze concessies doen aan de Palestijnen, zullen ze uiteindelijk de Israëlische regering omverwerpen.”
‘Grootmachtconcurrentie met Rusland en China’
Naast kwesties als Rusland, Oekraïne en China, is het andere belangrijke onderwerp dat de leiders zullen bespreken Saoedi-Arabië.
Volgens Gilboa kan Riyad reageren door zich aan te sluiten bij de Abraham Akkoorden. “Aansluiting van Saoedi-Arabië bij de Abraham-akkoorden zou een grote en drastische stap zijn,” zei hij.
Jonathan Schanzer, senior vicepresident bij de Foundation for Defense of Democracies, vertelde: “er staat meer op de agenda van de president dan alleen de Palestijnen.”
“De overeenkomst over de Rode Zee-eilanden geeft het team van Biden voor buitenlands beleid nu de kans om aan te dringen op normalisatie tussen Israël en Saoedi-Arabië,” zei hij. “Stabiliteit in Jordanië blijft een grote zorg. Het op één lijn zitten met Israël in de grootmachtenconcurrentie met Rusland en China doemt ook op. En dan is er ook nog de enorme kwestie van de Iran-deal. Als die mislukt, dan is er de vraag naar ‘Plan B’ om een nucleaire crisis te voorkomen.”
“Al deze kwesties zijn dringender dan het Palestijnse dossier,” zei Schanzer. “Toch zal het Biden-team ervoor zorgen om steun te betuigen aan de Palestijnse zaak. Maar we moeten dat niet verwarren met prioritering.”
Wat is zuurdesem?
Jeruzalem veroordeelt gepolitiseerde, pro-Hamas-benoeming voor VN-functie
Netanyahu: “Strijd tegen Iran nog niet voorbij“
