Na de ondertekening van overeenkomsten met Saoedi-Arabië ter waarde van ongeveer 600 miljard dollar op dinsdag werd verwacht dat de Amerikaanse president Donald Trump ’s avonds tijdens een toespraak in Riyad op het Saoedi-Amerikaanse investeringsforum naar deze overeenkomsten zou verwijzen. In plaats daarvan kondigde hij een fundamentele verandering in het buitenlands beleid van de VS aan door te verklaren dat hij van plan was de sancties tegen Syrië, die tijdens het regime van Bashar Assad waren opgelegd, op te heffen.
“In Syrië, dat zoveel ellende en dood heeft gekend, is er een nieuwe regering die hopelijk erin zal slagen het land te stabiliseren en de vrede te bewaren”, zei Trump tegen de aanwezigen over de nieuwe regering van Ahmed al-Sharaa, die een door de VS aangewezen terreurgroep leidt.
“Daarom heeft mijn regering al de eerste stappen gezet om de normale betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Syrië te herstellen, voor het eerst in meer dan tien jaar”, zei Trump onder applaus.
De Amerikaanse president zei dat hij deze beslissing had genomen na gesprekken met de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman en de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan.
“Ik zal de sancties tegen Syrië opheffen om het land een kans op grootheid te geven”, zei Trump onder het grootste applaus van de avond. ‘Oh, zou ik niet alles doen voor de kroonprins’, zei hij.
Senator Lindsey Graham (R-S.C.) verklaarde eerder op de dag dat Israël ‘uiterst bezorgd is over de situatie in Syrië’. Hij suggereerde ook dat het Congres een rol moet spelen bij het opheffen van de sancties tegen Syrië, maar Reuters meldde dat “de meeste sanctiewetten die door het Congres zijn aangenomen, waaronder een pakket strenge sancties tegen Syrië dat in 2019 is aangenomen, een bepaling bevatten die een president toestaat deze op te schorten als hij dit in het belang van de nationale veiligheid van de VS acht.”
Toen hem tijdens de dagelijkse persconferentie van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken werd gevraagd hoe snel Trump van plan is de sancties tegen Syrië op te heffen en of Washington de VN-Veiligheidsraad zal vragen zijn sancties tegen al-Sharaa’s Hayat Tahrir al-Sham-groep op te heffen, zei Tommy Pigott, de adjunct-hoofdwoordvoerder van het ministerie, dat hij hier niets aan toe te voegen had.
Trump zal naar verwachting woensdag in Riyad een ontmoeting hebben met al-Sharaa. De nieuwe Syrische staatshoofd zal later deze week in Turkije een ontmoeting hebben met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio.

Olijftak
Jonathan Bass, een Joods-Amerikaanse zakenman die aanwezig was op het forum in Riyad, zei tegen JNS dat hij de president steunt. “We moeten al-Sharaa zuurstof geven om vooruitgang te boeken en zijn land te verenigen”, aldus Bass, die naar eigen zeggen vaak als diplomatiek achterkanaal fungeert en onlangs vier uur lang met Sharaa heeft gesproken. “Het verleden achtervolgt iedereen.”
“Het is tijd dat we weer een olijftak op tafel leggen en de bombardementen staken”, aldus Bass tegen JNS.
De zakenman is van mening dat de kwestie van de Israëlische bescherming van de Arabische druzische minderheid in Syrië verkeerd wordt begrepen. Net zoals er in de Verenigde Staten een progressieve linkse vleugel, een conservatieve middenpartij en een religieuze rechtse vleugel bestaat, is ook de Druzen-gemeenschap niet monolithisch, zei Bass tegen JNS.
“Niemand zit aan dezelfde tafel, dus je kunt ook niet verwachten dat alle anderen een complete tafel om zich heen hebben”, zei hij. ”We moeten allemaal actief deelnemen. We moeten aanwezig zijn en we moeten iets doen voor de toekomst van de regio.
Trump leek dit punt aan te halen toen hij sprak over neoconservatieven, liberale groeperingen en “natiebouwers” die volgens hem de regio schade berokkenen met hun mislukte ideeën.
“Als de verantwoordelijke naties in deze regio dit moment aangrijpen om hun meningsverschillen opzij te zetten en zich te concentreren op de belangen die hen verenigen, dan zal de hele mensheid binnenkort versteld staan van wat ze te zien krijgt“, zei Trump.
“Mijn regering is bereid om Libanon te helpen een toekomst van economische ontwikkeling en vrede met zijn buren op te bouwen”, voegde hij eraan toe.

Hard geraakt
De president richtte harde woorden tot Teheran. “Ik ben hier vandaag niet alleen om de chaos van het Iraanse leiderschap in het verleden te veroordelen, maar ook om hen een nieuwe en veel betere weg naar een veel betere en hoopvollere toekomst te wijzen”, zei hij. “We zullen nooit toestaan dat zij Amerika en onze bondgenoten bedreigen met terrorisme of een nucleaire aanval.”
Trump zei ook dat de Verenigde Staten de Houthi-rebellen in Jemen hebben verslagen, hoewel de terreurgroep ontkende dat ze een staakt-het-vuren was overeengekomen.
“Na herhaalde aanvallen op Amerikaanse schepen en de vrijheid van scheepvaart in de Rode Zee heeft het Amerikaanse leger meer dan 1.100 aanvallen uitgevoerd op de Houthi’s in Jemen”, zei Trump. ”We hebben ze hard geraakt. We hebben gekregen waarvoor we gekomen waren, en toen zijn we weer vertrokken.”
Een groot deel van de lof van de president ging naar de Saoedische prins MBS, met wie hij eerder een wapenovereenkomst ter waarde van 142 miljard dollar had gesloten. “Voor onze ogen overwint een nieuwe generatie leiders de oude conflicten en vermoeide verdeeldheid uit het verleden en smeedt een toekomst waarin het Midden-Oosten wordt bepaald door handel en niet door chaos”, zei Trump.
De president zei dat het zijn “vurig verlangen, zijn wens en zelfs een droom” was dat Saoedi-Arabië zich bij de Abraham-akkoorden zou aansluiten, maar dat het dat “op zijn eigen tijd” zou doen.
Israël kwam niet voor in Trumps toespraak, maar de joodse zakenman Bass zei dat er enige ruimte was voor een zakelijke relatie tussen de joodse staat en het koninkrijk.
“Ik geloof dat er plaats is voor Amerikaanse joden en Europese joden. Ik denk dat Israëli’s die rechtstreeks komen op dit moment waarschijnlijk een kleine uitdaging zullen vormen, maar ik geloof dat deze gemeenschap hier erg open is”, zei hij over de Saoedi’s.
Bass schat dat ongeveer 300 joden, voornamelijk niet-Israëli’s, het forum hebben bezocht.
“Ik heb in Saoedi-Arabië nog nooit ook maar een vleugje antisemitisme ervaren”, zei hij tegen JNS. ”Zij behoren tot de mensen die onze gemeenschap het meest omarmen, liefhebben en verwelkomen. Wij moeten deel uitmaken van de toekomst van de regio.”
Avraham Berkowitz, een andere joodse zakenman die het forum bijwoonde, zei tegen JNS dat hij verheugd was dat Trump de vrijlating had genoemd van Edan Alexander, de Amerikaans-Israëlische dubbele staatsburger die maandag werd bevrijd uit gevangenschap van Hamas in de Gazastrook.
Berkowitz was ook verheugd dat Trump zei dat “alle beschaafde mensen de gruweldaden van 7 oktober tegen Israël moeten veroordelen” en dat hij geen enkele veroordeling hoorde van de Saoedische bevolking, hoewel de regering van Saoedi-Arabië de oorlog van Israël scherp heeft bekritiseerd. (Deze vermelding van Israël was de enige directe verwijzing in de toespraak van een half uur van Trump).
Trump zal woensdagochtend deelnemen aan een bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders van de Samenwerkingsraad van de Golf, voordat hij naar Doha vliegt voor het tweede deel van zijn reis.