Er waait een nieuwe wind in Egypte richting Israël, na meer dan 40 jaar officiële vrede is het de hoogste tijd. Egypte heeft een militaire dictatuur onder president Abd al-Fattah al-Sisi en begrijpt dat alles begint met onderwijs. Onder al-Sisi worden de schoolboeken positief herschreven met betrekking tot Joden en Israël, maar als je dan de nieuwe speelfilm van Tarik Saleh ziet, “The Cairo Conspiracy”, komt daar een prijskaartje aan te hangen. Het systeem moet corrupt en verschrikkelijk zijn om de fanatieke Moslimbroederschap buiten de deur te houden. In de film, die eigenlijk de oorspronkelijke titel “The Boy from Heaven” heeft, manipuleert de Egyptische veiligheidsdienst de machtsstrijd aan de prestigieuze al-Azhar universiteit in Caïro. Het volgende hoofd van de soennitische islam mag geen sjeik van de Moslimbroederschap zijn. Nu moet men zich afvragen of dit de enige manier is om verandering in de Arabische wereld te bewerkstelligen. Overigens kan ik de film van harte aanbevelen.
Een nieuwe studie van het IMPACT SE Institute wijst op een verbetering van de houding tegenover Joden in Egyptische schoolboeken. En de stemming wordt ook positiever over het vredesakkoord met Israël. De studie van het Research and Policy Institute, dat gespecialiseerd is in het analyseren van schoolboeken over de oorlogen in de wereld en het Midden-Oosten in het bijzonder, traceert een geleidelijke hervorming die het Egyptische ministerie van Onderwijs van 2018 tot 2023 heeft doorgevoerd. Deze studie onderzocht meer dan 270 Egyptische schoolboeken die vanaf het begin van de hervorming tot nu zijn gepubliceerd.
De studie laat zien dat er een duidelijke en positieve omslag is op het gebied van Jiddisch en Jodendom in de schoolboeken die in het basisonderwijs zijn herschreven. Dit blijkt uit de invoering van talrijke inhouden die vrede, verdraagzaamheid en aanvaarding van anderen bevorderen. Tegelijkertijd zijn antisemitische en gewelddadige motieven jegens Joden en Israël, die in eerdere parallelle boeken voorkwamen, verwijderd, zoals het toeschrijven van slechte daden en negatieve eigenschappen van Joden, zoals bedrog, hebzucht en verraad.
Een goed voorbeeld hiervan is het nieuwe islamitische onderwijsboek voor vijfdeklassers. In het vorige boek werd een verband gelegd tussen de Jom Kippoer-oorlog en de oorlogen van de profeet Mohammed tegen de Joden. Het boek beschreef de Joden als verraderlijk van aard en vertelde de leerlingen “dat de Joden altijd zo zijn” en gaf hen de opdracht te zoeken naar Koranverzen die handelen over het verraad van de Joden.
In plaats van dergelijke inhoud is andere inhoud geïntroduceerd, bijvoorbeeld dat de islam de Thora erkent en verhalen uit de Koran die co-existentie met Joden benadrukken op basis van vrede, rechtvaardigheid en samenwerking. Ook wordt uitdrukkelijk opgemerkt dat Mohammed streefde naar vreedzame co-existentie en een barmhartige behandeling van Joden. Een andere positieve noot is dat het Egyptische ministerie van Onderwijs nieuwe leerboeken heeft gepubliceerd voor studenten van de Koptisch-christelijke minderheid waarin de band van de Joden met het historische land Israël en het bestaan van de eerste tempel van koning Salomo in Jeruzalem worden beschreven.
In dezelfde adem moet worden benadrukt dat in de hogere klassen 6 tot 12 nog steeds antisemitische motieven in het leerplan voorkomen, zoals de Joden de schuld geven van het antisemitisme in Europa. In één geschiedenisboek worden zionisten ervan beschuldigd dat “de bewering dat zes miljoen Joden zijn vermoord of verbrand door de nazi’s” slechts een excuus is om de immigratie van Joden naar Palestina te rechtvaardigen.
Arik Agassi, vicevoorzitter van het internationale onderzoeks- en beleidsinstituut IMPACT-SE heeft naar aanleiding van de nieuwe studie toegegeven dat de algehele hervorming van het Egyptische leerplan gedurfd en baanbrekend is. “Het verwijderen van antisemitische motieven en andere uitingen van haat uit de schoolboeken, evenals de positieve veranderingen in de houding ten opzichte van Israël in een land met meer dan 20 miljoen leerlingen op school, zal een belangrijke bijdrage leveren aan de Egyptische samenleving en in de toekomst een toleranter bestuur presenteren,” onderstreepte Agassi. “De Egyptische president Fatah Al-Sisi bewijst dat hij begrijpt hoe schoolboeken cruciale barrières zijn tegen onverdraagzaamheid, zelfs op jonge leeftijd. Al-Sisi wil de volgende generatie stabiliseren.”
Wat betreft de houding ten opzichte van Israël is er enerzijds een positieve houding ten opzichte van het vredesakkoord, terwijl schoolboeken de voordelen ervan benadrukken. Anderzijds wordt Israël zelf vaak behandeld als een onwettige entiteit. Ofir Winter, senior onderzoeker aan het Institute for National Security Studies en Tel Aviv University, die deze studie schreef, probeerde deze tegenstrijdigheid te verklaren: “De vrede tussen Israël en Egypte wordt in schoolboeken vooral onderwezen in klas 9 en 12.” Leerlingen leren dat vrede de stabiliteit versterkt, de economie stimuleert en toeristen aantrekt.
Tussen sirenes en nieuw leven
Palestijnse veiligheidstroepen bereiden verrassingsaanval voor
Duitse rechtbank bevestigt: ‘Hamas is terroristische organisatie’
