(Israel Hayom) Er is iets veranderd in Saoedi-Arabië. Sinds kort spreekt het koninkrijk zich in zeer harde bewoordingen uit tegen Israël. Tegen deze achtergrond rijst de vraag: gaat het koninkrijk, dat we kenden als aartsvijand van het Iraanse regime en belangrijkste kandidaat voor normalisering, een koerswijziging doorvoeren?
Het antwoord ligt in de eerste plaats in het koninkrijk zelf. Kroonprins Mohammed bin Salman (MBS) ziet in Israël veel kansen, maar ook een groot risico.
Naast de diplomatieke, economische en veiligheidsvoordelen die betrekkingen met Jeruzalem met zich meebrengen, is hij zich ervan bewust dat dit in Saoedi-Arabië een gevoelig onderwerp is dat zijn reputatie zou kunnen schaden.
Binnen het Saoedische koningshuis is er een hele factie die zich fel verzet tegen het aanknopen van officiële betrekkingen met Israël. Deze afwijzing houdt niet alleen verband met de Palestijnen, die vooral als diplomatiek excuus dienen.
Ze houdt in de eerste plaats verband met hun perceptie van Israël als concurrent om de regionale hegemonie. Vanuit hun oogpunt is dit een nulsomspel.
De symbolische figuur van deze lijn is de voormalige chef van de geheime dienst, prins Turki Al Faisal. De 80-jarige prins is een van de zonen van koning Faisal. Terwijl zijn vader zelfs het verdelingsplan afwees, maakt prins Turki de betrekkingen met Israël afhankelijk van de aanvaarding van het Arabische vredesinitiatief van 2002 (dat voorziet in de volledige terugtrekking van Israël uit de “bezette gebieden” in ruil voor erkenning).
Dit initiatief omvat de terugtrekking van Israël uit de hele Golanhoogten, Judea en Samaria en Oost-Jeruzalem en de oprichting van een Palestijnse staat.
Prins Turki is degene die al jaren de kwestie van het bezit van kernwapens aan de orde stelt en klaagt over de invloed van Israël in Washington. Na het recente bezoek van kroonprins Mohammed aan het Witte Huis prees hij de opheffing van de voorkeursbehandeling van Israël bij de handel in geavanceerde wapens.
De normalisatie houdt een groot risico in voor de kroonprins. De anti-Israëlische factie is geen kleine vleugel. Het volstaat te vermelden dat er vandaag de dag duizenden prinsen in Saoedi-Arabië en in het buitenland wonen die afstammelingen of verwanten zijn van de stichter van de staat, Abdulaziz bin Abdul Rahman Al Saud, alias Ibn Saud.
In die zin verliest de clichématige uitdrukking “een persoonlijkheid in het Saoedische koningshuis” zijn waarde. Niet iedereen van hen bekleedt immers een invloedrijke positie. Sommigen van hen zijn misschien zakenlieden en niets meer dan dat. Toch vormen ze een machtsgroep waarvan de heerser rekening moet houden met de stemming.
Sinds het uitbreken van de regionale oorlog die op 7 oktober 2023 door Hamas werd ontketend, wordt Israël door hen gezien als een macht die overal zijn vingers in de pap heeft – van betrokkenheid in Syrië tot de erkenning van Somaliland, Libanon en Jemen. Ze zien Jeruzalem niet als een bondgenoot, maar als een concurrent.
Naast ervaren prinsen als Turki is er ook het religieuze establishment. Ondanks Mohammeds pogingen om de geestelijken uit de conservatieve wahhabitische (ultraorthodoxe soennitische) stroming te verzwakken, terwijl hij hervormingen bevordert met betrekking tot de status van vrouwen, de economie openstelt en beperkingen op het culturele leven in het koninkrijk opheft, hoor je in Mekka nog steeds hetzelfde oude refrein.
Het conservatieve religieuze establishment
In de vrijdagpreken fulmineren de imams nog steeds tegen “de joden” en voor “de overwinning van Palestina door Allah”. Hun traditionele antisemitisme is nog steeds onverminderd aanwezig. In het koninkrijk probeert men dit overigens niet te verbergen, maar worden de preken uitgezonden op televisie en sociale netwerken.
De derde groep waarmee Mohammed rekening moet houden, is de jonge generatie – vanuit zijn oogpunt een belangrijke machtsbasis. In het tijdperk van sociale media werd Israël tijdens de oorlog in Gaza een paria-staat.
Ondanks de pogingen van Saoedische zenders om een evenwichtiger beeld te geven dan de Qatarese zenders, wordt Israël nog steeds gezien als de hoofdverantwoordelijke voor de verwoesting van Gaza, en niet Hamas en andere Palestijnse terreurorganisaties.
Als er goed nieuws is, dan is het dat deze trend in 2025 enigszins is omgeslagen.
Van hieruit moet de kroonprins navigeren tussen zijn persoonlijke standpunten en het politieke landschap van het koninkrijk.
In deze context is het voor hem gunstig om zich op diplomatiek niveau te profileren als tegenstander van Israël, als diplomatieke speler die een golf van erkenning van een Palestijnse staat in het Westen aanvoert en concurreert met Jeruzalem als de belangrijkste bondgenoot van Washington in het Midden-Oosten.
Vanuit zijn oogpunt is er geen haast met betrekking tot de betrekkingen met Israël. Een factor die de “bestaande orde” in Syrië, Libanon, Jemen, Somalië en Soedan in stand houdt en er niet naar streeft deze te veranderen. Bovendien presenteert de kroonprins een model van “actief conservatisme”.
Oorspronkelijk gepubliceerd door Israel Hayom.
Naftali Bennett en Yair Lapid trekken weer samen op tegen Netanyahu
Israëls heilige experiment
Golani-soldaat Liem Ben Hamo komt om bij drone-aanval in het noorden
