Een uitgebreid onderzoeksrapport van het Begin-Sadat Centrum voor Strategische Studies aan de Bar-Ilan Universiteit zorgt voor opschudding. Te midden van wereldwijde discussies over het optreden van Israël in de Gazastrook, stelt het onderzoek centrale beschuldigingen als “genocide” en “systematische hongersnood” ter discussie – met cijfers, bronnen en forensische analyses.
Prof. Danny Orbach, hoofdauteur van de studie en militair historicus aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, sprak in een interview met Israel Today hoofdredacteur Aviel Schneider openhartig over de bevindingen en over de hopeloze strijd tegen een wereldwijde propagandamachine. In een uitgebreid gesprek werd duidelijk wat velen al lang vermoedden: de internationale berichtgeving over Israël wordt gekenmerkt door diepgewortelde vooroordelen. Feiten, cijfers en analyses botsen vaak zonder effect op een moreel geladen verhaal.
En toch is Orbach ervan overtuigd dat de strijd om de waarheid over Israël niet alleen op het slagveld moet worden gevoerd, maar evenzeer – misschien zelfs in de eerste plaats – in de media. Want wie de publieke perceptie verliest, verliest uiteindelijk ook de politieke legitimiteit van zijn handelen.
Het uitgangspunt van het onderzoek is onder meer een veelbesproken document van de Israëlische historicus Dr. Lee Mordechai: een uitgebreide verzameling van rapporten, video’s en beschuldigingen van vermeende oorlogsmisdaden door de IDF in de Gazastrook. De onderzoekers combineerden kwantitatieve analyses met forensisch materiaal, primaire bronnen en historische vergelijkingsgevallen.
Hun conclusie: er is geen enkel bewijs voor een gerichte uithongeringsstrategie of systematische aanvallen op burgers door Israël. Integendeel, het Israëlische leger heeft ongekende beschermingsmaatregelen genomen, bijvoorbeeld door tijdig evacuatiebevelen voor hele wijken te geven.
Meer hulp dan voor de oorlog
“De humanitaire hulp aan Gaza is niet alleen niet stopgezet, maar zelfs opgevoerd”, benadrukt prof. Orbach. In tegenstelling tot het vaak genoemde aantal van “500 vrachtwagens per dag” kwamen er vóór de oorlog gemiddeld slechts 73 voedselvrachtwagens per dag de Gazastrook binnen. Tijdens de oorlog, met name in 2024, lag het gemiddelde op 109 per dag – een stijging die Orbach beschouwt als een “feitelijke weerlegging van het hongerverhaal”. Ook de lokale voedselproductie werd in aanmerking genomen. Er is geen sprake van een gerichte uithongering van de burgerbevolking. Dat betekent dat de Palestijnen tijdens de oorlog met meer voedselvrachtwagens per dag werden bevoorraad dan vóór de oorlog. Dat is een feit – en daarom kan worden gesteld dat de mensen in de Gazastrook onder hun eigen Hamas-regime meer honger hebben geleden dan tijdens de oorlog.
Orbach geeft toe: “Israël heeft maatregelen genomen om het aantal burgerslachtoffers tot een minimum te beperken – en dat heeft ons aanzienlijke militaire nadelen opgeleverd.” Zo zijn er veilige zones afgebakend, grootschalige evacuaties uitgevoerd en is afgezien van verrassingseffecten bij militaire operaties – met het risico dat Hamas daardoor strijders en wapens van plaats naar plaats kon verplaatsen. Uit een onderzoek van BBC Verify bleek dat slechts 1,2 procent van de gedocumenteerde sterfgevallen tot januari 2025 plaatsvond in de als veilig verklaarde gebieden – een indicatie van Israëls voorzichtigheid.
De studie benadrukt met name de evacuatiestrategie van Israël: “Voor zover wij weten, heeft geen enkel ander leger ter wereld vooraf burgers geïnformeerd over aanvalsroutes en tijdvensters – een maatregel die militair gezien het verrassingseffect tenietdoet, maar die wel de bescherming van onschuldigen ten goede komt.”
Een kernpunt van de studie is de discussie over de circulerende dodenaantallen. Terwijl internationaal cijfers van wel 100.000 slachtoffers worden genoemd, verwijst Orbach naar de officiële cijfers van het ministerie van Volksgezondheid in de Gazastrook: ongeveer 55.000 doden. Deze cijfers zijn volgens Orbach echter niet onafhankelijk verifieerbaar en bevatten “duidelijke manipulaties” – vooral in de categorisering van vrouwen en kinderen.
De studie noemt twee structurele problemen in de humanitaire berichtgeving die het beeld vertekenen. Ten eerste een “humanitaire vooringenomenheid”, dat wil zeggen de poging van ngo’s om niet alleen te rapporteren, maar ook politiek invloed uit te oefenen, wat vaak leidt tot overdreven, alarmerende voorstellingen. Ten tweede het onvermogen van dergelijke organisaties om onafhankelijk te werken in autoritaire regimes. Prof. Orbach herinnert aan Irak na de Golfoorlog, waar het aantal doden bewust werd gemanipuleerd – een scenario dat hij ook voor de Gazastrook niet wil uitsluiten.
Orbach is bijzonder kritisch over een studie van de bekende statisticus Michael Spagat, die op basis van interviews met 2.000 gezinnen in het zuiden van de Gazastrook tot ongeveer 75.000 directe oorlogsslachtoffers en 8.000 indirecte doden kwam. Orbach bekritiseert aanzienlijke methodologische tekortkomingen. De ondervraagde Palestijnse families zouden deels niet representatief zijn voor de totale bevolking, maar families van gesneuvelde martelaren (terroristen, shahidim genoemd). Bovendien zouden geen namen of identiteitsgegevens zijn geregistreerd en ontbreekt elke verificatie of de sterfgevallen daadwerkelijk zijn gemeld.
Deze cijfers werden vervolgens verspreid door Israëlische journalisten zoals Nir Hasson van Haaretz. Ze extrapoleerden wereldwijd, want Hasson zei: “Als er tot januari 2025 75.000 Palestijnse doden en 8.000 indirecte doden waren, dan zijn dat er nu zeker bijna 100.000.” Daarom is het Palestijnse dodental van 100.000 viraal gegaan – maar feitelijk onjuist.
Zelfs als men de gegevens van Spagat serieus neemt, wijzen ze volgens Orbach niet op een hongersnood. “Bij echte hongersnood sterven vooral kleine kinderen als eerste – dat was hier niet het geval”, legt hij uit. Daarmee zijn ook de sombere voorspellingen van VN-organisaties zoals het IPC, die voor 2024 een “catastrofale hongersnood” hadden voorspeld, niet uitgekomen. “Deze voorspellingen zijn simpelweg niet uitgekomen.”
Denkt u dat Michael Spagat zich met uw studie zal bezighouden? – “Misschien. We hebben hem een aantal vragen gestuurd. Hij kent ons, want hij heeft ons zelfs toestemming gegeven om een van zijn grafieken over Irak te gebruiken. Maar hij heeft ons nog niet geantwoord”, aldus prof. Orbach.
Een terugkerend probleem is dat correcties weinig aandacht krijgen. Zo corrigeerde UNRWA bijvoorbeeld zijn eigen bewering dat de hulpgoederen met 70% waren gedaald, maar de media berichtten hier nauwelijks over, terwijl de oorspronkelijke onjuiste informatie wereldwijd bleef circuleren, tot aan het Internationaal Strafhof.
De auteurs van de studie zwijgen ook niet over Israëlische fouten. Zo geven ze toe dat tussen maart en mei 2025 leveringsstop bewust als pressiemiddel zijn ingezet – een “ernstige fout”, zoals Orbach benadrukt, maar geen onderdeel van een langetermijnstrategie.
Ook het incident bij de GHF-distributiecentra, waarbij talrijke burgers omkwamen, komt in de Engelse versie aan bod: Orbach spreekt van “criminele nalatigheid van individuele IDF-commandanten”. Hij bekritiseert dat in een zo complex oorlogsgebied onvoldoende gebruik is gemaakt van niet-dodelijke middelen, maar geeft ook toe dat Israël zich in een veiligheidsdilemma bevindt: “Je kunt niet verwachten dat hulpgoederen worden doorgelaten en tegelijkertijd onbeschermd blijven.”
Wat was de grootste fout van Israël? Op deze vraag antwoordt Orbach verrassend zelfkritisch: “Israël heeft nagelaten zijn humanitaire inspanningen internationaal begrijpelijk te communiceren – bijvoorbeeld dat er tijdens de oorlog meer voedsel naar de Gazastrook is geleverd dan voorheen.” En verder: “Het woord ‘militair bestuur’ zaait paniek in Israël – maar zonder Arabisch sprekende verbindingsofficieren ontstaan er misverstanden. De soldaten interpreteren elke ontmoeting als een gevecht.”
Maar hoe kan dit alles aan het publiek worden overgebracht? De Palestijnse mediastrategie is niet gebaseerd op feiten, maar op emoties – en dat werkt. Dat is iets wat Orbach weet, maar waarop hij geen antwoord heeft. Huilende kinderen, lege borden, wanhopige moeders – dat raakt je recht in het hart. Maar juist daarmee wordt de realiteit in de Gazastrook gemanipuleerd tot een hongersnood die zelfs tot genocide kan leiden. Zijn eigen onderzoek is daarentegen nuchter, op feiten gebaseerd en wetenschappelijk. “Wij zijn geen PR-mensen. Ons doel is een gefundeerde discussie mogelijk te maken – meer niet.” Hij beschrijft de worsteling met de publieke perceptie als een spel als “Whac-a-Mole”, als een repetitieve en vaak vruchteloze taak: “Zodra je een beschuldiging weerlegt, duikt de volgende op. Het is een nooit eindigende strijd tegen een enorm propagandanetwerk.”
De studie is gewijd aan een van de meest controversiële beschuldigingen van onze tijd: de internationale beschuldiging dat Israël in de Gazastrook genocide pleegt. De auteurs – prof. Danny Orbach, dr. Yagil Henkin, dr. Yonatan Buxman en jurist Yonatan Braverman – bundelen hun expertise op het gebied van militaire geschiedenis, oorlogsrecht en kwantitatief conflictonderzoek. Hun onderzoek geldt als de meest uitgebreide en methodisch onderbouwde poging tot nu toe om de beschuldigingen van genocide tegen Israël aan een wetenschappelijke toets te onderwerpen. Israël heeft zich vaak slecht uitgelegd, terwijl zijn tegenstanders erg bedreven zijn in het doelbewust manipuleren van beelden en begrippen. Wat overblijft is een nuchtere, forensische blik op een zeer emotioneel geladen onderwerp. De recente studie legt feiten en cijfers op tafel voor de internationale gemeenschap – of deze gehoor zullen vinden, valt nog te bezien.
Iraanse Revolutionaire Garde werft ook 12-jarigen
IDF: ‘Gazastrook krijgt voldoende voedsel, Hamas leidt het om’
Jeruzalem veroordeelt gepolitiseerde, pro-Hamas-benoeming voor VN-functie
