Wat is het standpunt van Israël over de Russische invasie in Oekraïne?

De dramatische invasie van Rusland in Oekraïne heeft in een groot deel van de wereld verontwaardiging gewekt, en geleid tot een wervelwind van mis-informatie over wat er precies gaande is in het land.

Door Jason Silverman | | Onderwerpen: Oekraïne, Rusland, Israel, politiek
De Israëlische premier Naftali Bennett tijdens een ontmoeting met de Russische president Vladimir Poetin in Moskou op 22 oktober 2021 Foto: Kobi Gideon / GPO

Welke positie neemt Israël in in dit conflict? Hoe moet haar strategie worden bepaald?

Hoewel een groot deel van de huidige oorlog kan worden begrepen op grond van de eeuwenlange geschiedenis van conflicten in de betrekkingen tussen Oekraïne en Rusland, zijn de oorzaken van deze escalatie veel breder. Het is een confrontatie tussen het Oosten onder aanvoering van Rusland en het Westen onder aanvoering van de Verenigde Staten en hun bondgenoten, een scène die doet denken aan de Koude Oorlog. Een van de centrale oorzaken van dit conflict is de concurrentie tussen de grote mogendheden, waarbij Vladimir Poetin Moskou opnieuw op het voetstuk van de grootmacht-politiek wil plaatsen en wil voorkomen dat de westerse invloed zich in oostelijke richting naar zijn grenzen uitbreidt.

Israël bevindt zich momenteel in een dilemma, waarbij het enerzijds onder druk staat om de Russische agressie aan de kaak te stellen en samen met het Westen harde maatregelen zou willen nemen, maar anderzijds geen rode lijn met Poetin wil overschrijden, om zijn belangen in eigen land te beschermen.

Historisch gezien is dit dilemma bekend terrein voor de Joodse staat.

Gedurende zijn hele geschiedenis heeft Israël zich in een dilemma bevonden als het gaat om de concurrentie tussen de grote mogendheden. Dit was het duidelijkst tijdens de Koude Oorlog.

In de eerste decennia van Israëls onafhankelijkheid probeerde Jeruzalem zo neutraal mogelijk te blijven. In deze periode was Israël voor zijn invloedrijke politieke en financiële steun afhankelijk van nauwe betrekkingen met de Verenigde Staten. Bovendien woonde de grootste en rijkste Joodse gemeenschap ter wereld in de Verenigde Staten.

Maar ook buiten het IJzeren Gordijn, in het Sovjetblok, leefden grote Joodse gemeenschappen. Niet alleen waren zij talrijk, maar in tegenstelling tot de Joden die in de Verenigde Staten woonden, leefden zij in moeilijke omstandigheden, waardoor zij uitstekende kandidaten waren voor aliyah (immigratie) naar Israël. Zolang er nog Joden in de Sovjet-Unie woonden, was het voor het Israëlische leiderschap dan ook van primair strategisch belang om een goed functionerende relatie met Moskou en zijn bondgenoten te onderhouden. De eerste Israëlische premier, David Ben Gurion, onderstreepte dit idee in 1950 door te zeggen: “Zolang er nog een kans is om Joden uit de landen achter het IJzeren Gordijn te krijgen, kan Israël geen deel uitmaken van het westerse blok”. Als gevolg daarvan is Israël niet altijd in staat geweest zich te conformeren aan de westerse belangen.

De huidige crisis in verband met het conflict tussen Oekraïne en Rusland lijkt sterk op de positie van Israël tijdens de Koude Oorlog.

De Verenigde Staten zijn Israëls belangrijkste bondgenoot: zij voorzien het Israëlische leger van enorme financiële middelen en wapens en geven het politieke rugdekking op de internationale fora. Hoewel de VS geen specifieke maatregelen, zoals economische sancties, van Israël lijken te hebben geëist, oefenen zij desondanks druk uit op Jeruzalem om zich aan te sluiten bij de Westerse democratieën in hun veroordeling van de militaire operatie van Rusland in Oekraïne.

Demonstratie in Jeruzalem. Israëli’s steunen Oekraïne bij het bestrijden van de Russische agressie, maar het Israëlische leiderschap moet gevoeliger zijn voor de crisis. (Foto: Yonatan Sindel / Flash90)

Tegelijkertijd moet Israël zijn delicate betrekkingen met Rusland in stand houden, om zijn onmiddellijke belangen in eigen land te beschermen.

Israël wordt geconfronteerd met een ernstige dreiging binnen zijn eigen grenzen vanuit Syrië. Syrië dient als basis van waaruit Iraanse bondgenoten militaire capaciteiten trachten op te bouwen, die Israël op enkele meters afstand van zijn grondgebied kunnen schaden. Syrië wordt ook door Iraanse proxys gebruikt om raketten te leveren aan de terroristische organisatie Hezbollah in Libanon. Rusland is sinds de burgeroorlog in Syrië aanwezig en controleert derhalve wie in het Syrische luchtruim opereert. Het is derhalve van cruciaal belang voor de veiligheid van Israël, dat het zijn vrijwel volledige vrijheid van handelen boven Syrië behoudt, om bedreigingen aan zijn noordgrens te kunnen neutraliseren.

De eerste officiële reactie van de Israëlische regering kwam vanmiddag van minister van Buitenlandse Zaken Yair Lapid. Hij veroordeelde de Russische invasie en noemde deze “een ernstige schending van de internationale orde”. Daarna voegde hij eraan toe wat Israël bereid is te doen: “Israël is bereid humanitaire hulp te verlenen aan Oekraïne”.

Enerzijds toonde Lapid zich loyaal aan het Westen door de acties van Rusland in Oekraïne duidelijk te veroordelen. Anderzijds maakte hij duidelijk dat Israël zich niet zou aansluiten bij de aan Moskou opgelegde sancties en zich zou beperken tot humanitaire hulp.

Voor het Kremlin kan dit echter al een stap te ver zijn geweest.

Kort na deze toespraak haalde Moskou uit naar Israël. De Russische vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties, Dmitry Polyansky, heeft de “bezetting” door Israël van de Golanhoogten aan de kaak gesteld en zijn “bezorgdheid geuit over de aangekondigde plannen van Tel Aviv om de nederzettingenactiviteit op de bezette Golanhoogten uit te breiden, die in strijd zijn met de bepalingen van het Verdrag van Genève van 1949”.

Dit verklaart wellicht de daaropvolgende zorgvuldig gekozen woorden van premier Naftali Bennett en minister van Financiën Avigdor Liberman.

In tegenstelling tot Lapid onthield Bennett zich ervan Rusland te bekritiseren of ook zelfs maar te noemen in zijn toespraak, die werd gehouden bij de openingsceremonie van een officiersopleiding van de IDF. In plaats daarvan benadrukte hij slechts dat Israël bereid is humanitaire hulp te verlenen aan de bevolking van Oekraïne. Liberman sloot zich bij dit standpunt aan en voegde er aan toe dat het het slimst zou zijn zich gedeisd te houden.

Het is mogelijk dat beiden ervan hebben afgezien de Russische agressie rechtstreeks aan de kaak te stellen en slechts humanitaire hulp hebben aangeboden om de neutrale positie van Israël te versterken. Helaas kan Israël het zich niet veroorloven zijn vrijheid van handelen in Syrië te verliezen. Daarom moet zij nu alles doen wat in haar macht ligt om Oekraïne zoveel mogelijk bijstand te verlenen, zonder de onmiddellijke dreigingen waarmee het land dagelijks wordt geconfronteerd uit het oog te verliezen.

Israel Today nieuwbrief

Dagelijks nieuws

Gratis in uw mailbox

Israel Heute Newsletter

Tägliche Nachrichten

FREI in Ihrer Inbox