Herzog koppelt vrede in het Midden-Oosten aan confrontatie met Iran

President Isaac Herzog maakte gebruik van een iftar in de residentie van de president in Jeruzalem om een duidelijk regionaal standpunt in te nemen: de Abraham-akkoorden zijn geen eenmalige diplomatieke prestatie, maar een ontwerp – en uitbreiding ervan is in het belang van iedereen. De voorwaarde hiervoor is strategische samenhang ten opzichte van Iran, benadrukte hij.

“Ik roep op tot een versterking van het belang van de Abraham-akkoorden op alle gebieden”, zei Herzog. Hij drong aan op intensievere samenwerking en sprak de hoop uit dat meer landen zich zullen aansluiten. Zijn optimisme ging echter gepaard met een harde lijn: vrede en welvaart zijn alleen “binnen handbereik” als de regio “gezamenlijk optreedt tegen de aanstichters van terreur, met name uit Teheran”.

Het kader was belangrijk. De jaarlijkse iftar-maaltijd – die het einde van de vastenperiode tijdens de ramadan markeert – bracht diplomaten, religieuze persoonlijkheden en leiders van de Arabisch-Israëlische samenleving samen. Onder de deelnemers bevonden zich volgens berichten vertegenwoordigers van de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein, ambassadeurs uit Azerbeidzjan, Kazachstan, Oezbekistan, Ivoorkust en Tanzania, diplomatieke vertegenwoordigers uit Tsjaad en Nigeria en de speciale gezant van de VN voor het Midden-Oosten.

Herzog zei dat de normalisering van de betrekkingen met Israël het potentieel heeft om een heroriëntatie van de beschavingen teweeg te brengen. De “gemeenschappelijke Abrahamitische wortels van het jodendom en de islam” vormen de basis voor de betrekkingen tussen Israël en de overwegend islamitische landen.

Hoewel deze opvatting in Israël wijdverbreid is, gaat zij voorbij aan de islamitische leer, die de islam beschouwt als de opvolger van het jodendom en het verbond van God met Israël, en het Joodse volk ziet als een obstakel voor de uiteindelijke verlossing. Het geloof dat de ‘gemeenschappelijke Abrahamitische wortels’ van beide religies een basis vormen voor coëxistentie, is vergelijkbaar met het idee dat het Joodse volk ooit een positieve relatie kan hebben met christelijke sekten die gebaseerd zijn op de leer van de vervangingstheologie.

Hoewel de religieuze basis voor coëxistentie niet zo solide is als sommigen graag zouden willen geloven, stelt Israël dat samenwerking met degenen die zich richten op gemeenschappelijke belangen vandaag de dag mogelijk is.

Vooral de afgelopen jaren hebben aangetoond dat de nabije toekomst van de regio niet langer afhankelijk is van het veto van de Palestijnen, noch van de oude fantasie dat afwijzing, zoals belichaamd door de Palestijnse beweging, kan worden beloond met gematigdheid. In plaats daarvan vormen gemeenschappelijke belangen – veiligheid, handel, energie, technologie, stabiliteit – een duurzame basis voor samenwerking. Dat wil zeggen, als het Iraanse regime en zijn ontwrichtende netwerk van vertegenwoordigers kunnen worden ingeperkt. Herzog bracht dit moment ook in verband met het leiderschap van de VS en beschreef de regio als staande aan de vooravond van een nieuw tijdperk, “aangevoerd” door de vredesinspanningen van president Donald Trump.

Of men het nu eens is met deze beoordeling of niet, de boodschap was duidelijk: de houding van Washington is belangrijk, evenals de regionale focus daarop.

Herzog sloot af met een zachtere, symbolische oproep aan de aanwezigen: om te laten zien dat “er geen haat bestaat tussen de kinderen van Abraham” en om een divers regionaal model op te bouwen dat anderen kunnen volgen.