Dit artikel verschijnt in het april / mei 2023 – magazine van Israel Today. Leden van Israel Today lezen de artikelen eerst. Ben je nog geen lid? Klik hier!
In de jaren negentig, enkele maanden na de moord op de Israëlische premier Itzchak Rabin, won Benjamin Netanyahu voor het eerst de verkiezingen in het land. Maar dit was alleen mogelijk met de legendarische verkiezingsstrateeg en Amerikaanse Jood Arthur Finkelstein. Hij hielp Benjamin Netanyahu om Shimon Peres in 1996 met een nipte meerderheid te vervangen als Israëlische premier. Het was Finkelstein die achter de slogan “Peres zal Jeruzalem verdelen” zat en Netanyahu hielp hem te verslaan. Deze verkiezing veranderde de toon van de Israëlische verkiezingscampagne door een agressievere en negatievere Amerikaanse campagne in het land te importeren.
Een vraag die Finkelstein stelde in de volkspolls om te weten of men op Netanyahu stemde was: “Hoe identificeert u zich als eerste? Als Jood of als Israëliër?” De Joden stemden op Netanyahu, de Israëliërs op Shimon Peres. Iedereen herinnert zich nog de zin die Netanyahu in 1997 in het oor van de wijze Thora-wijsgeer Itzchak Kaduri fluisterde, zodat de media het gewoon konden horen: “Links is vergeten wat het betekent om Jood te zijn”.
De verkiezingscampagne van Netanyahu destijds, waarvan hij nooit is afgeweken, ook niet in de afgelopen vijftien jaar, was dat je of voor hem bent of een vijand van het volk. Zijn campagneslogan van toen, “Netanyahu is goed voor de Joden”, vatte dit samen. Als je niet voor Netanyahu bent, dan ben je niet goed voor de Joden en dus een vijand van de Joden. En als Netanyahu goed is voor de Joden, dan betekent dat ook dat Netanyahu slecht is voor de Arabieren. Tijdens de Oslo-onderhandelingen protesteerde de bevolking heftig tegen de mogelijke landheffingen. In dit geval waren het de religieuze Joden, de settlers en de rechtse kiezers. Wat hen de straat op dreef waren de territoriale compromissen in het Bijbelse hart van Judea en Samaria. Als Jood kun je geen compromissen sluiten over Bijbels land.
En vandaag, 30 jaar later, is dit hetzelfde punt in onze geschiedenis. Joden tegen Israëli’s. Maar deze keer, in de schaduw van deze formule, zijn de “Israëli’s” naar de barricaden gegaan, net zoals de “Joden” 30 jaar geleden protesteerden. Voor de Israëli’s zijn de omstreden wettelijke hervormingen de aanleiding, en voor de Joden was de landheffing de aanleiding. In beide situaties was en is Benjamin Netanyahu de sleutelfiguur. Hij en zijn verkiezingsstrategen hebben destijds de verdeeldheid gecreëerd en zo de verkiezingen gewonnen. En vandaag herhaalt hetzelfde zich, alleen in omgekeerde richting. Deze keer protesteren de zogenaamde Israëli’s, de tegenstanders van hervormingen. Het Israëlische rechtssysteem is voor hen even waardevol als het Bijbelse hartland Judea en Samaria was en is voor de zogenaamde Joden.
We zijn dus weer in dezelfde discussie verzeild geraakt, Joden of Israëli’s. Wat willen we zijn? Het zijn twee verschillende wereldbeelden die Israël in politiek en samenleving verscheuren. Het maakt niet uit hoe we het omschrijven, het zogenaamde eerste Israël, of tweede Israël, of is het meer een opstand tegen de globalisering in Israël. Uiteindelijk is dit gewoon een kwestie van identiteit. En als alles de komende weken wat rustiger wordt, zal het allemaal weer exploderen met de volgende identiteitskwestie in het Israëlische parlement, namelijk het omstreden recht van Joodse immigranten om naar het land terug te keren.
De Wet op de Terugkeer staat iedereen toe naar het land te immigreren die een Joodse moeder of vader heeft, zich tot het Jodendom heeft bekeerd en niet tot een andere religie behoort. Bovendien geldt het recht op terugkeer ook voor de kinderen en kleinkinderen van Joden. En het zijn deze kleinkinderen die de orthodoxe en religieuze partijen uit de formule van het recht op terugkeer willen halen. Ook hier gaat het om de kwestie van identiteit.
Wat nu in de afgelopen twaalf weken in het land is losgebarsten gaat evenzeer over de identiteitsvraag: wat zijn wij eerst, Joden of Israëli’s? Het verschil tussen links en rechts is dit: rechts ziet zichzelf eerst als Jood, Israëli en tenslotte als lid van de wereldgemeenschap. Voor links is het andersom, zij zien zichzelf eerst als mens in het algemeen, dan als Israëliër en tenslotte als Jood. Twee wereldvisies die herhaaldelijk strijd hebben veroorzaakt onder het volk Israël, niet alleen vandaag maar ook in het verleden. Het hellenistische Jodendom lag in zijn tijd evenzeer overhoop met de rechtse en religieuze Joden. Het Joodse volk heeft daar altijd ruzie over gemaakt en zal dat waarschijnlijk ook in de toekomst blijven doen. En niemand kent het verschil in politieke twist tussen “Joden en Israëli’s” beter dan Benjamin Netanyahu. Twee levensbeschouwingen die eigenlijk bij elkaar zouden moeten horen in Eretz Israël, maar ons in de politiek altijd om tactische redenen hebben gescheiden.
Ontwikkelingscentrum voor chemische wapens aan Iraanse universiteit aangevallen
Elfjarig meisje vecht voor haar leven na Iraanse raketaanvallen
Israël veroordeelt het opblazen van Netanyahu-poppetje in Spanje
