De Israëlische ambassadeur Michael Lotem heeft vorige week in het presidentieel paleis van de hoofdstad van Somaliland, Hargeisa, officieel zijn geloofsbrieven overhandigd. President Abdirahman Mohamed Abdullahi, ook bekend onder zijn bijnaam Cirro, nam de documenten in ontvangst. Hiermee is Lotem niet alleen de eerste Israëlische ambassadeur in Somaliland, maar ook de eerste ambassadeur van een internationaal erkende staat die daar officieel is geaccrediteerd. Tijdens de ceremonie werd bovendien de eerste steen gelegd voor de toekomstige Israëlische ambassade. Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken maakte dit zondag bekend.
Minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar noemde deze stap een belangrijk onderdeel van de nieuwe betrekkingen. „Israël is vastbesloten om zijn betrekkingen met Somaliland uit te breiden en te versterken. De benoeming van ambassadeurs is een volgende belangrijke stap in het verdiepen van onze banden“, verklaarde Sa’ar. De benoeming van Lotem was al in april aangekondigd. De ervaren diplomaat was eerder Israëlisch ambassadeur in Kenia, Azerbeidzjan en Kazachstan.
De uitwisseling van ambassadeurs is de meest recente ontwikkeling in een diplomatieke toenadering die eind december 2025 een historische wending nam. Toen erkende Israël als eerste VN-lidstaat officieel de onafhankelijkheid van Somaliland. In januari bezocht Sa’ar het gebied en in mei ontving president Isaac Herzog de eerste ambassadeur van Somaliland in Israël, Mohamed Hagi, in Jeruzalem. In juni opende Somaliland tijdens het bezoek van zijn president aan Israël een eigen ambassade in Jeruzalem.
Somaliland: een staat die al 35 jaar op erkenning wacht
Somaliland ligt in de Hoorn van Afrika en omvat het noordwestelijke deel van het staatsgebied dat internationaal nog steeds als Somalië wordt beschouwd. Het gebied was tot 1960 een Britse kolonie en voegde zich enkele dagen na zijn onafhankelijkheid samen met het voormalige Italiaanse koloniegebied Somalië. Na de ineenstorting van de Somalische staat en een bloedige burgeroorlog verklaarde Somaliland zich in 1991 opnieuw onafhankelijk.
Sindsdien beschikt het gebied over een eigen regering, een parlement, veiligheidstroepen, een munteenheid en eigen paspoorten. Het organiseert verkiezingen en regelt zijn binnenlandse aangelegenheden grotendeels zelfstandig. Toch werd het decennialang door geen enkele VN-lidstaat officieel als onafhankelijke staat erkend. De regering in Mogadishu beschouwt Somaliland nog steeds als onderdeel van Somalië en wijst elke afscheiding af.
Voor de leiders in Hargeisa is de erkenning door Israël daarom veel meer dan alleen een diplomatiek succes. Het doorbreekt een decennialang internationaal isolement en biedt Somaliland de mogelijkheid om zijn betrekkingen met andere staten op een nieuwe basis te plaatsen. President Abdullahi noemde de overhandiging van de geloofsbrieven een historische dag. Hij benadrukte daarbij ook het strategische belang van de samenwerking, gezien de geografische ligging van zijn land aan de Rode Zee en de Golf van Aden.
Het besluit van Israël stuitte echter op aanzienlijke internationale weerstand. Somalië veroordeelde de erkenning als een schending van zijn territoriale integriteit. Ook de Afrikaanse Unie, de Arabische Liga en de Organisatie voor Islamitische Samenwerking hadden kritiek op deze stap. Meer dan 20 landen sloten zich aan bij de protesten. De VS verklaarden de territoriale integriteit van Somalië te blijven erkennen. Daarmee blijft Israël voorlopig de enige VN-lidstaat die Somaliland officieel als onafhankelijke staat heeft erkend.
De Rode Zee als gemeenschappelijk strategisch belang
Naast de diplomatieke symboliek speelt de geografische ligging van Somaliland een belangrijke rol. Het gebied heeft een lange kustlijn aan de Golf van Aden en ligt tegenover Jemen. Vlakbij bevindt zich de zeestraat Bab al-Mandab, waar een aanzienlijk deel van het internationale scheepvaartverkeer tussen de Indische Oceaan en de Rode Zee doorvaart. Voor Israël is deze regio bijzonder relevant sinds de Houthi-beweging in Jemen herhaaldelijk handelsschepen en Israëlische doelen heeft aangevallen.
De Midden-Oostenexpert Ehud Yaari van het Washington Institute for Near East Policy ziet in het nieuwe partnerschap dan ook een kans om de positie van Israël in de Rode Zee te versterken. Naast contacten op het gebied van veiligheidsbeleid noemt hij ook mogelijke samenwerking op het gebied van landbouw, waterbeheer en informatietechnologie. Somaliland hoopt op zijn beurt op steun van Israël bij de economische ontwikkeling en bij het verkrijgen van verdere internationale erkenning.
Dat de samenwerking verder moet gaan dan diplomatieke contacten, had minister van Defensie Israel Katz al duidelijk gemaakt tijdens het bezoek van president Abdullahi aan Israël in juni. Hij sprak toen over een reeds lang bestaande veiligheidssamenwerking en de wens om deze uit te breiden. Concrete details hierover zijn niet bekendgemaakt.
De Somalische president Hassan Sheikh Mohamud uitte ondertussen de beschuldiging dat Israël vooral geïnteresseerd zou zijn in toegang tot de Rode Zee en zou streven naar een marinebasis in Somaliland. Hoewel de Somalilandse leiders in principe openstonden voor militaire samenwerking, verklaarde president Abdullahi dat er tot nu toe geen gesprekken waren gevoerd over de oprichting van een Israëlische militaire basis.
Met de officiële accreditatie van Michael Lotem en het geplande ambassadegebouw krijgt het partnerschap nu ook een permanente diplomatieke aanwezigheid. Voor Somaliland is dit een nieuwe stap uit het internationale isolement. Tegelijkertijd breidt Israël zijn betrekkingen uit met een gebied waarvan de ligging aan de toegang tot de Rode Zee steeds belangrijker is geworden voor het Israëlische buitenlands en veiligheidsbeleid.
Verkiezingen in Israël: blok van Netanyahu behoudt voorsprong – geen meerderheid in zicht
Het zwaard van de Geest
Explosie in noord-Israël: omgekomen scholier geïdentificeerd
