Het Iraanse regime ‘raakt door zijn opties heen’

Een bezoek van de hooggeplaatste Hamas-vertegenwoordiger Bassem Naim aan Teheran de afgelopen dagen, evenals een waarschuwing van de Israëlische minister van Defensie dat Iran, gezien de toenemende economische druk op de Islamitische Republiek, tot tegenmaatregelen zou kunnen overgaan, hebben de vragen aangewakkerd over wat Teheran en de overgebleven leden van zijn as tijdens de joodse hoogfeesten en daarna zouden kunnen proberen.

Naim, een lid van het Politbureau van Hamas, heeft volgens Iraanse en Palestijnse mediaberichten deze week in Teheran afzonderlijke ontmoetingen gehad met de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi en de voorzitter van het parlement Mohammad Bagher Ghalibaf. Tijdens de ontmoetingen bevestigde Araghchi de steun van Iran aan Hamas, terwijl Ghalibaf verklaarde dat de confrontatie met de Verenigde Staten en hun regionale beleid een gemeenschappelijk doel is geworden van Iran en zijn terroristische bondgenoten.

De Israëlische minister van Defensie Israel Katz zei op 3 september tijdens een Rosj Hasjana-toast voor medewerkers van het ministerie van Defensie dat Israël tekenen ziet dat de sterke economische druk op Iran en de angst voor een opstand en een ineenstorting van het regime Teheran tot wanhopige stappen zouden kunnen drijven.

‘Er zijn aanwijzingen die erop duiden dat de sterke economische druk waaronder Iran staat, evenals de angst voor een opstand en de ineenstorting van het regime, hen tot wanhopige stappen zouden kunnen drijven’, aldus Katz.

Hij waarschuwde: ‘Een Iraanse aanval op Israël zal Israël bevrijden van alle bestaande beperkingen voor een aanval op Iran. We zullen de gehele nationale, militaire en civiele infrastructuur in Iran – inclusief de energie-infrastructuur – aanvallen en Iran diep terug in het stenen tijdperk en in de duisternis storten. Israël is goed voorbereid op elke mogelijkheid, zowel verdedigend als aanvallend, en de IDF is klaar om de opdracht uit te voeren.’

Druk van binnenuit

Beni Sabti, medeoprichter van de Perzisch-talige media-afdeling van de IDF en docent, onderzoeker en Iran-commentator aan het Instituut voor Nationale Veiligheidsstudies (INSS), verklaarde tegenover JNS dat de clericale leiding van Iran, in tegenstelling tot de regering van de sjah tijdens de protesten in de aanloop naar de Islamitische Revolutie van 1979, geen tekenen van toegeeflijkheid heeft getoond onder de binnenlandse politieke druk.

‘Het huidige regime geeft niet op. Het zal voorlopig standhouden en zich blijven verzetten tegen de druk vanuit het binnenland. Er zijn weliswaar enkele protesten en een zekere druk, maar dat hangt sterk af van de omvang van de druk binnen Iran’, aldus Sabti.

Hij voegde eraan toe dat het regime moeite zou kunnen hebben om protesten van tienduizenden of honderdduizenden Iraniërs in te dammen, zoals het dat in het verleden heeft gedaan. Hij wees erop dat sommige politieagenten en veiligheidsfunctionarissen zijn begonnen zichzelf met onbedekt gezicht te filmen en online te posten dat hun situatie onhoudbaar is geworden.

Sabti beschreef dit als een uiting van wanhoop en toenemende vervreemding van het regime, en niet als een regelrechte overstap naar de andere kant; hij voegde eraan toe dat een aanstaande verhoging van de benzineprijzen een extra bron van publieke woede vormt.

‘Ja, het regime heeft zich gedragen als Hamas. Het zal zich gedragen als een terreurorganisatie; het zal op iedereen schieten. Maar als de bevolking echt wanhopig is, kan dit heel, heel krachtig zijn en het voor het regime onmogelijk maken om dit te overwinnen, zei hij, waarbij hij benadrukte dat alles afhangt van de omvang en het aantal betrokkenen.

Wat betreft aanvallen op de Iraanse infrastructuur stelde Sabti dat aanvallen op energie- en industriële doelen in Iran weinig zouden bijdragen aan het veranderen van de afwegingen van het regime, aangezien de gewone Iraanse bevolking al te kampen heeft met ernstige tekorten aan elektriciteit, water en brandstof. Hij zei dat Israël zich in plaats daarvan zou moeten richten op de militaire leiding van Iran en niet op de infrastructuur, die de bevolking toch al in de steek laat.

Sabti zei dat Teheran probeert operaties en boodschappen tussen de Houthi’s, Iraakse milities, Hamas en Hezbollah op elkaar af te stemmen, maar dat zowel Hezbollah als Hamas te maken hebben met hun eigen financiële en organisatorische problemen, waarbij Hezbollah-strijders naar verluidt al enige tijd niet meer zijn betaald.

Hij beschreef het bezoek van Naim vooral als nuttig voor het verkrijgen van morele steun en grotendeels als psychologische oorlogsvoering in plaats van operationele coördinatie. De Houthi’s en de Iraakse milities zijn nog steeds beter in staat om namens Iran te handelen, zei hij, maar kunnen zich niet met Hezbollah vergelijken, die hij vanwege hun nabijheid tot de noordgrens van Israël als veel gevaarlijker bestempelde.

Sabti zei dat de val van het Ali-Taher-Kamm-gebied in Zuid-Libanon zichtbare verlegenheid had veroorzaakt bij de Iraanse en Hezbollah-televisiezenders, waarvan de commentatoren moeite hadden om uit te leggen waarom de beloofde versterkingen nooit waren aangekomen.

‘Dit werkt niet voor het regime’, zei Sabti. Hij waarschuwde echter dat Iran weer aan kracht zou winnen mocht het plotseling toegang krijgen tot nieuwe financiële middelen of mocht de zeeblokkade worden opgeheven en het meer olie zou kunnen exporteren.

‘Economische verstikking’

De economische druk op de Islamitische Republiek is de afgelopen dagen toegenomen. Het Amerikaanse Central Command heeft beelden vrijgegeven die bevestigen dat de Iraanse olietanker M/T Kylo in de Golf van Oman door een precisieaanval tot zinken is gebracht; waardoor het volgens berichten in de media wordt toegevoegd aan de lijst van de M/T Downy, die voor het eiland Kharg werd geraakt, en de M/T Stark 1, die in de buurt van Jask werd geraakt.

De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent verklaarde dat er nog slechts ongeveer 30 miljoen vaten onverkochte Iraanse ruwe olie aan boord van tankers op zee zouden zijn; waarna Chinese afnemers geconfronteerd zouden worden met een volledige onderbreking van de leveringen.

Jason Brodsky, politiek directeur bij ‘United Against Nuclear Iran’ (UANI), verklaarde tegenover JNS dat Israëlische en Amerikaanse inschattingen er al van uitgaan dat Iran zal reageren op de toenemende campagne van economische druk.

‘Ik geloof niet dat Israël of de Verenigde Staten ervan uitgaan dat Iran niet zal terugslaan op de toenemende economische druk waaraan het wordt blootgesteld. Het gaat om een vorm van economische verstikking, dus kan men ervan uitgaan en er rekening mee houden dat Iran zal terugslaan met raketten, drones en projectielen’, aldus Brodsky.

Hij legde uit dat het regime bijna geen opties meer heeft, omdat de tijd tegen het regime werkt, en dat een verzwakte Islamitische Republiek zowel de belangen van Israël als die van de Verenigde Staten dient.

‘Toen het regime nog rijker en intact was, financierde het met zijn vrijgevigheid het bloedbad van 7 oktober’, zei Brodsky.

Hij voegde eraan toe dat het escalatiepatroon van Iran het risico op verkeerde inschattingen met zich meebrengt.

‘Het regime heeft in het verleden herhaaldelijk zijn kaarten te hoog ingezet, en we zien nu wat de gevolgen daarvan zijn, nu de Straat van Hormuz steeds minder belangrijk wordt. Iran lijdt zelf grotere economische verliezen dan het de wereldeconomie toebrengt’, aldus Brodsky.

Wat betreft de coördinatie tussen Iran en zijn overgebleven plaatsvervangers verklaarde Brodsky dat een dergelijke samenwerking weliswaar nog steeds mogelijk is, maar wordt beperkt door de mate waarin het gehele Iraanse netwerk van plaatsvervangers is verzwakt.

‘Ik acht het mogelijk dat Iran de operationele en politieke coördinatie tussen zijn overgebleven vertegenwoordigers en partners weer op orde kan krijgen. We hebben deze coördinatie tussen de Houthi’s en de Iraakse milities waargenomen, met name in de afgelopen maanden’, zei hij.

Het totaalbeeld, voegde hij eraan toe, toont een Iran dat sterk verzwakt is in vergelijking met zijn positie vóór het begin van de oorlog.

‘Het Iran van vandaag is slechts een schim van het Iran van 6 oktober 2023: Assad is weg, de Hezbollah is verzwakt, de Hamas wankelt, zijn nucleaire programma ligt in puin, het reservoir aan bekwame commandanten van de IRGC slinkt en zijn raket- en droneprogramma’s zijn beschadigd’, aldus Brodsky, die eraan toevoegde dat het voornemen van het regime om Israël te vernietigen onveranderd blijft, ook al zijn zijn capaciteiten verzwakt.

(JNS)