Hessen wil ontkenning bestaansrecht Israël strafbaar stellen

Het zijn signalen als deze waar men in Israël nauwlettend op let. In Duitsland tekent zich momenteel een opmerkelijke verscherping van het strafrecht af. Volgens berichten in de media heeft de deelstaat Hessen een wetsontwerp ingediend dat het ontkennen van het bestaansrecht van Israël in de toekomst uitdrukkelijk strafbaar moet stellen.

Het ontwerp voorziet in straffen van maximaal vijf jaar gevangenisstraf of een geldboete voor dergelijke uitlatingen. Hiermee zou Duitsland juridisch nieuw terrein betreden – en tegelijkertijd een duidelijk politiek signaal afgeven.

Minister-president Boris Rhein verwoordde het ondubbelzinnig: „Wie het bestaansrecht van Israël ontkent, valt het joodse leven aan – en daarmee ook onze liberaal-democratische grondwet.“ Het gaat er volgens Rhein niet om kritiek op Israël te verbieden, maar om een leemte in het strafrecht te dichten.

Het wetsontwerp dat we op 8 mei, de dag van de bevrijding van het naziregime, in de Bondsraad zullen indienen, is een signaal aan alle joden in Hessen: we kijken niet de andere kant op. Wij staan aan jullie zijde. pic.twitter.com/STulxmc85M — Boris Rhein (@Boris_Rhein) 23 april 2026

Deze leemte is reëel. Tot nu toe is het ontkennen van het bestaansrecht van Israël in Duitsland niet eenduidig strafbaar. Weliswaar zijn bestaande wetten tegen het aanzetten tot volksverhetzing in bepaalde gevallen van toepassing, maar veel uitspraken bevinden zich tot nu toe in een grijs gebied. Precies hier begint het politieke debat, dat sinds 7 oktober 2023 aanzienlijk aan scherpte heeft gewonnen.

Centraal in deze discussie staat ook de bekende slogan „From the river to the sea, Palestine will be free“. Voor velen in Israël is de betekenis ervan duidelijk: het beschrijft geen politiek programma, maar de visie van een ruimte zonder Israël. In Duitsland daarentegen wordt er nog gediscussieerd over of en wanneer het gebruik ervan strafbaar is.

Het Hessische initiatief zou deze onzekerheid aanzienlijk verminderen. Uitspraken die het bestaansrecht van Israël ontkennen of de afschaffing ervan impliceren, zouden in de toekomst duidelijk als strafbaar feit kunnen worden beschouwd.

De achtergrond van deze ontwikkeling is ernstig. Sinds 7 oktober is het aantal antisemitische incidenten in Duitsland enorm gestegen. Het joodse leven staat op veel plaatsen weer sterker onder druk – een realiteit die ook politiek niet langer kan worden genegeerd.

Tegelijkertijd raakt de geplande wetswijziging aan een centrale vraag van westerse democratieën: waar eindigt de vrijheid van meningsuiting – en waar begint de grens waarbinnen een staat zijn grondwet moet beschermen? Het antwoord daarop wordt in Duitsland steeds duidelijker.

Voor veel Israëli’s is deze stap meer dan alleen binnenlandse politiek. Hij wordt gezien als een teken dat Duitsland zijn historische verantwoordelijkheid niet alleen retorisch benadrukt, maar ook bereid is daar concrete consequenties uit te trekken.

Of de wet daadwerkelijk wordt aangenomen, valt nog te bezien. Maar één ding is nu al duidelijk: het debat hierover markeert een keerpunt – niet alleen voor Duitsland, maar voor de manier waarop Europa in het algemeen met antisemitisme omgaat.