Een kijkje in een gesloten ultraorthodoxe samenleving

De Vizhnitz vormen een steeds groter deel van de Israëlische samenleving. Maar wie zijn ze?

Door Avshalom Kapach | | Onderwerpen: Jodendom
Ultraorthodoxe Joden van de Vizhnitz dynastie steken kaarsen aan op de tweede avond van de Joodse feestdag Chanoeka in Beit Shemesh, op 7 december 2015. Foto: Yaakov Lederman/Flash90

De verschillende gemeenschappen van het ultra-orthodoxe (chassidische) jodendom groeien en worden een steeds groter deel van de Israëlische bevolking, vanwege de hoge geboortecijfers en hun afgezonderde levensstijl. Deze stromingen worden elk geleid door een charismatische senior rabbijn, een “rebbe” genaamd. Een van de stromingen is de “Vizhnitz”, die in de vroege jaren 1800 in Vyzhnytsia, een stad in het huidige Oekraïne, werd opgericht door Menachem Mendel Hager. Tegenwoordig zijn er enkele duizenden Vizhnitzers in Israël.

In de chassidische groepen wordt na de dood van de rebbe een van zijn zonen door de andere rabbijnen en leiders van de gemeenschap gekozen als opvolger en leider van de groep. De andere zonen aanvaarden deze benoeming gewoonlijk. Soms ontstaat er echter onenigheid, waardoor een groep zich terugtrekt en een nieuwe gemeenschap sticht die met de oorspronkelijke concurreert.

In het Vizhnitz chassidisme werd reeds in het begin het principe ingesteld, dat alle (mannelijke) afstammelingen van de rebbe potentiële kandidaten zijn om als leiders van een chassidisch hof (een gemeenschap) te dienen. Rabbi Ze’ev Wolff, een van de eerste Vizhnitz rebbes, verklaarde: “Moge zijn heerschappij vernieuwd worden, zowel over zichzelf als over de zielen van zijn huishouden, en niet voor altijd van hem en zijn zonen en de zonen van zijn zonen wijken.” Het Vizhnitz chassidisme is dus een verzamelnaam voor chassidische hoven met vergelijkbare kenmerken, onder leiding van verschillende rebbes.

De kenmerken van het Vizhnitz chassidisme komen tot uiting in verschillende gebieden:

  • Gebed – Vizhnitz volgelingen bidden meestal enthousiast met speciale intonaties. Tijdens de gebeden loopt de rebbe soms tussen de aanbidders om hen te sterken en aan te moedigen om met intentie en vreugde te bidden.
  • Liefde voor Israël – een centraal doel in het Vizhnitz Hasidisme is het proberen aan te trekken van niet-observante, “eenvoudige” Joden die zich niet aan de Tora en mondelinge geboden houden, en het samenbrengen van de verschillende delen van het Joodse volk. De “lerenden” worden nader tot elkaar gebracht door middel van lessen en woorden van Tora, en degenen die ver van het orthodoxe Jodendom afstaan – door middel van liederen, melodieën en het uitspreken van zegeningen over degenen die om een zegen vragen. De liefde voor Israël wordt ook uitgedrukt door deelname aan de IDF-eenheid genaamd “Nahal” charedim en rekrutering bij de IDF in de staat Israël. (Veel charedische groepen weigeren te dienen in de algemene Israëlische militaire dienstplicht om religieuze/ideologische/culturele redenen).
  • Torastudie – In de chassidische “hofhouding” is een studiekader vastgesteld met Toralessen, inclusief de verplichting om elke avond deel te nemen aan een studieprogramma van een uur in chassidische midrasjscholen.
  • Shabbat – De nadruk op Shabbat is gerelateerd aan hun spirituele uitdrukking van vreugde. Speciale Sjabbat liederen staan centraal, en veel van hun leringen verwijzen naar Sjabbat liedteksten.
  • Liederen en gezangen – Vizhnitz chassidim heeft een verzameling van honderden deuntjes ontwikkeld die Shabbat-gezangen, gebeden en verzen uit de Hebreeuwse Bijbel bevatten. De deuntjes zijn aanstekelijk. Sommige hebben zigeunermotieven die populair waren onder de Hasids in Oost-Europa.
  • Het “volkslied” van het Vizhnitz chassidisme is de melodie Ya Ribon Olam (Yah – Heer voor altijd/heer van de wereld) – speciaal gezongen rond de gemeenschapstafel van de rebbe, in de vorm van een zanger en koor. Yah Ribon Olam, is een gebedslied in het Aramees dat verschillende melodieën combineert. Aanbidders van het Vizhnitz chassidisme hebben een manier van zingen die volgens hen de woorden van het gebed interpreteert.
  • Kleding – op Sjabbat dragen Vizhnitz-aanhangers gewoonlijk witte kniehoge sokken (in tegenstelling tot Belz-aanhangers die zwarte sokken dragen). Op de andere dagen van de week dragen zij een lange zwarte broek. De leden van de familie van de rebbe dragen doordeweeks meestal zwarte sokken over hun broek.
  • Gemeenschapsrechtbanken – Aanvankelijk werd de rechtbank opgericht om te oordelen in gemeenschapszaken, maar in de loop der jaren werd het ook een plaats om vragen over religieuze praktijken te regelen, waar mensen van buitenaf naartoe kunnen komen.

Daarnaast heeft het Vizhnitz chassidisme onderwijsinstellingen, waaronder yeshiva’s voor jongens en seminaries voor ultraorthodoxe meisjes uit verschillende gemeenschappen.

De Vizhnitz Bakkerij – Challah brood voor Shabbat. Het gezegde dat er niets beter is dan voedsel om degenen die gescheiden zijn samen te brengen, verwijst zeker naar het Shabbat-genot van deze Vizhnitz. In Bnei Brak, een ultraorthodoxe stad aan de rand van Tel Aviv, runnen Vizhnitz chassidim een bakkerij die ter ere van Shabbat lokaal challah maakt. Zelfs niet-religieuzen kopen gretig het heerlijke Vizhnitz challah brood op donderdag en vrijdag in de aanloop naar de Shabbat.

Israel Today nieuwbrief

Dagelijks nieuws

Gratis in uw mailbox

Israel Heute Newsletter

Tägliche Nachrichten

FREI in Ihrer Inbox