(JNS) Als er aan boord van dit vliegtuig geen gewone Israëli’s op vakantie waren geweest, met hun vastberaden en goed georganiseerde overlevingsdrang, had de wereld vandaag mogelijk te maken gehad met een nieuwe 11 september in Tel Aviv: een vliegtuig dat in een jihadistisch wapen zou zijn veranderd en met zijn 174 passagiers – mannen, vrouwen en kinderen, van wie de meesten Israëli’s waren – in de grond zou zijn geramd.
Het vliegtuig stortte neer vanaf een hoogte van 17.000 voet en verloor verder aan hoogte toen het zich nog maar ongeveer 350 kilometer van Tel Aviv bevond. De afstand is cruciaal: het vliegtuig naderde al het mogelijk beoogde doel toen de Omaanse copiloot vermoedelijk de gezagvoerder aanviel en blijkbaar probeerde de controle over het vliegtuig over te nemen.
Volgens sommige berichten riep hij „Allahu Akbar“ en reciteerde hij de shahada, de islamitische geloofsbelijdenis die vaak wordt uitgesproken in het aangezicht van de naderende dood, voordat hij de gezagvoerder neerstak en daarmee vermoedelijk de gang van zaken in gang zette die door Israëlische autoriteiten wordt beschouwd als een plan voor een terroristische aanslag met een groot aantal slachtoffers.
Wat er vervolgens gebeurde, is waarschijnlijk vrijwel ongekend in de geschiedenis van pogingen tot vliegtuigkapingen: de passagiers verzetten zich zelf, met de moedige hulp van het cabinepersoneel uit de Verenigde Arabische Emiraten.
Een handvol Israëlische passagiers trok de strijd aan met de vermeende aanvaller en overmeesterde hem. Foto’s en video’s tonen hoe sommigen van hen onder het bloed zaten terwijl ze de zwaargewonde gezagvoerder verzorgden.
Cruciaal was dat er toevallig nog een andere bemanning aan boord was in het kader van een routinematige bemanningsregeling. Nadat de gezagvoerder gewond was geraakt, betraden twee piloten van deze bemanning de cockpit, namen de controle over het vliegtuig over en vlogen het in veiligheid.
Het vliegtuig raakte beschadigd door de hevige schokken, en alleen groot geluk – of misschien wel een wonder – voorkwam een onvoorstelbare ramp.
Maar het was een wonder dat mogelijk werd gemaakt door mensen die in actie kwamen.
Elke Israëliër weet dat hij op zijn hoede moet zijn en moet reageren wanneer dat nodig is, of dat nu op het slagveld is of onder de moeilijke omstandigheden van het dagelijks leven. Tijdens deze vlucht werden gewone Israëliërs plotseling geconfronteerd met een buitengewone dreiging en werden ze de helden die mogelijk een nieuwe 11 september hebben voorkomen.
De wirwar van bagage- en documentcontroles, het doolhof waarmee reizigers al decennia lang op luchthavens over de hele wereld worden geconfronteerd, heeft zijn eigen lange geschiedenis van terrorisme. Het bloedbad op de luchthaven van Lod in 1972, waarbij 26 mensen omkwamen, was een van de aanslagen die aantoonden hoe kwetsbaar de burgerluchtvaart was geworden.
Het is buitengewoon moeilijk om massale zelfmoordterrorisme te voorkomen dat ontstaat in het hoofd van een fanaticus of een gestoord persoon. In 1999 stortte EgyptAir-vlucht 990 met 217 mensen aan boord neer in de Atlantische Oceaan. Amerikaanse onderzoekers kwamen tot de conclusie dat de eerste officier Gameel Al-Batouti, die als aflossing was ingezet, de crash opzettelijk had veroorzaakt en daarbij herhaaldelijk woorden had uitgesproken die vertaald werden als „Ik vertrouw op God“, hoewel de Egyptische autoriteiten deze conclusie verwierpen.Er waren nog meer gevallen van waanzin, fanatisme of onopgehelderde rampen. De copiloot van Germanwings, Andreas Lubitz, liet in 2015 opzettelijk een Airbus neerstorten in de Franse Alpen, waarbij alle 150 mensen aan boord omkwamen. In 2014 verdween Malaysia Airlines-vlucht 370 met 239 mensen aan boord; het lot van deze vlucht is nog steeds onderwerp van onderzoek en discussie.De Israëlische premier Benjamin Netanyahu had – terwijl hij zoals gewoonlijk door de oppositie werd bekritiseerd – gewaarschuwd voor de mogelijkheid van ongebruikelijke agressieve daden in deze dagen.
Helaas is er nu een dubbele achtergrond.
Enerzijds zijn er waarschuwingen voor mogelijke aanslagen op joden en Israëli’s die tijdens het Soekot-feest naar het buitenland reizen. Iran blijft Israëli’s en joden over de hele wereld bedreigen, en de Islamitische Revolutionaire Garde heeft deze boodschap de afgelopen dagen nog eens onderstreept.
En nu komt daar, temidden van het welig tierende antisemitisme, ook nog eens de onvoorspelbaarheid bij van geradicaliseerde individuen die tot de overtuiging zijn gekomen dat aanvallen op joden een daad van politieke of religieuze zuiverheid of zelfs van gerechtigheid zijn.
Israël is in staat van paraatheid. Saoedi-Arabië, waar de Israëlische overlevenden na hun noodlanding op werden gewacht, stond Israëlische vliegtuigen niet toe het land binnen te vliegen om hen op te halen, en houdt degenen die verantwoordelijk zijn voor het incident vast.
Hier zit nog een opvallende symboliek in.
De vermoedelijke aanvaller was een Omani. Oman onderhoudt nauwe banden met Iran, dat vanwege de ligging van het land ten opzichte van de Straat van Hormuz en de toegang tot de Perzische Golf een strategisch belang bij Oman heeft.
De kapitein die hij vermoedelijk heeft aangevallen, is daarentegen staatsburger van de Verenigde Arabische Emiraten – een bevriend Arabisch land dat de Abraham-akkoorden met Israël heeft ondertekend.
En dit was een Flydubai-vlucht tussen Dubai en Tel Aviv, op zichzelf al een alledaagse uiting van de nieuwe betrekkingen tussen Israël en een deel van de Arabische wereld.
Aan boord van dit vliegtuig had de tegenstelling nauwelijks duidelijker kunnen zijn: een vermoedelijke aanvaller die kennelijk op vernietiging uit was, en een bemanning uit de Emiraten die samen met Israëlische passagiers werkte om levens te redden. De passagiers vochten terug. Het cabinepersoneel hielp hen. Andere piloten namen de besturing over. Arabieren en Israëli’s voorkwamen samen een ramp.
Iedereen kan aan boord van een vliegtuig gaan. Iedereen kan het land binnenkomen en verlaten. De lucht is uitgestrekt, moeilijk te controleren en gevaarlijk – en dat geldt niet alleen voor Israël.
Het doel van de jihadisten was nooit alleen Israël. Het Westen was herhaaldelijk het doelwit van aanslagen, en de burgerluchtvaart biedt terroristen een op unieke wijze angstaanjagend wapen.
Mohamed Atta, een van de planners en daders van de aanslagen van 11 september, was een goed opgeleide jongeman die in Duitsland had gewoond en gestudeerd. Niets aan een gewone uiterlijke verschijning laat zien wat zich in het binnenste van een geradicaliseerde mens kan ontwikkelen.
De Houthi’s, Hamas, Al-Qaida, de Moslimbroederschap en de kwaadaardige invloeden die vanuit Iran en elders uitgaan, vullen de lucht met wolken.
Maar deze keer kwam het niet tot een ramp.
Deze keer weigerden gewone Israëli’s slachtoffer te worden. Samen met een Arabische bemanning uit een land dat voor vrede met Israël heeft gekozen, verzetten zij zich – en werd een nieuwe 11 september voorkomen.
Mijn joodse voorouders
Boedapest voorkomt verstoring joods feest door anti-Israëlische demonstratie
Britse topspoliticus belooft een ‘nieuwe start’ in de betrekkingen met Israël en Gaza
