Buiten het slagveld: programma’s helpen soldaten terug naar het burgerleven

Sinds het uitbreken van Operation Swords of Iron zijn duizenden Israëli’s teruggekeerd van de reservistendienst of hebben hun militaire dienst beëindigd. Zij staan nu voor de uitdaging om hun weg terug te vinden naar het burgerleven. Hoewel er overheidssteun is, helpt ook een groeiend aantal andere initiatieven om hen voet aan de grond te laten krijgen op de arbeidsmarkt, om een eigen woning te kopen en om de nodige veerkracht te ontwikkelen voor het leven na de militaire dienst.

Oz VeRuach is opgericht om gewonde IDF-soldaten en leden van de veiligheidsdiensten te helpen bij hun terugkeer naar het beroepsleven en hen een zinvolle baan te bezorgen. Het programma biedt individueel advies, beroepsopleiding en directe contacten met werkgevers – vanuit de overtuiging dat werk een essentieel onderdeel is van de revalidatie en het opnieuw opbouwen van het eigen leven.

Het initiatief is opgezet door de Portland Trust, waarvan de Israëlische tak wordt geleid door directeur Rami Schwartz. Oz VeRuach wil in het eerste jaar ongeveer 100 gewonde soldaten helpen bij het vinden van gekwalificeerde banen in verschillende sectoren.

Generaal-majoor in reservedienst Yoav (‘Poli’) Mordechai, hoofd van Oz VeRuach, vertelt aan JNS dat het programma gebaseerd is op een eenvoudig idee: revalidatie houdt niet op als de gewond geraakte soldaat het ziekenhuis verlaat.

Mordechai diende 36 jaar in het leger, onder meer als woordvoerder van de IDF en als hoofd van de Coordinator of Government Activities in the Territories (COGAT). Na het bloedbad van 7 oktober keerde hij terug naar de reservedienst en werkte twee jaar lang op het hoofdkwartier dat de inspanningen met betrekking tot de gegijzelden coördineerde.

Sinds het begin van de oorlog zijn volgens gegevens van Oz VeRuach meer dan 26.000 gewonde IDF-soldaten en leden van de veiligheidstroepen opgenomen in het Israëlische revalidatiesysteem.

Mordechai zegt dat dit aantal naar verwachting verder zal stijgen, vooral omdat er steeds meer gevallen van posttraumatische stress voorkomen. Lichamelijke en psychologische behandeling zijn weliswaar onmisbaar, maar de terugkeer naar het beroepsleven is een cruciaal onderdeel van het weer opbouwen van een eigen leven.

‘De staat heeft zijn beste zonen en dochters uitgezonden om hem te verdedigen, en zijn verantwoordelijkheid jegens hen houdt niet op wanneer hun lichamelijke en psychologische behandeling is afgerond’, aldus Mordechai. ‘Echte revalidatie betekent een terugkeer naar het burgerleven, weer aan het werk gaan, in je eigen levensonderhoud voorzien en een toekomst opbouwen.’

De eerste drie maanden durende opleidingscursus van het programma, onder leiding van experts op het gebied van kunstmatige intelligentie en softwareontwikkeling, heeft alle 19 deelnemers aan een baan geholpen, bij bedrijven als Amdocs, NICE, Moveo HLS, SolarEdge en NVIDIA.

Mordechai zegt dat Oz VeRuach zijn aanbod uitbreidt tot buiten de hightechsector. Er staan in de toekomst cursussen op het programma op het gebied van IT-ondersteuning, technische beroepen en medische beeldvorming. Het doel is om gewonde soldaten beroepen aan te bieden die aansluiten bij hun fysieke en psychische mogelijkheden en tegelijkertijd langdurige werkgelegenheid mogelijk maken.

‘Dit is geen daad van liefdadigheid jegens gewonde IDF-leden, maar een morele en nationale verplichting die we gezamenlijk dragen – zowel de samenleving als de regering’, zegt Mordechai. ‘Dat is het zionisme van het jaar 2026. Dat is modern zionisme.’

Hij zegt dat Oz VeRuach laat zien wat er mogelijk is, maar dat de behoefte onder gewonde soldaten nog altijd enorm blijft.

‘De staat moet zich daarom volledig inzetten voor deze taak en de beroepsrevalidatie van gewonde IDF-leden tot een gezamenlijke nationale prioriteit maken’, voegt hij eraan toe.

Woonruimte voor gevechtssoldaten

Het initiatief Homes for Warriors is ontstaan vanuit de overtuiging dat degenen die hun leven riskeren voor de verdediging van Israël een realistische kans op een eigen woning moeten hebben.

De beweging werd opgericht door Itamar Hayun, een reservist van de genie- en explosievenopruimingseenheid van de Givati-brigade, nadat zijn eigen oorlogservaringen hem bewust hadden gemaakt van de huisvestingsproblemen van veel reservisten.

Nadat Hayun sinds 7 oktober honderden dagen reservistendienst had verricht, keerde hij terug en moest hij vaststellen dat hij, ondanks zijn inzet voor Israël, niet de zekerheid van een eigen huis had.

‘Na mijn eerste 70 dagen kwam ik terug in mijn huurwoning en besefte ik: ik heb voor mijn land gevochten, maar ik heb geen eigen huis’, zegt Hayun tegen JNS.

Na gesprekken met kameraden kwam hij erachter dat velen met hetzelfde probleem te maken hadden.

‘Ik vroeg vrienden uit mijn eenheid hoeveel van hen een eigen huis bezitten’, zegt hij. ‘Veel van hen antwoordden dat ze het geld voor een aanbetaling misten. “We zitten allemaal in hetzelfde schuitje”, hoorde ik steeds weer.’

Een door donateurs gesteund project heeft al twaalf gezinnen geholpen bij het doen van de aanbetaling voor huizen in een kibboets vlakbij de grens met Gaza. Nu ontwikkelt de beweging verdere manieren om eigen-woningbezit te realiseren, waaronder plannen voor een nieuwe nederzetting in de Negev en mogelijkheden in het noorden van Israël.

In plaats van eenmalige liefdadigheidssteun te verlenen, werkt Homes for Warriors aan een duurzaam financieringsmodel dat één van de grootste obstakels voor jonge reservisten aanpakt: de hoge opstartkosten bij de aankoop van een eigen woning. De beweging onderzoekt mogelijkheden om voordelige leningen met lage rentetarieven te verstrekken, zodat reservisten een eigen woning kunnen kopen en tegelijkertijd financiële verantwoordelijkheid op de lange termijn kunnen nemen.

Hayun benadrukt dat het initiatief om veel meer gaat dan alleen huisvesting.

‘Als je in een huurwoning woont, leef je elk jaar in onzekerheid’, zegt hij. ‘De verhuurder kan je er op elk moment uitzetten. Een eigen huis geeft je een basis en stabiliteit voor je hele leven. Het biedt zekerheid, omdat het van jezelf is.’

‘Ons doel is om de Israëli’s bij elkaar te brengen om dit probleem gezamenlijk op te lossen’, voegt hij eraan toe. ‘Het zal niet goedkoop zijn en niet snel gaan, maar we steken al onze energie in het bewerkstelligen van een echte verandering voor deze mensen.’

Genezing door betrokkenheid en kunst

Kadima Concierge is een basisinitiatief ter ondersteuning van IDF-soldaten, geëvacueerde gezinnen en door de oorlog getroffen gemeenschappen. De organisatie is opgericht en wordt geleid door Seagal Hagege. Zij brengt de meest dringende behoeften ter plaatse in kaart en werkt rechtstreeks samen met donateurs, leveranciers en vrijwilligers om essentiële uitrusting zoals helmen, beschermingsmiddelen, uniformen en andere materialen te verstrekken.

Het project Helmets 4 Chayalim, dat kort na 7 oktober samen met het Ari Fuld Project in het leven werd geroepen, combineert directe steun aan soldaten met een bredere aanpak om collectieve trauma’s om te zetten in genezing en hoop.

In het kader van het project worden afgedankte IDF-helmen door soldaten, nabestaanden, kinderen, kunstenaars en burgers omgevormd tot kunstwerken, als eerbetoon aan de inzet van de soldaten. Voor de betrokken soldaten biedt dit proces een mogelijkheid om hun oorlogservaringen te uiten en te verwerken.

Een soldaat beschilderde een helm nadat de helm van een vriend door een kogel van een sluipschutter was geraakt, en zette zo een traumatisch moment op het slagveld om in een persoonlijk verhaal over overleven. Een soldate beschilderde haar oude helm en ruilde deze vervolgens in voor een nieuwe, zodat haar kunstwerk deel kon uitmaken van het project en zij nieuwe beschermingsuitrusting kreeg.

Onder de andere deelnemers waren een moeder die haar zoon in de Gazastrook had verloren, en kinderen uit de kibboets Sa’ad, die een eerbetoon creëerden aan stafsergeant Rose Lubin – een in de VS geboren agente van de grenspolitie, die in november 2023 omkwam bij een terreuraanval nabij de oude stad van Jeruzalem.

Voor Hagege staan de helmen voor iets dat verder reikt dan de individuele lotgevallen. Ze weerspiegelen de gezamenlijke poging om pijn om te zetten in genezing.

‘Het helmenproject is de stem van het Joodse volk en van de mensen die hier wonen. Het toont de weg van ons trauma en de posttraumatische stressstoornissen naar genezing en naar hoop voor de toekomst’, zegt ze tegen JNS.

De beschilderde helmen waren al op verschillende tentoonstellingen te zien, waaronder één die momenteel loopt in het Haganah-museum in Tel Aviv. In september wordt in het Jerusalem Theatre een nieuwe tentoonstelling met meer dan 35 helmen geopend. De opbrengst uit de verkoop van de kunstwerken en de donatiecampagnes worden gebruikt voor de aankoop van nieuwe helmen en andere belangrijke uitrusting voor actieve soldaten.

Voor Hagege gaat de taak veel verder dan alleen het verstrekken van uitrusting.

‘De relatie houdt niet op bij de overhandiging van de uitrusting’, zegt ze. ‘Mijn deur staat open. Het is een plek waar we samen koffie drinken. Mijn kinderen hebben hierdoor een nieuwe familie gekregen. Dat betekent heel veel voor mij.’

Ze legt uit dat het project de focus nu verlegt van de pijn van 7 oktober naar het creëren van mogelijkheden voor genezing en ontmoeting. Daaronder vallen tentoonstellingen op militaire bases, in gemeenschappen in de buurt van de grens met Gaza en op scholen.

‘Sinds 7 oktober heb ik gezien dat veel mensen in helmen en wapens hebben geïnvesteerd’, zegt Hagege. ‘Nu willen we in de strijders zelf investeren, zodat zij zichzelf kunnen helen.’

Bron: JNS