Wie op zoek is naar een appartement, denkt meestal aan een nieuwe start. Voor ons was het eerder een stap naar de volgende levensfase.
Ons appartement heeft ons vele jaren vergezeld. De kinderen zijn hier opgegroeid, en veel dingen herinneren ons aan verschillende fasen van ons gezinsleven. De trappen tussen de verdiepingen hoorden voor ons net zo vanzelfsprekend bij het geheel als de tuin of de extra ruimte in de kelder, die direct vanuit het appartement bereikbaar is. We hebben ons hier altijd op ons gemak gevoeld.
Toch zijn we een paar maanden geleden begonnen met het zoeken naar iets nieuws. Niet omdat we ontevreden waren, maar omdat we merkten dat een gelijkvloerse woning voor de komende jaren gewoon praktischer zou zijn dan onze huidige woning met haar verdiepingen en trappen. Onze kinderen zijn al lang volwassen en gaan stuk voor stuk hun eigen weg. Tegelijkertijd ga je zelf sommige dingen anders bekijken dan twintig of dertig jaar geleden.
OP WONINGZOEKTOCHT
Wat aanvankelijk leek op een heel normale woningzoektocht, ontwikkelde zich al snel tot een kleine les over hoezeer Israël is veranderd.
Midden in deze periode beleefden we een situatie die waarschijnlijk alleen in Israël mogelijk is.
Een potentiële koper was net onze woning aan het bezichtigen. We stonden in de woonkamer en spraken over de tuin, de indeling van de kamers en de voordelen van de ligging. Toen loeiden plotseling de sirenes.
Enkele seconden later zaten we samen in de mamad – de kamer van onze jongste zoon.
Bijna een half uur lang hebben we daar gewacht. Een bezichtiging in de schuilkelder. Waarschijnlijk krijgt niet elke potentiële koper de kans om de belangrijkste ruimte van een woning meteen in zijn eigenlijke functie te leren kennen.
De situatie had iets grappigs. Tegelijkertijd besefte ik op dat moment hoe vanzelfsprekend de schuilkelder inmiddels deel uitmaakt van ons dagelijks leven.
Tijdens onze eigen zoektocht naar een woning viel het ons op hoe vaak de Mamad al in de eerste regels van een vastgoedadvertentie wordt genoemd. Ook een gemeenschappelijke schuilkelder in het gebouw wordt tegenwoordig vaak nadrukkelijk benadrukt. In sommige advertenties staat deze bijna op gelijke voet naast de Mamad. Misschien is dat slechts mijn persoonlijke indruk, maar het sluit aan bij wat veel Israëli’s momenteel voelen: het gaat niet meer alleen om hoe mooi een woning is, maar ook om hoe veilig je je daar voelt.
BESCHERMINGSMOGELIJKHEDEN
Sinds 7 oktober melden makelaars een aanzienlijk gestegen vraag naar woningen met beschermingsmogelijkheden. Veel kopers sluiten oudere woningen zonder schuilruimte inmiddels bij voorbaat uit. Wat vroeger slechts als een extra voordeel werd beschouwd, is voor veel gezinnen tegenwoordig vanzelfsprekend geworden.
Toch is de Mamad in Israël eigenlijk niets nieuws. Sinds de Golfoorlog begin jaren negentig behoren schuilruimtes tot de standaard in nieuwbouw. Jarenlang werd deze ruimte meestal gebruikt als kinderkamer, werkkamer of logeerkamer. Men wist dat hij er was, maar hoopte hem nooit echt nodig te hebben.
Uiterlijk sinds 7 oktober is dat veranderd.
Voor veel Israëli’s is de schuilruimte tegenwoordig geen theoretisch veiligheidsconcept meer. Hij maakt deel uit van het dagelijks leven. Gezinnen weten precies waar de zaklampen liggen, waar de opladers worden bewaard en hoeveel seconden ze nodig hebben om de ruimte te bereiken.
Ook wij hebben deze ervaring meegemaakt. Tijdens de oorlog met Iran werd de kamer van onze jongste zoon binnen enkele ogenblikken de belangrijkste ruimte van de woning.
EIGEN WONING
Tegelijkertijd werd onze zoektocht naar een woning gekenmerkt door een andere realiteit. Een woning kopen in Israël is nog nooit eenvoudig geweest. De prijzen zijn hoog, de financiering legt een zware last op veel gezinnen, en toch moeten mensen beslissen of ze kopen, verkopen of afwachten.
Volgens gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek bedroeg de gemiddelde aankoopprijs van een woning in Israël begin 2026 ongeveer 2,33 miljoen sjekel (ongeveer 690.000 euro) – ongeacht het aantal kamers en de regio. Dit cijfer laat vooral zien hoe duur het eigenwoningbezit in Israël in het algemeen is geworden.
Toch blijven veel Israëli’s appartementen kopen. Een van de redenen hiervoor is diep geworteld in de Israëlische samenleving. Al generaties lang is het gebruikelijk dat ouders hun kinderen helpen bij de aankoop van hun eerste woning. Wie een hypotheek wil aanvragen, moet een aanzienlijk deel van de aankoopprijs als eigen vermogen inbrengen. Voor veel jonge stellen zou dat zonder de steun van de ouders nauwelijks mogelijk zijn.
Maar juist hier doet zich een groeiend probleem voor. De woningprijzen zijn de afgelopen jaren aanzienlijk sneller gestegen dan de inkomens. Zelfs ouders die hun kinderen willen helpen, stuiten steeds vaker op hun financiële grenzen. Steeds meer jonge Israëli’s merken dat de droom van een eigen woning, zelfs met steun van de familie, moeilijk haalbaar is geworden.
In Israël wordt nog steeds aanzienlijk vaker gekocht dan gehuurd. Volgens gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek werd in 2024 ongeveer 70 procent van de woningen door de eigenaar bewoond, terwijl iets minder dan 29 procent werd verhuurd. Voor veel gezinnen is een eigen woning daarom niet alleen een dak boven het hoofd, maar ook een vermogensbestanddeel dat op een dag aan de volgende generatie kan worden doorgegeven.
Tegelijkertijd verandert de markt langzaam. Steeds meer jonge Israëli’s merken dat het kopen van een woning, zelfs met steun van de ouders, nauwelijks nog te financieren is. Daarom ontstaan er steeds meer projecten voor langdurig huren. Deze ontwikkeling staat weliswaar nog in de kinderschoenen, maar laat zien dat de Israëlische woningmarkt geleidelijk aan verandert.
BESCHERMINGSOPLOSSING
Terug naar onze zoektocht naar een woning. Het viel me op dat de oorlog met Iran een discussie nieuw leven had ingeblazen die je voorheen nauwelijks hoorde.
Officieel geldt de Mamad nog steeds als de aanbevolen beschermingsoplossing. Daar bestaat geen twijfel over. Miljoenen Israëli’s hebben er mogelijk hun leven aan te danken. Toch zijn de beelden van enkele directe Iraanse raketinslagen bij veel mensen in het geheugen gegrift. In verschillende gevallen werden gebouwen rechtstreeks geraakt, en er waren ook bewoners die ondanks hun verblijf in de Mamad om het leven kwamen.
Deze gevallen waren zeldzaam. Maar ze werden wel opgemerkt.
Sindsdien hoor ik steeds weer soortgelijke gedachten. Sommige mensen zeggen dat ze zich veiliger voelen in een grote ondergrondse schuilkelder. Anderen geven de voorkeur aan de Mamad, omdat die zich direct in de woning bevindt en binnen enkele seconden bereikbaar is.
Onze oudste zoon woont in Tel Aviv. Tijdens de oorlog met Iran moest hij bij elk alarm zijn woning verlaten en naar de openbare schuilkelder aan de overkant van de straat rennen. Dat werkte weliswaar, maar betekende elke keer extra stress. Vooral ’s nachts maakt het een groot verschil of je slechts een paar stappen naar de aangrenzende kamer hoeft te lopen of eerst de woning moet verlaten.
Openbare schuilkelder in Tel Aviv – Maart 2026. Foto: privé.
Terwijl onze zoon naar de schuilkelder rende, zochten ook veel andere inwoners van Tel Aviv hun toevlucht onder de grond. Verschillende ondergrondse stations van de nieuwe lightrail werden tijdens de oorlog opengesteld als schuilkelder. Mensen kwamen met matrassen, dekens, eten en huisdieren. Sommigen brachten er hele nachten door. Moderne vervoersknooppunten werden tijdens de oorlog omgevormd tot slaapzalen.
De beelden van deze mensen in de ondergrondse stations hebben veel Israëli’s geraakt. Ze lieten zien hoe verschillend mensen op dezelfde dreiging reageren. De een voelde zich veilig in de Mamad. Anderen zochten de diepte van een ondergrondse schuilkelder op.
De beelden van de oorlog met Iran hebben toch hun sporen bij mij achtergelaten. Natuurlijk wilden ook wij een appartement met een Mamad kopen. Tegelijkertijd begreep ik waarom sommige Israëli’s meer vertrouwen hebben in een grote ondergrondse schuilkelder dan in een schuilkelder in hun eigen woning.
Uiteindelijk vonden we de woning die we zochten. Geen trappen. Alles op één niveau. Natuurlijk met een Mamad.
Wie vandaag de dag in Israël een woning koopt, zoekt niet alleen een thuis. Hij zoekt ook een plek waar hij zich veilig voelt. Misschien was dat wel het belangrijkste inzicht dat we tijdens onze zoektocht naar een woning hebben opgedaan.
Iran, Israël en het Westen: een struikelblok in de geschiedenis
Hamas beschouwde de normalisering van de betrekkingen tussen Saoedi-Arabië en Israël als een ‘dodelijke klap’
Trump kondigt akkoord met Iran aan – vrede of nieuwe onzekerheid voor Israël?
