We hebben dit artikel tijdelijk voor iedereen toegankelijk gemaakt. Bevalt het? Met een abonnement op Israël Today krijgt u onbeperkt toegang tot exclusieve achtergrondartikelen, analyses en verdiepende verhalen over Israël en het Midden-Oosten. Zo mist u geen belangrijk nieuws én steunt u onze journalistiek. Word lid!
Nu de oorlog met Iran blijkbaar op een min of meer rampzalige manier is geëindigd, schrijven velen opnieuw de politieke necrologie voor Benjamin Netanyahu – waaronder, zoals ik moet toegeven, ook ikzelf. Of we daarin gelijk hebben of niet, zal nog moeten blijken, want de Israëlische premier is een politiek genie en mag nooit worden afgeschreven zolang hij nog in functie is. Toch zien zijn verkiezingsvooruitzichten er op dit moment niet veelbelovend uit.
Mocht Netanyahu echter daadwerkelijk ten val komen, dan bestaat er geen twijfel over hoe de reacties zullen uitvallen. Onder degenen die zijn kiezersbasis vormen en hem met grote loyaliteit verbonden zijn, zal er veel verzuchting zijn. Even groot zal waarschijnlijk de vreugde zijn bij zijn tegenstanders, waaronder mogelijk ook de meerderheid van de Amerikaanse joden.
Er zijn talrijke redenen waarom mensen Netanyahu afwijzen, en evenzoveel verwachtingen over wat er na hem zou kunnen komen. Maar als we al deze overwegingen buiten beschouwing laten, blijft één vraag bijzonder belangrijk: zal de val van Netanyahu de internationale steun voor Israël vergroten – met name in de Verenigde Staten?
Dat is geen onbelangrijke vraag. Het lijdt geen twijfel dat de internationale steun voor Israël een dieptepunt heeft bereikt, zo niet het absolute dieptepunt. Wereldwijde steun is niet per se doorslaggevend voor de veiligheid en het welzijn van Israël, maar de steun van de Verenigde Staten is dat wel. En juist die steun heeft aanzienlijk te lijden gehad. Uit peilingen blijkt dat voor het eerst meer Amerikanen de Palestijnen steunen dan Israël.
Een deel daarvan is uiteraard het gevolg van decennialange laster en geweld tegen aanhangers van Israël en tegen zionisten in het algemeen. Daarbij komt nog de ondermijning, overname en ideologische kaping van de Democratische Partij door professionele racistische antizionisten, gesteund door politici die eigenlijk beter zouden moeten weten. Aan de politieke rechterzijde zorgen xenofobe en klassiek antisemitische krachten ervoor dat de beweging zich steeds verder van de Joodse staat vervreemdt. Daarnaast spelen maatschappelijke en demografische factoren een rol: een jonge generatie is verslaafd aan TikTok en laat zich gemakkelijk misleiden door desinformatie, demonisering en de sadistische genoegens van rassenhaat.
Toch geven veel mensen, zowel in Israël als in de Verenigde Staten, Netanyahu ten minste gedeeltelijk de schuld van de ineenstorting van Israëls internationale reputatie, met name wat betreft de Amerikaanse publieke opinie. Het argument luidt dat Netanyahu sinds de regering van Barack Obama de Democratische Partij systematisch heeft geprovoceerd en van zich heeft vervreemd. Tegelijkertijd zou hij in toenemende mate extreemrechtse politici in de regering hebben opgenomen en daardoor Amerikaanse joden en andere liberalen van zich hebben vervreemd. Het hoogtepunt zou zijn huidige coalitie zijn, waartoe ook een kahanistische partij behoort.
De premier wordt bovendien verweten onaanvaardbare retoriek te gebruiken tegenover Israëlische Arabieren en andere groepen en te hebben geweigerd de oprichting van een Palestijnse staat überhaupt in overweging te nemen. Nu, zo wordt verder gesteld, heeft Netanyahu ook de politieke rechtervleugel grondig van zich vervreemd door de Verenigde Staten in een ongewenste oorlog te betrekken.
Met dit alles heeft hij zich gedragen als een soort media-kamikaze, die in zijn eentje de internationale reputatie van Israël heeft laten ontploffen en de Amerikaanse steun heeft vernietigd.
Eerlijkheidshalve moet gezegd worden dat hier een kern van waarheid in zit. Netanyahu heeft de steun van de Democratische Partij voor Israël jarenlang heel bewust opgegeven. Zijn regeringsvorming met extremistische partijen moest onvermijdelijk leiden tot een diepe breuk met Amerikaanse joden en liberalen. En het moet hem duidelijk zijn geweest dat de isolationistische vleugel van de Republikeinse Partij door de oorlog met Iran buiten zinnen zou raken.
De cruciale vraag is daarom: zal de steun voor Israël verbeteren als Netanyahu het politieke toneel verlaat? Het antwoord is waarschijnlijk: in bepaalde kringen wel – maar over het geheel genomen zal zijn vertrek geen enkel verschil maken.
De reden hiervoor is simpel: Israël wordt niet geconfronteerd met verzet vanwege één enkele man of de machinaties van één enkele politicus. Het wordt geconfronteerd met een maatschappelijk fenomeen – een massabeweging die wordt aangedreven door duistere krachten die veel verder reiken dan de dagelijkse politiek, de nieuwscyclus of trends op sociale media.
Deze beweging heeft momenteel geen echte naam, maar zou eenvoudigweg ‘neo-antisemitisme’ kunnen worden genoemd.
Maar ook deze term doet geen recht aan de omvang en de gewelddadigheid van hun ideologische haat. Het gaat om een beweging die openlijk genocidaal en diep racistisch is, waarvan de wortels liggen in klassieke antisemitische complottheorieën en hun moderne varianten, zoals die voor het eerst werden verspreid door de Sovjet-Unie en lang geleden overleden Palestijnse nationalisten. Zij maakt gebruik van laster, intimidatie, geweld en infiltratie om zowel openbare als privéruimtes te bezetten, te veroveren en ideologisch te koloniseren – en deze uiteindelijk te zuiveren van alle Joden en aanhangers van Israël die haar in de weg zouden kunnen staan.
Haar doel op korte termijn is om in de Verenigde Staten politieke en culturele hegemonie te verwerven en uiteindelijk zelf het presidentschap over te nemen.
Haar verklaarde doel is de vernietiging van Israël en zijn Joodse burgers – en als haar slogan “Globaliseer de intifada“ serieus bedoeld is, wat het ook is, dan uiteindelijk alle Joden wereldwijd. Zij heeft al talloze haatmisdrijven, terreuraanslagen en moordaanslagen gepleegd en tegelijkertijd aanzienlijke verkiezingssuccessen behaald. Zij omvat zowel politiek links als politiek rechts, geniet vooral onder jongeren grote populariteit en vertoont momenteel geen enkel teken van verzwakking.
Niets hiervan kan Netanyahu worden aangerekend. Het is het resultaat van veel grotere en machtigere historische krachten, die geworteld zijn in de oude vijandbeelden van het traditionele christendom en de islam en versterkt worden door de pathologieën van het moderne totalitarisme. Netanyahu, zijn beleid en zijn retoriek mogen het monster dan wel tijdelijk hebben gevoed, maar hij kon dat nauwelijks vermijden, want dit monster voedt zich met alles.
Want neo-antisemieten maakt het niet uit wie de staat leidt die zij met elke vezel van hun wezen willen vernietigen. Een andere Israëlische premier zou voor hen slechts een nieuwe absolute vijand zijn, een nieuw obstakel en een nieuw doelwit voor hun voortdurende laster en haatzaaierij. Nog een – zoals de antisemitische burgemeester van New York onlangs over AIPAC zei – “monster“.
Het is denkbaar dat het vertrek van Netanyahu, veroorzaakt door zijn eigen fouten en verkeerde inschattingen – waarvan vele rampzalig waren – de aantrekkingskracht van het neo-antisemitisme zou kunnen verzwakken. Dat is niet onmogelijk. Maar Israël moet daar niet op rekenen.
In plaats daarvan moet Israël het neo-antisemitisme en de beweging die daaruit voortkomt erkennen als een reële strategische bedreiging en alles in het werk stellen om deze zo veel mogelijk te neutraliseren. Dat is – met of zonder Netanyahu – de Sisyfusopdracht waar de Joodse staat vandaag de dag voor staat.
(oorspronkelijk gepubliceerd door JNS)