Noorwegen strijdt tegen antisemitisme

Enkele weken geleden ontving ik een uitnodiging van de Noorse ambassade voor een evenement in de Nationale Bibliotheek van Israël. Centraal stond het door de Noorse regering opgestelde “Actieplan tegen antisemitisme 2025-2030” – een pakket maatregelen waarmee Noorwegen antisemitisme in de samenleving, het onderwijs en het publieke debat wil bestrijden. Een thema dat op papier duidelijk gestructureerd is – en zich in het dagelijks leven van joden moet bewijzen.

Het evenement vond plaats op 14 december 2025 in de Nationale Bibliotheek van Israël. Het was een zakelijke discussie, maar toch was voelbaar dat het om meer ging dan alleen concepten en programma’s. Onder de titel “Antisemitisme in Noorwegen: feiten en beleid” kwamen vertegenwoordigers van de Noorse politiek, de joodse gemeenschap en internationale deskundigen bijeen – tegen de achtergrond van het bloedbad door Hamas op 7 oktober 2023 en de sindsdien veranderde publieke debatten.

De Noorse ambassadeur in Israël, Per Egil Selvaag, opende het evenement met de constatering dat antisemitisme ook in Noorwegen nog geen afgesloten hoofdstuk is. Het gaat daarbij niet alleen om de bescherming van een minderheid, maar om de toestand van een democratische samenleving als geheel. De regering zet in op actieplannen, onderwijs en internationale samenwerking.

Het werd echter ook duidelijk dat er spanningen bestaan tussen politieke strategieën en de dagelijkse realiteit. Rabbi Joav Melchior, opperrabbijn van de Joodse gemeenschap in Oslo, sprak op indrukwekkende wijze over het dagelijks leven van Joodse gezinnen sinds 7 oktober. Hij beschreef verbroken vriendschappen, onzekerheid op scholen en een toenemende druk om zich te verantwoorden. Joodse identiteit, zo merkte hij op, wordt steeds meer politiek geladen.

7 oktober was voor joden geen politieke gebeurtenis, maar een keerpunt. Terwijl verdriet en angst het joodse dagelijks leven bepaalden, verschoof het publieke debat al snel naar politieke beschuldigingen. De ervaringen in Noorwegen deden denken aan ontwikkelingen die ook in andere Europese landen bekend zijn.

Uit andere bijdragen bleek duidelijk dat antisemitisme tegenwoordig minder vaak openlijk tot uiting komt, maar des te sterker doorwerkt in het maatschappelijke klimaat – in taal, houdingen en verwachtingen. De discussie in Jeruzalem liet zien hoe nauw politieke concepten, het publieke debat en het gevoel van veiligheid en verbondenheid van joodse gemeenschappen met elkaar verbonden zijn.