Mensen kunnen God vergeten, maar God vergeet Zijn volk niet

“Plotseling staat iemand ’s ochtends op en voelt dat hij een volk is en begint te lopen. En hij groet iedereen die hij op zijn weg tegenkomt”.

Dit vers uit een Hebreeuws lied doet me altijd denken aan de spirituele gedachte van het Bijbelse Loofhuttenfeest, Sukkot. Israël werd als mens geboren en tot een natie gevormd. Het eerste boek van Mozes – Beresjit – eindigt met zeventig mensen uit de familie van Jakob die naar Egypte emigreren. Geen groot aantal nadat God de drie aartsvaders een natie had beloofd volgens het aantal sterren aan de hemel. Elke keer als ik naar de hemel kijk, denk ik aan Gods oproep aan Abraham toen Hij hem de woestijn in leidde:

“Kijk omhoog naar de hemel en tel de sterren, als je ze kunt tellen! En Hij zeide tot hem: Zo zal uw zaad zijn!” (Genesis 15:5)

En dan verlaat de hele familie het beloofde land. Wat zou Jakob gedacht kunnen hebben? Het tweede boek van Mozes – Sjemot – begint met een natie van 600.000 mensen.

Hier is het bovengenoemde lied, “Shir BaBoker BaBoker” (Lied in de morgen in de morgen), gezongen door Shlomo Artzi:

Het volk Israël was slaaf in Egypte en vergat zichzelf als volk. Hoe weet ik dit? Ze vergaten hun God, de God van Abraham, Isaak en Jakob. Bij het brandende braambos in de woestijn smeekt Mozes God om hulp: “Zie, wanneer ik tot de kinderen Israëls kom en tot hen zeg: De God uwer vaderen heeft mij tot u gezonden, zullen zij mij vragen: Wat is zijn naam? Wat zal ik hun antwoorden?” Als de kinderen van Israël de naam van hun God vergeten waren, wat verbond hen dan nog als een Hebreeuws volk in ballingschap? Tweehonderd jaar, misschien wel meer, zijn voorbijgegaan en “de nieuwe farao van Egypte wist niets van Jozef”, maar tegelijkertijd “wist de nieuwe generatie Israëlieten niets van God”. Vergeten deed toen veel kwaad, maar het is niet anders in ons leven vandaag. Vergeten wij God soms ook niet? Moeten wij er ook niet van tijd tot tijd aan herinnerd worden wie onze God en Redder is?

De Bijbelse uittocht door de woestijn vormde Israël als een volk. Het is een proces dat mensen moeten doormaken om hun identiteit te begrijpen. De kinderen van Israël, destijds slaven, verloren hun identiteit omdat ze de identiteit van hun God waren kwijtgeraakt. “Ik ben wie ik ben” was het antwoord van God aan Mozes, maar dit kan zo begrepen en misleid worden dat het vele dingen betekent. Pas na veertig jaar in de woestijn begreep het volk langzaam weer de inhoud van “Ik ben die Ik ben!”. God corrigeerde zijn volk in een proces door de woestijn. God stelde zich opnieuw aan zijn volk voor door materieel en geestelijk voor hen te zorgen. Onderweg vormde het volk zich tot een natie en bij de berg Sinaï gaf God zijn volk de grondwet, de Torah.

Foto: Chen Leopold/Flash90

De verschijning van wolken en vuur voor het volk Israël was een geestelijke hulp van God. Wolken worden in de Bijbel vaak uitgelegd in de context van de verschijning van geestelijke wezens. De Almachtige verscheen in een wolk om de Israëlieten door de woestijn naar het Beloofde Land te leiden, en op de berg Sinaï. Later werd Jezus ook opgenomen door een wolk toen hij opsteeg naar de hemel. Op materieel niveau hielp God zijn volk met de Loofhutten (Sukkot) in de woestijn: “Zeven dagen zult u in Loofhutten wonen, alle zonen van het land Israël zullen in Loofhutten wonen, opdat uw nageslacht weet hoe Ik, de Heer, uw God, de kinderen van Israël in Loofhutten liet wonen toen Ik hen uit Egypte bracht.

Loofhutten (Sukkot) in Jeruzalem. Foto door Chaim Goldberg/ FLASH90

Deze ervaringen maken deel uit van de herinnering aan de Uittocht uit Egypte en de wonderen die daarbij gebeurden als basis van het geloof in Gods zorg voor Israël door de geschiedenis heen tot op de dag van vandaag. Vaak een noodzakelijk proces om een nieuwe relatie tussen God en mens tot stand te brengen.

Hoeveel volken en volkeren heeft het volk Israël in de loop van hun geschiedenis niet ontmoet. Aan al deze volkeren bracht Israël de boodschap van God, maar niet elke begroeting werd door de andere volkeren warm ontvangen. Duizenden jaren lang heeft het volk Israël de God van Israël aan de wereld bekend gemaakt en daar vaak voor geleden. In deze dagen herinneren mensen zich hoe God hen samenbracht als één volk, een volk dat op dit moment op gespannen voet met elkaar staat, maar dat op een dag verzoend zal worden. Mensen kunnen God vergeten, maar God vergeet zijn volk niet. Ons hele leven is als de Bijbelse exodus van de kinderen van Israël, met al zijn etappes en stations op weg naar het Beloofde Land, naar de messiaanse verlossing. Daarom wens ik ons in het land, maar ook alle lezers, veel kracht en wijsheid om de weg met God nooit op te geven – ook al wordt het soms ingewikkeld.