De Tien Geboden staan in de weg

In Johannesburg, waar ik woon, is er een beroemd verhaal over de dirigent van een koor die met zijn koorleden aan het repeteren was. In deze synagoge, de Berea Sjoel, bevond de koorruimte zich boven de kast met de Torarol, en de dirigent kon de cantor moeilijk zien.

De cantor stond beneden, en voor de koorruimte stonden grote, fraai vormgegeven borden met de Tien Geboden, die zijn zicht belemmerden. De dirigent, Gus Levy, riep: “Ik zie je niet, Cantor. De Tien Geboden staan me in de weg.”

Waarop de gewaardeerde geestelijk leider die net de synagoge was binnengekomen, rabbijn Yirmya Aloy, antwoordde: “Gus, de Tien Geboden staan iedereen in de weg!”.

En dat zijn ze inderdaad.

Een vraag: de Tien Geboden beginnen met het diepzinnige, het filosofische en het abstracte. Zij bevatten de verhevenste ideeën en beginselen van geloof en toewijding aan de ene God. In het tweede paneel gaan de geboden echter plotseling van het sublieme naar het zondige en vervolgens naar het moeras van menselijke verloedering: Moord, overspel, stelen, liegen en jaloezie. Men vraagt zich af hoe zulke fundamenteel verschillende en tegenstrijdige soorten geboden op dezelfde lijst terecht konden komen.

Maar als je erover nadenkt, hoeven we maar zo’n 80 jaar terug te kijken om te zien dat we zonder de eerste geboden van het geloof in de ene God en zijn absolute morele gezag maar al te snel de helling van de menselijke ontaarding af kunnen tuimelen.

Alles rechtvaardigen

Deze afdaling wordt “rationalisatie” genoemd. De menselijke geest kan absoluut alles rechtvaardigen. Zelfs de meest gruwelijke misdaden in de geschiedenis. Zo “rechtvaardigden” de nazi’s hun genocide door de Joden tot Untermenschen te verklaren, het uitschot van de aarde. Ze beweerden zelfs dat ze de maatschappij een dienst bewezen door dit ongedierte uit te roeien.

Het is onvoorstelbaar dat zo’n “beschaafd” centrum van Europese wetenschap, kunst en cultuur de wreedste en gruwelijkste liquidatiecampagne heeft uitgevoerd die de wereld ooit heeft gezien.

Vandaag de dag zetten mensen als Hamas deze schandelijke traditie voort. Zij vinden het volkomen aanvaardbaar, zelfs prijzenswaardig, om onschuldige burgers te vermoorden die op de sabbat buiten een synagoge staan, omdat de slachtoffers zogenaamd de kwaadaardige “bezetters” zijn.

Rationalisatie is ook aan het werk in ons persoonlijk leven: “U zegt dat ik overspel pleeg? Maar ze zit gevangen in een liefdeloos huwelijk. Ik help haar. Ik denk dat ik een goede daad verricht!”

Tijdgeest

Of het nu gaat om vreemdgaan, liegen of stelen, de mens kan uitvluchten en verklaringen bedenken om alles te rationaliseren. De menselijke geest kan de meest gruwelijke en gemene perversiteiten omvormen tot aanvaardbare en waardevolle ondernemingen.

Alleen als moraal absoluut is, is er niet over te onderhandelen. Alleen als het afkomstig is van een hogere autoriteit, die als enige de ware scheidsrechter is van goed en kwaad, kan het onbesmet en onaantastbaar blijven. Anders glijden we snel af naar het moeras van morele gelijkwaardigheid.

Als onze morele code wordt bepaald door een referendum of door wat aanvaardbaar of onaanvaardbaar wordt geacht door de samenleving in kwestie, dan zal die code zeker oplossen en desintegreren met het verstrijken van de tijd en het veranderen van locatie. Zonder goddelijkheid wordt moraal zinloos.

De eerste geboden zijn de hoeksteen van alles. Ze stellen ons in staat om de andere geboden te vervullen. “Ik ben de Heer uw God” en daarom “Gij zult niet moorden”, geen overspel plegen, niet stelen, niet liegen en niet jaloers zijn.

De Tien Geboden zijn niet alleen gegeven om ons een plaats in de hemel te geven, maar ook om hier op aarde een goed en fatsoenlijk leven te leiden.

Alleen als we erkennen dat onze morele code afkomstig is van een onbevooroordeelde en objectieve autoriteit die goddelijk en absoluut is en daarom niet kan worden beïnvloed door populaire stemmen of de “huidige tijdgeest”, kunnen we een morele en ethische manier van leven leiden.