Dit artikel verscheen in het oktober/november 2022 – magazine van Israel Today. Leden van Israel Today lezen de artikelen eerst. Ben je nog geen lid? Klik hier!
Pas tussen de steegjes werden we ons toevallig bewust van het Joodse verleden in de oude stad Caceres. De Davidssterren op de huizen en dan de Joodse huizen die als zodanig gemarkeerd zijn voor Airbnb accommodatie. Als je door de geplaveide straten loopt, heb je het gevoel dat je naar een andere tijd bent getransporteerd.
Omringd door villa’s, wachttorens, muren, renaissancepaleizen en kerktorens bewoond door ooievaars, is Caceres een moment waar de geschiedenis weer tot leven komt. Maar niet alleen Romeinse geschiedenis, ook christelijke en joodse geschiedenis in de autonome regio Extremadura in Spanje. Dit verklaart ook waarom Caceres werd gekozen als locatie voor de televisieserie Game of Thrones. De ongelooflijk goed bewaarde oude stad is omgeven door Moorse kasteelmuren die smalle, geplaveide straatjes omsluiten met huizen en paleizen uit de middeleeuwen en vroeger. Caceres staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO en ziet er nog net zo uit als honderden jaren geleden. De hele regio is rijk aan kastelen van gevallen rijken en ongerepte natuurlandschappen met meren, velden, rotsen en bergen.
Misschien is de meest opvallende vermelding van Cáceres in Game of Thrones de scène bij Arco de la Estrella en Plaza de Santa Maríain het zevende seizoen, aflevering 3. Maar niet ver daarvandaan, waar de Amerikaanse fantasieserie Games of Thrones werd gefilmd, vond een joods verleden plaats dat minder van een fantasie is. Slechts enkele meters ten zuidoosten van het Plaza de Santa María ligt een van de meest charmante en onbekende wijken van de stad, de oude Joodse wijk.
Deze schilderachtige wijk is vol smalle straatjes die uitkomen op prachtige witgekalkte pleinen met mooie tuinen, zowel paleisachtige als bescheiden huizen. In zijn tijd was de Joodse wijk van Caceres een van de juwelen van de Sefarad, zoals het Joodse volk hun Spaanse thuisland noemde. Maar dit gevoel van vrede was niet altijd een kenmerk van de Joodse wijk. Voor 1492 bruiste de buurt van het gezins- en zakenleven.
De Joodse bevolking van Caceres vestigde haar gemeenschap toen het Iberisch schiereiland onder Moorse (islamitische) heerschappij stond. Toen de christenen de stad in 1229 veroverden, bepaalde koning Fernando III dat de joden hun levenswijze, die zij onder Moorse heerschappij hadden ontwikkeld, mochten voortzetten. Dit betekende een zekere autonomie in de stad, waardoor Joden hun eigen bestuur en Joodse gerechtelijke procedures konden hebben om uitspraken te doen volgens de Torah of de 10 Geboden. Een van de belangrijkste redenen waarom Fernando III deze concessie deed, was de noodzaak om de stad opnieuw te bevolken na de bloedige herovering die hij haar had opgelegd.
De Joden waren belangrijk in deze stad. Onderweg vertelden bewakers ons over de oude synagoge in een klein museum, een paar meter naar rechts, waar nu een kapel staat. Emirate de San Antoniowas het centrum van het Joodse leven in de stad Caceres. Vandaag staat er een bord met de Hebreeuwse letters Sefarad ter nagedachtenis aan de Spaanse Joden. Het was warm en in gedachten fantaseerden we over het Joodse leven in deze steegjes. Het deed ons een beetje denken aan de smalle steegjes in Nachlaot in Jeruzalem, een woonwijk gebouwd door Spaanse Joden in de pioniersjaren van Israël. Een soortgelijke stijl.
In 1470 namen de Christelijke gouverneurs dit gebouw in beslag en dwongen de Joden hun diensten elders te houden. De gouverneurs sloopten vervolgens de oorspronkelijke synagoge en bouwden er de kapel bovenop. Gelukkig zijn enkele elementen van het oorspronkelijke gebouw bewaard gebleven, zoals de patio en het altaar, die ook nu nog bezienswaardig zijn.Acht jaar later, in 1478, na nog vele overwinningen van de kerk, werd de Joodse bevolking uit hun oude wijk verdreven en vestigde zich in een andere wijk in de buurt van de Plaza Mayor in Caceres.
Het prachtige Palacio del Marqués de la Isla, met zijn gewelfde plafonds en binnentuinen, draagt nog steeds de sporen van zijn verleden als nieuwe synagoge, gebouwd door de Joden toen ze voor het eerst uit hun huizen werden verdreven, voordat ze een paar jaar later allemaal werden verbannen. In de cafés spraken we met de obers en geen van hen wist van de Joodse inwoners van Caceres. Toen ik twee inwoners vroeg van welke godsdienst de man aan het kruis op de muur naast de kerk was, zeiden ze me allemaal dat hij Christus was. Niemand wist dat Jezus Joods was.
Israël houdt Gazavloot voor de kust van Kreta tegen
Trump staat op een kruispunt: oorlog of akkoord?
Oekraïne waarschuwt Israël voor schip met “gestolen” graan
