Iets meer dan een jaar na haar oprichting gaat de Yashar-partij, onder leiding van de voormalige stafchef van de Israëlische strijdkrachten (IDF), Gadi Eisenkot, als belangrijkste uitdager van de Likud-partij van premier Benjamin Netanyahu de Israëlische verkiezingen van 27 oktober in.
Yashar profileert zich als motor voor de nationale wederopbouw en combineert daarbij ervaring op het gebied van veiligheid met een streven naar professioneel bestuur en gezamenlijke burgerplichten.
Om deze aantrekkingskracht te begrijpen moet men Eisenkots loopbaan bekijken, van militair bevelhebber via de oorlogsregering, tot de oprichting van een eigen partij.
De beweging
Eisenkot was 41 jaar lang actief bij de IDF, klom op binnen de Golani-brigade en voerde het bevel over het Noordelijk Commando, voordat hij van 2015 tot 2019 fungeerde als Israëls 21e chef van de generale staf. In 2022 trad hij toe tot de Knesset via de alliantie Nationale Eenheid van Benny Gantz.
Na het door Hamas geleide bloedbad op 7 oktober 2023 trad Eisenkot toe tot de noodregering van Netanyahu als minister en fungeerde hij als waarnemer in het oorlogskabinet.
Zijn zoon, hoofdonderofficier (in ruste) Gal Eisenkot, kwam in december van datzelfde jaar om het leven tijdens gevechten in de Gazastrook; twee neven stierven eveneens tijdens de oorlog.
In juni 2024 verliet Eisenkot samen met Gantz de regering en motiveerde dit door te stellen dat politieke overwegingen de beslissingen in oorlogstijd beïnvloedden. Het jaar daarop brak hij met Gantz en trad hij uit de Knesset.
Op 16 september 2025 kondigde hij de oprichting van Yashar aan en verklaarde: ‘De partij zal zich inzetten voor wederopbouw, genezing en hoop voor de Israëlische samenleving.’ Bij de oprichting kwamen prominenten uit de politiek, het bedrijfsleven, de veiligheidssector en het maatschappelijk middenveld bijeen.
Deze samenstelling komt ook tot uiting in de kandidatenlijst. De voormalige Shin Bet-directeur Yoram Cohen staat op de tweede plaats op de Knesset-kandidatenlijst, gevolgd door de voormalige minister Orit Farkash-Hacohen. De sociale ondernemer Adi Altschuler, die door de partij wordt voorgedragen als minister van Onderwijs, staat op de vierde plaats. De voormalige ministers Matan Kahana en Chili Tropper, evenals de voormalige begrotingschef van het ministerie van Financiën, Shaul Meridor, completeren de eerste zeven plaatsen.
Samen vormen zij voor Yashar een leiderschap dat bestaat uit vertegenwoordigers van de veiligheidsdiensten, gekozen ambtenaren, het openbaar bestuur en het onderwijs – de gebieden waarop het regeringsprogramma van de partij is gebaseerd.
Het programma
Het programma van Yashar koppelt de nationale veiligheid aan veranderingen in het bestuur van Israël. De partij stelt een nationale veiligheidsstrategie voor die de nadruk legt op langetermijnplanning, sterkere strijdkrachten, opnieuw versterkte grenzen en uitgebreide regionale samenwerking. Eisenkot noemt Iran zijn belangrijkste prioriteit op het gebied van buitenlands beleid en pleit voor een versterking van de betrekkingen met de Verenigde Staten en voor de uitbreiding van de vredesakkoorden van Israël. De partij belooft bovendien een staatscommissie van onderzoek naar de gebeurtenissen van 7 oktober en naar de oorlogsvoering.
Wat de Palestijnse kwestie betreft, verwerpt Eisenkot de tweestatenoplossing. ‘De tweestatenoplossing is een ernstige fout’, verklaarde hij in augustus tegenover Israel Hayom.
In hetzelfde interview sprak hij zich echter uit tegen de uitbreiding van de nederzettingen in E1, dat tussen Jeruzalem en het bebouwde gebied van Ma’ale Adumim in Judea ligt, en wees daarbij op de internationale diplomatieke kosten. Hij had bovendien kritiek op het ‘geweld van de kolonisten’ en waarschuwde dat het beleid van de regering in Judea en Samaria de internationale legitimiteit van Israël ondermijnt.
In het binnenland staat de dienstplicht centraal in het programma van Yashar. Het voorstel voorziet in een militaire dienst of een zinvolle civiele nationale dienst voor alle bevolkingsgroepen, inclusief de charedim en de Arabieren. De IDF zou de rekruten selecteren op basis van haar behoeften, terwijl de overigen zouden worden ingedeeld bij de civiele dienst. Tot 3 % van de totale jaarlijkse leeftijdsgroep zou een verlengbaar uitstel van één jaar kunnen krijgen op grond van Torah-studies, mits aan de voorwaarden wordt voldaan en een basisopleiding wordt gevolgd. Wie zich zonder vrijstelling aan de dienst onttrekt, zou strafrechtelijke sancties en het verlies van sociale uitkeringen moeten verwachten.
Yashar stelt bovendien een grondwet voor om duidelijkere regels vast te leggen voor de bevoegdheden van de Knesset, de regering en de rechtbanken. De partij belooft de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te waarborgen en tegelijkertijd de wetgevende bevoegdheid van het parlement te beschermen, maar haar gepubliceerde programma bevat geen precieze details over hoe rechters moeten worden benoemd of onder welke voorwaarden rechtbanken wetten zouden kunnen vernietigen. Daarnaast streeft de partij naar een brede consensus over een grondwet, stelt zij voor de ambtstermijn van de premier te beperken tot twee termijnen en het aantal ministers vast te leggen.
Op economisch vlak combineert Yashar maatregelen ter bevordering van de concurrentie met overheidsinvesteringen. Zij stelt voor om importbarrières en Israël-specifieke voorschriften af te schaffen, parallelimport uit te breiden en marktmonopolies te verminderen. Naast deze hervormingen belooft zij investeringen in infrastructuur en wederopbouw in het noorden en het zuiden, waarbij reservisten van de IDF met staatssteun voorrang moeten krijgen.
Op het gebied van onderwijs ligt de nadruk eveneens op een gecentraliseerde hervorming. Yashar stelt verplichte vakken voor (d.w.z. wiskunde, Engels en Hebreeuws) en pleit tegelijkertijd voor meer autonomie voor scholen en gemeentelijke besturen. Het partijprogramma roept bovendien op tot een sterker technologisch en traditioneel joods onderwijs.
Op de binnenlandse agenda staan bovendien een nationaal kabinet voor de bestrijding van de georganiseerde misdaad en een programma ter bestrijding van geweld in de Arabische samenleving en onder de brede bevolking.
De partners
De belangrijkste potentiële partners van Yashar zijn de lijst BeYachad van Naftali Bennett en Yair Lapid, Avigdor Libermans Yisrael Beiteinu en Yair Golans Democraten. Op 26 september ondertekenden de vijf partijvoorzitters een overeenkomst om hun verkiezingscampagnes te coördineren, onderlinge aanvallen te vermijden en werkgroepen op te richten voor de verkiezingsdeelname en het toekomstige regeringsbeleid. Op hun gezamenlijke agenda staan de dienstplicht voor charedim en een staatscommissie van onderzoek naar de gebeurtenissen van 7 oktober.
Deze samenwerking heeft nog niet duidelijk gemaakt wie een eventuele regering zou leiden. Eisenkot is van mening dat de verkiezingsuitslag bepalend moet zijn voor de kandidaat van het blok: de voorzitter van de grootste partij zou de kandidaat voor het ambt van premier moeten zijn, zei hij. Hij wijst bovendien een roulatieregeling af.
Bennett en Liberman streven echter nog steeds naar het premierschap, waardoor de kwestie van het leiderschap onopgelost blijft.
Naast deze partners heeft Eisenkot vier voorwaarden gesteld voor toetreding tot zijn regering: de erkenning van het joods-democratische karakter van Israël, de naleving van de onafhankelijkheidsverklaring, de dienstplicht en de erkenning van Hamas als een terroristische organisatie die vernietigd moet worden.
In een interview met Channel 12 op 26 september zei hij: ‘Ik zie op dit moment geen Arabische of ultraorthodoxe partij die deze regels accepteert.’ Hij sloot de deelname van de Ra’am-partij van Mansour Abbas uitdrukkelijk uit, gezien haar huidige standpunten.
Critici van Eisenkot stellen dat het uitsluiten van Arabische partijen uit de coalitie ruimte laat voor een afhankelijkheid van hun parlementaire steun. In augustus had hij zelf een minderheidsregering als laatste redmiddel overwogen. Een dergelijke regering zou aan de macht kunnen komen door de steunstemmen of onthoudingen van Arabische partijen, zonder hen ministersposten toe te kennen. Liberman heeft deelname aan een dergelijke overeenkomst afgewezen, wat een potentieel obstakel vormt binnen het verwachte blok van Eisenkot.
De peilingen illustreren de moeilijkheid. Uit een peiling van Zman Yisrael, uitgevoerd op 30 september, bleek dat de vier samenwerkende lijsten 49 zetels zouden behalen, tegenover 53 zetels voor de met Netanyahu gelieerde partijen. Aangezien zijn verklaarde partners volgens de peilingen nog steeds geen meerderheid behalen, staat Eisenkot voor twee taken: het leiderschap van het oppositiekamp veiligstellen en voldoende parlementaire steun verwerven voor een regering die zijn voorwaarden accepteert.
(JNS)
Verdraaiing van de feiten: het IDF over de documentaire ‘NAZA’
De dreiging van de Houthi’s mag niet onder het tapijt worden geveegd
Twee series, één oordeel: de leugen van “Naza“ en de waarheid van “Fauda“
