Tijdens de Annual Economist Government Roundtable in Griekenland op 5 juli 2022, onthulde de Israëlische minister van Defensie Benny Gantz: “Iran is methodisch bezig zich te baseren in de Rode Zee, met oorlogsschepen die patrouilleren in de zuidelijke regio.” Hij voegde eraan toe: “De aanwezigheid van Iraanse strijdkrachten in de Rode Zee in de afgelopen maanden is de meest significante in een decennium. Het vormt een directe bedreiging voor handel, energie en de wereldeconomie.”
Een korte tijd eerder meldde een website, die zich verzet tegen de door Iran gesteunde Houthi-rebellen in Jemen, dat op 28 juni 2022 Somalische veiligheidstroepen in Bandar Beyla aan de Arabische Zee twee met wapens geladen boten veroverden. De bedoeling was dat de Houthi’s, met hulp van de Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC), deze wapens leverden aan de Somalische terreurorganisatie Harakat al-Shabaab al-Mujahideen, Al-Qaida’s filiaal in Oost-Afrika, beter bekend als “al-Shabaab”.
Het rapport zei dat de boten, die Somalische en Jemenitische bemanningen hadden, toebehoorden aan Ahmad Matan. Hij is een Somalische smokkelaar en is schuldig aan een vrachtwagenbomaanslag van oktober 2017 waarbij meer dan 500 mensen omkwamen. De smokkel vindt naar verluidt plaats van Somalië naar Jemen en vice versa.
In november 2021 meldde de organisatie Global Initiative against Transnational Organized Crime dat wapenleveranties van Iran aan de Houthi’s hun weg naar Somalië hadden gevonden. Sommige navigatiesystemen op wapensmokkelschepen die door de Amerikaanse marine zijn onderschept, lieten vertrekpunten zien van de haven van Jask in Iran – waar de IRGC-marine (IRGCN) en de Iraanse marine (IRIN) opereren – en de haven van Mukalla in Jemen, die wordt gebruikt voor Jemenitische en Somalische smokkel.
In mei 2021 heeft het Amerikaanse oorlogsschip USS Monterey een omvangrijke wapentransport in beslag genomen waarvan de bron kennelijk Iran was. Op 7 juli 2022 heeft het Verenigd Koninkrijk bekendgemaakt dat de Royal Marines van het Royal Navy-schip HMS Montrose op 28 januari en 25 februari 2022 Iraanse wapens in beslag hebben genomen uit speedboten die door smokkelaars werden geëxploiteerd in internationale wateren ten zuiden van Iran.
In de afgelopen jaren heeft de IRGCN, die het grootste deel van de Iraanse marine-activiteiten in de Perzische Golf uitvoerde, zich uitgebreid naar de Arabische Zee, de Rode Zee en de Middellandse Zee. In het gebied van de Arabische Zee en de Rode Zee is deze aanwezigheid voornamelijk clandestien. Burgerschepen worden gebruikt om inlichtingen te verzamelen en wapens aan de Houthi’s te leveren. Bij sommige van zijn operationele activiteiten werd de IRGCN – die voorrang kreeg wat betreft uitrusting, manschappen en opleiding – bijgestaan door het IRIN.
De Iraanse aanwezigheid in de Arabische Zee en de Rode Zee verbergt zich achter slogans van de internationale strijd tegen piraterij. Zij wordt echter ook gebruikt voor Iraanse operationele activiteiten en wapensmokkel naar de Houthi’s in Jemen, Somalië en de Palestijnse terreurorganisaties in Gaza en Libanon. Als onderdeel van de agressieve drone-strategie van Iran dienen omgebouwde schepen die door de IRGC-marine en de Iraanse marine worden gebruikt, als lanceerplatforms voor drones, snelle boten en zelfmoordboten met explosieven (GPS-gestuurd en onbemand) die doelen in de Middellandse Zee kunnen treffen, waaronder Israëlische gasplatforms.
Deze Iraanse marine-capaciteiten zijn zeer geschikt voor de Iraanse doctrine van asymmetrische oorlogsvoering. Sommige worden thans gebruikt tegen de strategische infrastructuur van Saudi-Arabië, onder meer voor aanvallen op oliefaciliteiten op zee en aan land, op Saudische schepen die voor de Saudische kust opereren en voor Iraanse vergeldingsaanvallen tegen buitenlandse activa in de regio.
Voorts smokkelt Iran wapens naar de Hoorn van Afrika om zijn betrokkenheid in de regio te vergroten, met name in Somalië, dat niet alleen een bestemming voor wapensmokkel is, maar ook een doorvoerstation voor het vervoer van wapens via de Rode Zee naar de Middellandse Zee.
De Iraanse marine-activiteit in de regio heeft het zwaar te verduren gehad, onder meer door mysterieuze aanvallen op Iraanse schepen en de inbeslagneming van wapens op schepen en boten die uit Iran afkomstig zijn. Toch zal Iran zijn maritieme activiteiten in de regio voortzetten, zijn drone-lanceercapaciteit vanaf maritieme platforms opwaarderen en wapens leveren aan zijn bondgenoten in het gebied, de Palestijnse terreurorganisaties en Hezbollah.
Door de aanhoudende luchtaanvallen op zijn proxies in Gaza, Jemen, Libanon, Syrië en Irak hecht Iran groot belang aan grond-luchtwapens. Dienovereenkomstig zal het de vermogens van zijn volmachten in dit opzicht blijven opvoeren met 358 SAM’s en MANPADS en andere luchtverdedigingsvermogens via smokkel door de lucht, over land en over zee.
Een verhoogde Iraanse aanwezigheid ter zee – met inbegrip van de strijdkrachten van de IRGC die belast zijn met logistieke steun en terreur – vergroot de dreiging voor de internationale handels- en scheepvaartroutes. Het vergroot het vermogen van Iran om schepen aan te vallen, zoals de aanval op het vrachtschip MT Mercer Street voor de kust van Oman in juli 2021. Het US Central Command verklaarde dat de drone die het schip trof en twee bemanningsleden doodde, in Iran was vervaardigd.
De verbetering van de Iraanse marine-oorlogsvoering, lucht- en zeedrones, snelle boten en raketcapaciteiten vanaf maritieme platforms geven Iran allemaal de mogelijkheid om tegen doelen op zee te opereren in asymmetrische oorlogsvoering en om een mogelijke reactie tegen Israël te ontwikkelen als vergelding voor de voortdurende aanvallen op Iraanse veiligheidsactiva en nucleaire doelen.
IDF Lt.-Col. (ret.) Michael (Mickey) Segall, een expert op het gebied van strategische kwesties met een focus op Iran, terrorisme en het Midden-Oosten, is een senior analist bij het Jerusalem Center for Public Affairs en bij Acumen Risk Advisors.
Dit artikel was oorspronkelijk gepubliceerd door het Jerusalem Center for Public Affairs.
Israël benoemt eerste ambassadeur voor christelijke wereld
Tacheles met Aviel – Als overwinningen niet als overwinningen aanvoelen
Het dilemma van Israël met betrekking tot Libanon
