Wat doen we als onze leiders slechte mensen zijn die goede dingen doen?

door Uri Pilichowski

We moeten een grens trekken tussen acceptabele fouten, zelfs zonde, en verwerpelijk gedrag.

Houd van hem of haat hem, Donald Trump heeft een aantal dingen gedaan die de staat Israël echt hebben geholpen en die geen enkele Amerikaanse president vóór hem bereiken kon. Foto: Yonatan Sindel / Flash90

Een van de meest gestelde filosofische vragen is waarom goede mensen slechte dingen overkomen en slechte mensen goede dingen. De Talmoed meldt dat Mozes zelf verbaasd was over deze vraag, maar in plaats van een antwoord te krijgen, kreeg hij van God te horen dat hij de wereld gewoon moest accepteren zoals die is en het onvermogen van de mensheid om het volledig te begrijpen. Ramban en anderen probeerden het probleem kleiner te maken door uit te leggen dat goed en slecht vaak subjectief zijn en dat niet alle mensen het altijd eens zijn over de definitie. Toch blijft de vraag staan.

In onze generatie heeft de vraag een andere dimensie gekregen. We worden geconfronteerd met de paradox dat slechte mensen soms goede dingen doen en goede mensen slechte dingen. Dit geldt met name voor prominente leiders of andere gezagsdragers.

We zijn vaak teleurgesteld als mensen die we bewonderen fouten maken of ernstige zonden begaan, terwijl we soms verrast zijn als mensen die we verachten zich op een bewonderenswaardige manier gedragen. Hoewel deze paradox gemakkelijk te verklaren is door te stellen dat mensen complex zijn en nooit helemaal goed of slecht, staan ​​we nog steeds voor de vraag hoe we met zulke leiders moeten omgaan.

In het verleden hoefden we deze vraag meestal niet te beantwoorden omdat de acties van goede of slechte leiders gemakkelijk te verbergen waren. Met de komst van internet en social media is dat veranderd. Terwijl nieuws en geruchten met de snelheid van het licht worden verspreid, worden acties die in het verleden onder het vloerkleed zouden zijn geveegd, nu binnen enkele uren, zo niet minuten, zichtbaar voor de hele wereld.

Deze nieuwe transparantie heeft veel voordelen. Slachtoffers van gezagsdragers, die in het verleden vaak getraumatiseerd, gemeden en alleen waren, zien zich nu bevestigd en en gesteund. Potentiële toekomstige slachtoffers die voorheen niet op de hoogte waren van het gevaar waarmee ze werden geconfronteerd, worden nu gewaarschuwd en dus beschermd.

Vóór deze verschuiving gingen mislukte of gevaarlijke leiders en gezagsdragers vaak  van positie naar positie, van stad naar stad en van slachtoffer naar slachtoffer. Tegenwoordig, nu het nieuws over hun daden zich snel verspreidt, worden kwaadaardige mensen tegengehouden en vaak gevangengezet.

In sommige gevallen, hoewel de acties van deze leiders misselijkmakend waren, waren ze niet onwettig en was openbare schande de enige manier om ze te stoppen. Maar in het verleden was het publiek zich niet bewust van hun gedrag en werden ze dus niet publiekelijk aan de kaak gesteld. Als gevolg hiervan klommen ze soms op tot aanzienlijke machtposities. Het is goed dat dit vaak niet meer het geval is.

Maar misschien nog verwarrender is het geval van slechte mensen die niettemin goede leiders zijn en goede dingen doen. Iemand kan een slecht karakter hebben en zich als een pestkop gedragen tegenover zijn familie, zijn kiezers en zijn volgelingen, maar hij kan zijn positie ook gebruiken om goede dingen voor de mensen te doen en beleid te voeren dat het publiek ten goede komt. Het is gemakkelijk om een ​​leider te beoordelen die een slecht karakter heeft en slechte dingen doet. Het is niet zo gemakkelijk als een leider een slecht karakter toont, maar zijn talenten en vaardigheden gebruikt ten voordele van de gemeenschap.

Wanneer moet een gemeenschap zulke individuen veroordelen? Alle grote Joodse gezagsdragers hebben op bepaalde punten gefaald en gezondigd, soms op ernstige manieren. Abraham, Mozes en koning David maakten allemaal fouten. Het is onrealistisch om perfectie te eisen van onze leiders. Dus waar ligt de grens tussen acceptabele fouten, zelfs zonde, en verwerpelijk gedrag? De grens tussen aanvaardbare en verwerpelijke zonde moet worden getrokken waar de zonde onherstelbare schade veroorzaakt en de zondaar weigert het goed te maken en zijn gedrag te veranderen. Als de zonde van de leider geen onherstelbare schade heeft veroorzaakt en hij berouw toont, het weer goed maakt met degene die hij schade heeft toegebracht en zijn gedrag verandert, moet hem worden toegestaan ​​in functie te blijven. Hoewel deze vereisten niet op elk individueel geval van toepassing zijn, trekken ze wel een duidelijke grens tussen aanvaardbare en onaanvaardbare leiders.

Om een ​​betere samenleving op te bouwen, heeft elke gemeenschap kwaliteitsvolle mensen aan de top nodig. We kunnen fouten en zonden tolereren, maar we moeten geen leiders accepteren, hoe succesvol ook, wiens karakter en gedrag doorlopend niet voldoen aan de meest elementaire morele normen, en die hun manier van doen niet zullen verbeteren.


Rabbijn Uri Pilichowski is senior docent bij tal van onderwijsinstellingen. Hij is de auteur van drie boeken en geeft wereldwijd les in Thora, Zionisme en Israëlstudies

Israel Today nieuwbrief

Dagelijks nieuws

Gratis in uw mailbox

Israel Heute Newsletter

Tägliche Nachrichten

FREI in Ihrer Inbox