(JNS) De Israëlische strijdkrachten worden al lang beschouwd als het hart van de nationale eenheid en veerkracht in een samenleving die wordt gekenmerkt door diversiteit en interne conflicten. De meeste Israëlische burgers beschouwen het leger als een verbindende kracht die kloven overbrugt en een gezamenlijk streven naar de veiligheid en de toekomst van het land belichaamt. Bovendien hebben grote delen van het Israëlische leger dapper gestreden in talrijke en overwegend succesvolle operaties, gevechten en oorlogen.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat van de 14 premiers die Israël sinds de oprichting in 1948 heeft gehad, er drie generaals waren: Yitzhak Rabin, Ehud Barak en Ariel Sharon. Daarentegen heeft van de 14 presidenten die de Verenigde Staten in dezelfde periode hebben gehad, slechts één generaal, Dwight Eisenhower, in het Witte Huis gezeten. De prominente positie van militaire leiders in de Israëlische politiek zegt veel over de centrale rol van het leger bij het vormgeven van het regeringsbeleid en de strategische koers van het land.
Zowel Rabin als Barak dienden als stafchef van de IDF, wat hen niet alleen militaire ervaring opleverde, maar ook inzicht gaf in leiderschap en crisismanagement op nationaal niveau. Ook Ariel Sharon was een indrukwekkende militaire persoonlijkheid en werd algemeen beschouwd als een mogelijke kandidaat voor de functie van stafchef, maar zijn rechtse ideologische oriëntatie en zijn verleden van weigering om bevelen op te volgen zouden zijn benoeming hebben verhinderd. Niettemin diende hij later als minister van Defensie.
Nu Israël afstevent op de komende verkiezingen, wijzen peilingen erop dat een andere voormalige chef-staf, Gadi Eisenkot, naar voren zou kunnen komen als een sterke kandidaat voor het ambt van premier. Deze mogelijke machtswisseling nodigt uit om de gemeenschappelijke kenmerken van eerdere militaire leiders te onderzoeken, die inzicht zouden kunnen geven in wat er van een toekomstig regeringsbeleid te verwachten valt.
In tegenstelling tot bijna alle civiele regeringsleiders toonden al deze militaire leiders een opmerkelijke ongeduldigheid ten aanzien van onopgeloste conflicten en namen ze moedige en risicovolle beslissingen (die door critici als roekeloos werden bestempeld) die braken met eerdere tradities.
Hoewel Rabin tijdens zijn verkiezingscampagne had beloofd de PLO nooit te erkennen, erkende hij deze slechts enkele maanden later toch en ondertekende hij de Akkoorden van Oslo. Barak, die had toegezegd Jeruzalem niet te zullen verdelen en zich niet uit de Jordaanvallei terug te trekken, verklaarde zich in 2000 in Camp David bereid om zowel over een verdeling als over ten minste een gedeeltelijke terugtrekking te onderhandelen.
Sharon verklaarde, zoals bekend, dat „het lot van Netzarim het lot van Tel Aviv is”, en trok zich later eenzijdig terug uit de Gazastrook, waarbij hij, in strijd met zijn verkiezingsbeloften, alle nederzettingen daar liet ontruimen.
Als we kijken naar een mogelijk leiderschap van Gadi Eisenkot, is het vermeldenswaard dat hij in het openbaar heeft verklaard dat iedereen die na 7 oktober 2023 nog in de tweestatenoplossing gelooft, „niet met beide benen op de grond staat“. Hoewel hij in het openbaar heeft verklaard dat hij een aanzienlijke veiligheidszone in de Gazastrook, in Libanon en in Syrië wil handhaven, zou hij in besloten kring hebben laten weten dat het vasthouden aan grondgebied in een vijandig land geen doel op zich is, maar een pressiemiddel om betere diplomatieke voorwaarden te bedingen.
Het vroegere gedrag van één persoon, laat staan dat van drie van zijn collega’s, is zeker geen garantie voor toekomstig handelen. Gezien de gemeenschappelijke kenmerken van Rabin, Barak en Sharon en de historische balans zouden de kiezers echter niet verbaasd moeten zijn als Eisenkot, mocht hij tot premier worden gekozen, een duidelijk andere weg inslaat dan die welke hij tijdens zijn verkiezingscampagne heeft geschetst. Gezien de traditie van moedig en risicovol optreden van zijn voorgangers zou hij heel goed kunnen besluiten om ingrijpende veranderingen door te voeren, mogelijk zelfs eenzijdig.
Hoewel elke generaal zijn eigen persoonlijkheid en neigingen in het politieke leiderschap heeft ingebracht, verdienen de hierboven uiteengezette factoren vóór de verkiezingen op 27 oktober zorgvuldige aandacht van de kiezers. De historische patronen van militaire leiders in regeringsfuncties zouden belangrijke aanwijzingen kunnen geven over wat ons te wachten staat.
De peilingen in Israël slaan op hol
Motaz Azaiza en de merkwaardige mediastilte
Een beschermingsschild voor de volkeren – hoe Israël het Europese luchtruim verdedigt
