Waarom Bidens reis naar het Midden-Oosten uiteindelijk een mislukking was

Velen zien het bezoek van Biden aan Israël en Saoedi-Arabië als een succes. Maar dat is slechts gedeeltelijk waar, omdat hij in een aantal van dezelfde oude fouten trapte.

Door Yochanan Visser |
De Amerikaanse president Joe Biden vertrekt na twee dagen in Israël naar Saoedi-Arabië. (Foto: Yonatan Sindel/Flash90)

De Amerikaanse president Joe Biden is teruggekeerd naar het Witte Huis na een vierdaags bezoek aan het Midden-Oosten. Naast Israël bezocht de president Saoedi-Arabië, waar hij deelnam aan een virtuele bijeenkomst van gematigde Arabische leiders. Biden had ook een ontmoeting met leiders van de Golfstaten en met de Egyptische president Abdel Fattah el Sisi, die ook deelnam aan de virtuele conferentie over veiligheidsaangelegenheden in de Saudische havenstad Jeddah.

Terugkijkend op het bezoek van Biden kan worden gezegd dat het slechts een gedeeltelijk succes was, omdat er geen echte doorbraak werd bereikt in de normalisering van de betrekkingen tussen Israël en Saudi-Arabië.

Biden bracht verder verwarrende boodschappen over, wat betreft zijn benadering van het conflict tussen de Palestijnse Arabieren en Israël, terwijl hij dezelfde oude fouten leek te maken die er niet in zijn geslaagd een oplossing te vinden voor het nu al eeuwenoude conflict.

In Israël stal Biden de harten van de Israëli’s door bij aankomst te verklaren dat “je geen jood hoeft te zijn om een zionist te zijn”.

De president ontroerde bovendien velen toen hij tijdens zijn bezoek aan het Holocaustmuseum Yad Vashem knielde voor twee overlevenden van deze genocide op zes miljoen Joden, die in Israël wordt aangeduid met het woord ‘Shoah’ (Ramp).

Tijdens een toespraak in Yad Vashem haalde Biden herinneringen op aan zijn vader, die hem de liefde voor Israël bijbracht en met hem veel over de Holocaust sprak.

Herhaling van oude politieke fouten

Terwijl hij bevestigde dat de Verenigde Staten Jeruzalem als de hoofdstad van Israël beschouwen, liet Biden ook zien dat de VS onder zijn leiding zijn teruggevallen op oude politieke standpunten over de Palestijnse kwestie.

De president zei bijvoorbeeld dat de zogenaamde tweestatenoplossing de beste weg naar vrede blijft.

Dit standpunt werd ingenomen door elke Amerikaanse president sinds Bill Clinton, behalve door Donald Trump, die radicaal brak met de traditionele benadering van het conflict en in plaats van de land-voor-vrede-strategie die vorige presidenten zonder succes op het vredesproces hadden toegepast, een vrede-voor-vrede-strategie introduceerde.

Daarbij hield het team van Trump, dat bestond uit Jason Greenblatt en Jared Kushner, de schoonzoon van Trump, rekening met de Palestijnse reactie.

Toen uit deze reactie opnieuw een totale afwijzing van het vredesplan van Trump bleek, leidde dit uiteindelijk tot de zogenaamde Abraham-akkoorden. De leiders van de Arabische landen die de betrekkingen met Israël normaliseerden, waren het Palestijnse gedrag beu geworden en gaven nu voorrang aan hun eigen belangen.

Trump sloot eerder al de PLO-kantoren in de VS en stopte de aanzienlijke Amerikaanse sponsoring van de UNRWA, het VN-orgaan dat verantwoordelijk is voor Palestijnse vluchtelingen en al hun nakomelingen. Maar ook dit deel van het beleid van Trump werd door de Democratische regering van Biden teruggedraaid.

Hervatting van financiering UNRWA

Na zijn ontmoeting in Bethlehem met de Palestijnse leider Mahmoud Abbas afgelopen vrijdag, kondigde Biden aan dat zijn regering opnieuw 220 miljoen dollar zou overmaken naar de UNRWA, wat de totale Amerikaanse bijdrage aan het VN-orgaan dit jaar op meer dan 280 miljoen dollar brengt.

Trump stopte in 2018 met de financiering van de UNRWA vanwege de ronduit corrupte praktijken in de organisatie en het voortdurende haatdragende onderwijs dat op UNRWA-scholen wordt gegeven, wat bijdraagt aan de verergering van het conflict en niet aan de oplossing ervan.

Tijdens zijn bezoek aan Israël gaf Biden toe dat hij denkt dat de tijd niet rijp is voor nieuwe vredesonderhandelingen met de Palestijnse Autoriteit en liet hij interessant genoeg elke kritiek achterwege op het beleid van Israël met betrekking tot de zogenaamde “nederzettingen” in Judea en Samaria.

Bezoek aan Arabisch Jeruzalem

In Israël was men echter verbaasd over de manier waarop de Amerikaanse president omging met zijn bezoek aan een ziekenhuis in het Arabische Jeruzalem.

De limousine van Biden was tijdens zijn bezoek aan Israël versierd met de Amerikaanse en Israëlische vlaggen, maar toen hij zich naar het Arabische deel van Jeruzalem begaf, was de Israëlische vlag verdwenen en vervangen door de Stars and Stripes, de Amerikaanse vlag.

In zijn toespraak in het Augusta Victoria Hospital in Arabisch Jeruzalem vergeleek Biden de Palestijnse Arabieren met de Ieren die 400 jaar onder Britse bezetting leefden en citeerde hij een bekend Iers gedicht waarin hij hoop uitsprak op een “vloedgolf van gerechtigheid”.

De Amerikaanse ambassadeur in Israël Tom Nides ontkende later dat de opmerking van Biden politiek getint was en zei dat het hele bezoek over gezondheidszorg ging, niet over politiek.

De Amerikaanse president gaf 95 miljoen dollar aan ziekenhuizen in het Arabische Jeruzalem, en Nides legde uit dat dit te wijten was aan de zachte plek die Biden heeft voor ziekenhuizen en alles wat met gezondheidszorg te maken heeft, omdat zijn zoon Beau in 2015 overleed aan hersenkanker. Bidens eerste vrouw en zijn dochter Naomi kwamen eerder om bij een auto-ongeluk.

Na het vertrek van Biden uit Israël zei een meerderheid van de Israëlische commentatoren dat het bezoek een succes was geweest en spraken zij de verwachting uit dat dit succes in Saoedi-Arabië zou worden voortgezet.

Er waren immers allerlei veranderingen waarneembaar in het gedrag van Saoedi-Arabië ten opzichte van Israël. Maar uiteindelijk was het enige duidelijke resultaat van de geheime onderhandelingen tussen de VS en Saoedi-Arabië een Israëlisch fiat voor de overdracht van twee eilanden in de Rode Zee van Egypte aan Saoedi-Arabië.

Teruggave eilanden het enige succes

Deze onbewoonde eilanden, Tiran en Sanafir, waren tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967 door Israël veroverd op Egypte, dat de eilanden sinds 1950 controleerde.

De eilanden kwamen in 1979 terug onder Egyptisch bestuur na de ondertekening van het Camp David-vredesakkoord tussen Israël en Egypte.

Veel later in 2017 bereikten Saoedi-Arabië en Egypte een akkoord waarin het bestuur van de eilanden in principe zou worden overgedragen aan Saoedi-Arabië, maar het akkoord moest ook worden geratificeerd door Israël op grond van bepalingen van het Camp David-akkoord.

Tiran en Sanafir maken deel uit van het Saudische megaplan NEOM dat voorziet in de stichting van een enorme stad langs de Egyptische en Saudische kust. Saoedi-Arabië wil van de eilanden een toeristische attractie maken, waardoor de vrede in het gebied een meer definitief karakter krijgt.

Tot nu toe was op Tiran en Sanafir een VN-vredesmacht gestationeerd, die nu zal worden vervangen door bewakingscamera’s. De eilanden werden vóór de Zesdaagse Oorlog door Egypte gebruikt om de waterweg naar Eilat in Israël af te sluiten, waardoor Israël over een casus belli beschikte voor een preventieve aanval op de Arabische legers onder leiding van Egypte.

De instemming van Israël met de Saoedische controle werd nu afgeschilderd als de eerste echte stap naar normalisatie van de betrekkingen tussen de landen, terwijl de regering in Jeruzalem ook beweerde dat de Saoedische aankondiging over het openstellen van het luchtruim voor alle luchtvaartmaatschappijen de eerste stap naar normalisatie was.

De Saoedische regering ontkende dit later heftig en herhaalde de eis van een Israëlische terugtrekking uit Judea, Samaria en Oost-Jeruzalem als voorwaarde voor normalisering van de betrekkingen.

Koel gesprek met Saoedische kroonprins

Volgens sommige waarnemers was Biden verantwoordelijk voor de teleurstellende uitkomst van zijn missie in Saoedi-Arabië en leek hij op alle fronten te willen winnen.

Biden opende zijn gesprek met kroonprins Mohammed Bin Salman (MBS) door Saudi-Arabië te berispen op het gebrek aan mensenrechten en door te hinten op de rol van MBS bij de moord op de Saudische journalist Jamal Khashoggi in het Saudische consulaat in Istanbul op 2 oktober 2018. MBS reageerde naar verluidt geïrriteerd en stelde op zijn beurt vermeende Amerikaanse schendingen van de mensenrechten in Irak en elders in de wereld aan de kaak. Het begin van het gesprek werd als “ijzig” omschreven door een Amerikaanse functionaris die anoniem wenste te blijven.

Biden toonde hiermee aan dat hij de Arabische mentaliteit niet begrijpt en zeker niet het belang van eer in het Midden-Oosten.

Aan het begin van zijn presidentschap beloofde de Amerikaanse president Saoedi-Arabië als een paria te behandelen voor de moord op Khashoggi en andere mensenrechtenschendingen in het koninkrijk. Nieuwe realiteiten in de wereld dwongen hem echter om van zijn eerdere voornemen terug te komen en dit verklaart ook waarom Biden tijdens de conferentie in Jeddah een ontmoeting had met de Egyptische president Abdel Fattah el Sisi, die ook geen schone lei heeft als het op mensenrechten aankomt.

De gesprekken met beide Arabische leiders hadden tot doel de anti-Iraanse coalitie te versterken met de Verenigde Staten in een voortrekkersrol, zo merkten dezelfde waarnemers op.

Iraanse dreiging wordt met de dag dringender

De kwestie van de toenemende Iraanse dreiging is wat leidde tot de toenadering tussen Israël en de Arabische Golfstaten en tot de speculaties over normalisering van de betrekkingen tussen Israël en Saudi-Arabië. De Iraanse dreiging voor de wereldvrede en voor het bestaan van Israël wordt met de dag dringender, aangezien Iran nu in staat is een kernwapen te produceren, volgens Kamal Kharrazi, een naaste vertrouweling van Ayatollah Ali Khamenei, de hoogste leider van Iran.

Kharrazi beweerde dat het regime in Teheran nog geen beslissing heeft genomen over de productie van een kernwapen, maar volgens nieuwe informatie die door het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie (IAEA) in Wenen is vrijgegeven, heeft Iran onlangs nieuwe IR-8 centrifuges in gebruik genomen die snel uranium kunnen produceren dat tot 90 procent is verrijkt, waardoor Iran in staat zal zijn om in een kwestie van weken een atoombom te maken.

Het is om deze reden dat de Israëlische stafchef van het leger Aviv Kochavi afgelopen zondag zei dat het Israëlische thuisfront in versneld tempo moet worden voorbereid op een oorlog tegen Iran.

De opmerkingen van Kochavi kwamen nadat uit het bezoek van Biden duidelijk was geworden dat de VS niet bereid is een “geloofwaardige militaire optie” tegen Iran te gebruiken, zoals de Israëlische premier Yair Lapid tijdens een gezamenlijke persbriefing met de Amerikaanse president had gevraagd.

Israel Today nieuwbrief

Dagelijks nieuws

Gratis in uw mailbox

Israel Heute Newsletter

Tägliche Nachrichten

FREI in Ihrer Inbox