Een wederzijds defensiepact dat op 7 augustus door Turkije, Saoedi-Arabië en Pakistan is ondertekend, staat symbool voor de opkomst van een soennitisch blok dat zowel ten opzichte van Iran als ten opzichte van Israël een nieuw standpunt zou kunnen innemen, zo verklaarden waarnemers in Israël de afgelopen dagen tegenover JNS.
Meir Ben-Shabbat, voorzitter van het Misgav Institute for National Security en voormalig Israëlisch nationaal veiligheidsadviseur en hoofd van de Nationale Veiligheidsraad, zei dat het onlangs ondertekende gezamenlijke defensieverdrag van Mekka ‘verschillende dingen symboliseert’.
Daartoe behoren ‘de opkomst van een sterke centrale soennitische as, die zichzelf in staat acht om als tegenwicht te dienen voor andere regionale machten; het besef onder de staten van deze as dat de Iraanse dreiging in de nabije toekomst blijkbaar niet zal verdwijnen en dat voorbereidingen nodig zijn op mogelijke scenario’s voor de verdere ontwikkeling daarvan; de wens om een orde te creëren die niet afhankelijk is van de Verenigde Staten en die Israël omzeilt – een orde die uiteraard ook politieke ambities en intercontinentale economische partnerschappen kan verwezenlijken en niet louter van veiligheidspolitieke aard is.’
Ben-Shabbat benadrukte de uitbreiding van de Turkse invloed, die in het Mekka-pact tot uiting komt als onderdeel van de regionale ambities van de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan. Hij wees bovendien op een opvallende afwezigheid in de nieuwe groepering: de Verenigde Arabische Emiraten.
De VAE ‘hebben zich niet bij deze overeenkomst aangesloten’, constateerde Ben-Shabbat.
De voormalige nationale veiligheidsadviseur zei dat de reactie van Israël zich moet richten op het versterken van zijn eigen partnerschappen.
‘Naast de inspanningen tegen Iran en zijn bondgenoten moet Israël, gezien deze zich aftekenende stap, zijn samenwerking met India en de Emiraten voortzetten en bevorderen, parallel aan de samenwerking met de staten in het oostelijke Middellandse Zeegebied, en natuurlijk de acties van Erdoğan in de voor ons relevante regio’s nauwlettend volgen’, zei hij.
Dr. Brandon Friedman, onderzoeksdirecteur aan het Moshe Dayan Center for Middle Eastern and African Studies van de Universiteit van Tel Aviv, verklaarde tegenover JNS dat het pact de gedeelde perceptie van de drie ondertekenaars weerspiegelt dat ‘zowel Israël als Iran potentieel destabiliserende bedreigingen’ voor hen vormen.
‘Het Pakistaans-Saoedische defensiepact werd onmiddellijk na de Israëlische aanval op Doha in september 2025 ondertekend’, zei Friedman, eraan toevoegend dat directe Iraanse aanvallen op twee van de drie ondertekenaars tijdens de huidige oorlog de logica achter de uitbreiding van deze overeenkomst zouden hebben versterkt.
‘Zowel Turkije als Saoedi-Arabië zijn tijdens de huidige oorlog door Iran aangevallen’, constateerde Friedman.
Waarom Egypte niet meedoet
Dat Egypte ondanks Turkse uitnodigingen niet aan het pact deelneemt, is volgens Friedman te wijten aan het feit dat de bindende clausule inzake wederzijdse verdediging in strijd is met het bestaande netwerk van betrekkingen van Caïro.
‘Egypte voelt zich ongemakkelijk bij het NAVO-achtige bindende element van het pact, dat van het land zou verlangen te reageren op een aanval op de andere leden’, zei hij.
‘Dit zou Egypte in een onhoudbare situatie brengen wat betreft zijn betrekkingen met de VAE, een cruciale investeerder in zijn economie die conflicten heeft gehad met Saoedi-Arabië, en mogelijk ook wat betreft zijn vredesverdrag met Israël’, zei Friedman, eraan toevoegend dat de economische banden van Caïro met andere landen het probleem nog verder verergeren.
‘India is eveneens een belangrijke handels- en economische partner van Egypte, en dit bindende defensiepact zou problemen opleveren in het geval van hernieuwde vijandelijkheden tussen India en Pakistan’, zei hij.
Een NAVO-achtige verplichting
Het gezamenlijke defensieverdrag van Mekka werd op 7 augustus 2026 officieel ondertekend door de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman, de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan en de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif.
Volgens een bericht van Reuters van 7 augustus stelt het pact dat ‘een gewapende aanval op een van de drie landen zou worden beschouwd als een aanval op alle drie’. De Turkse vicepresident Cevdet Yilmaz zei volgens het bericht dat het verdrag ‘niet tegen een bepaald land gericht is’, terwijl een Turkse regeringsvertegenwoordiger het als puur defensief bestempelde en verklaarde dat het bestaande verdragen met andere staten niet buiten werking stelt.
Het pact bouwt voort op de eerdere strategische wederzijdse defensieovereenkomst die Pakistan en Saoedi-Arabië op 17 september 2025 hadden ondertekend. De Pakistaanse minister van Buitenlandse Zaken Ishaq Dar zei op 9 augustus dat het pact ‘puur defensief van aard’ is en openstaat voor andere landen die bereid zijn zich aan de beginselen ervan te houden, zo meldde Associated Press.
Bron: JNS
Waarom de WK-overwinning van Spanje werd gevierd als een nederlaag voor Israël
Israël werd al vóór de ontwapening van Hamas afgeremd
Qatar investeert miljoenen om het beeld van jonge Amerikanen op Israël te beïnvloeden
