Tacheles met Aviel – Netanyahu vraagt aartsvijand om hulp

Wie had ooit gedacht dat de rechtse coalitieregering haar juridische en links-liberale aartsvijand Aharon Barak zou benoemen tot rechter en vertegenwoordiger van Israël bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag? Barak, die door rechtse ministers en kiezers werd beschuldigd van alle kwalen van het Israëlische rechtssysteem, wordt nu verondersteld te werken voor de rechtse regering die hem wegstuurde. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft Aharon Barak persoonlijk aangesteld als de vertegenwoordiger van Israël. Barak zou reden genoeg hebben gehad om deze benoeming beleefd af te wijzen nadat Netanyahu’s rechtse collega’s hem vorig jaar op zijn donder gaven. Maar nee, Barak is een patriot en Israël is in nood. Hij kijkt eerst naar zijn volk. De rechtse ministers hebben tot nu toe allemaal gezwegen.

De voormalige president van het Hooggerechtshof, Aharon Barak (87), zal Israël eind deze week als rechter vertegenwoordigen bij de hoorzitting voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Hij wordt het 16e lid van het panel naast een rechter die door Zuid-Afrika is voorgedragen. Zuid-Afrika had Israël beschuldigd van het plegen van genocide in de Gazastrook en zou daarvoor berecht moeten worden.

Demonstratie voor het huis van Aharon Barak vóór 7 oktober. Foto: Avshalom Sassoni/Flash90

Het afgelopen jaar, tot het uitbreken van de oorlog in oktober, werd Aharon Barak de klok rond uitgescholden, geplaagd en vervloekt door de rechtse coalitieministers rond Benjamin Netanyahu vanwege zijn activistische en liberale rechtssysteem. Minister Dudi Amsalem schreeuwde bijna tijdens een zitting van de Knesset dat Aharon Barak in de gevangenis zou moeten zitten. Bijna wekelijks waren er luide en soms gewelddadige protesten voor de flat van Barak in Jeruzalem door hervormingsgezinden en rechtse Likud-stemmers die Aharon Barak zagen als het symbool van de linkse zonde in het volk van Israël. Bibi deed hier eigenlijk niets aan. Barak werd herhaaldelijk aangevallen door Netanyahu’s coalitiepartners en hun aanhangers omdat hij in de jaren ’90 uitspraken had gedaan waarin het Hooggerechtshof volgens hem zijn bevoegdheden ten opzichte van de wetgevende en rechterlijke macht overschreed. Het Israëlische rechtssysteem is fundamenteel links en is er herhaaldelijk in geslaagd de rechtse regeringen van Israël, maar ook linkse coalities van regeringen, aan banden te leggen. Ik behoor niet tot degenen die het Israëlische hooggerechtshof hebben bekritiseerd als een links defect in de Israëlische samenleving. Het is waar dat hervormingen en veranderingen met de tijd mee moeten gaan, ook in het rechtssysteem. Maar ik weet ook dat de scheiding der machten dringend nodig is in een land als Israël, vooral wanneer een rechtse religieuze coalitie aan de macht is. Er zijn goede en slechte mensen aan de rechterkant, maar ook aan de linkerkant. En nu, in tijden van nood, vertrouwt de rechtse regering op haar linkse aartsvijand, die de katalysator was van de controversiële wetshervorming.

Barak bevestigde gisteren zijn benoeming bij N12 en zei: “Ik zal de rechter zijn in de aanklacht die namens Israël is ingediend.”

De eerste zitting van het proces vindt aanstaande donderdag en vrijdag plaats. Er is altijd een speciale relatie geweest tussen de premier en de senior jurist, die werd gekenmerkt door talrijke meningsverschillen over de constitutionele revolutie die hij leidde tijdens zijn termijn als president tussen 1995 en 2006. Netanyahu beschouwde zichzelf vaak als de hoeder van het Israëlische rechtssysteem, hoewel het rechtssysteem een ander begrip had van Israël. Pas met de rechts-religieuze coalitie en de controversiële wetshervorming kwam Benjamin Netanyahu in een heksenketel terecht met het Hooggerechtshof, vooral dankzij minister van Justitie Yariv Levin. Hij was geobsedeerd om de justitiële hervorming er koste wat het kost door te drukken, wat de Israëlische samenleving in een catastrofale crisis stortte. En toen werd Israël aangevallen.

Oude bekenden – De toenmalige president van het Hooggerechtshof Aharon Barak (r) in gesprek met de toenmalige premier Benjamin Netanyahu in september 1998 tijdens een ceremonie in het Hooggerechtshof. Foto: Aviv Ohayon/GPO

Van 1975 tot 1978 was Aharon Barak ook procureur-generaal in de rechtse Likud-regering van premier Menachem Begin. Aharon Barak is een Holocaustoverlevende die als kind de Holocaust overleefde in het getto van Kovno in Litouwen. Aangezien de rechtszaak gebaseerd is op de beschuldiging van “genocide”, een term die na de Holocaust in het internationaal recht werd ontwikkeld, is het noemen van een Holocaustoverlevende van bijzonder belang. Netanyahu weet dat Aharon Barak, de overlevende van de Holocaust, meer specifiek gewicht in de schaal zal leggen dan de andere rechters in de rechtbank. Barak wordt ook beschouwd als de meest gerespecteerde Israëlische jurist ter wereld.

De beklaagde en aanklagende landen hebben het recht om een rechter namens hen aan te wijzen, zodat Barak als vijftiende rechter aan de hoorzitting kan deelnemen en een Zuid-Afrikaanse rechter als zestiende rechter. In Jeruzalem wordt gevreesd voor een onmiddellijk eenzijdig staken van de vijandelijkheden in de Gazastrook. Israël heeft het “Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide” ondertekend, vandaar de beslissing van de premier om voor de rechtbank te verschijnen. Het feit dat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu Aharon Barak heeft gekozen om hem te vertegenwoordigen bij het Internationaal Gerechtshof is iets wat ik met respect als positief beschouw. Misschien is dit een geel of groen licht voor een nieuwe richting in de politiek, voor meer eenheid. We hebben de afgelopen dagen verschillende keren geschreven dat er een benijdenswaardige eenheid en bereidheid is om te vechten op het slagveld, maar niet in het achterland, in de politiek en in de media. Nu zou ik willen hopen dat deze eenheid, rechts en links, de staat Israël echt zal helpen. Heel Israël staat immers terecht voor het Internationaal Gerechtshof, links en rechts, seculiere en religieuze Joden. En in Aharon Barak heeft de rechtse coalitieregering de beste advocaat – of die nu links of rechts is.