Tacheles met Aviel – Het probleem met Barbie in het Midden-Oosten

Kritiek op de film Barbie

Gisteren was het eerst de Libanese minister van Cultuur, Mohammad Mortada, die de Libanese veiligheidsautoriteiten opdracht gaf om de vertoning van de Barbie-film in het land te verhinderen. Volgens de minister promoot de Barbie-film homoseksualiteit en transgenderisme, schaadt hij de rol van de vader en ondermijnt hij de rol van de moeder in het gezin. De film roept vragen op over de noodzaak van het instituut huwelijk en de structuur van het gezin.

Tot nu toe is er in Israël geen kritiek op de film geweest, zelfs niet van religieuze Joden. De bioscopen in het land zitten vol. Wat zegt dat over de Joodse waarden, in vergelijking met de islamitische waarden die een probleem hebben met de film? Of maakt de Joodse afkomst van de populaire Barbiepop Arabische regeringen boos?

En dat niet alleen: achter de filmster Barbie zit een Jood, de Israëliër Ynon Kreiz, CEO van speelgoedgigant Mattel. Degenen die Joden overal de schuld van willen geven, hebben weer een passend excuus klaar: “De mediawereld wordt gedomineerd door Joden”.

De film werd ook verboden of aanvankelijk gecensureerd in Koeweit wegens “het promoten van homoseksualiteit en transseksualiteit”. Koeweit verbood de film Barbie om de “openbare ethiek en sociale tradities” te beschermen, kort nadat de film in Libanon uit de bioscopen werd verbannen omdat hij homoseksualiteit zou promoten. Een woordvoerder van het Koeweitse ministerie van Informatie vertelde het persbureau KUNA dat de film van Warner Brothers, die sinds de première wereldwijd meer dan een miljard dollar heeft opgebracht, “ideeën en overtuigingen verspreidt die vreemd zijn aan de Arabische samenleving en de openbare orde”.

Een jongen neemt een foto van zijn vriend voor een Barbie-filmposter in de “Dubai Hills Mall” in Dubai. Foto: EPA-EFE/ALI HAIDER

Er waren ook aanvankelijke problemen met de Barbie-film in de Verenigde Arabische Emiraten, zodat de vertoning van de film pas na een vertraging van drie weken werd goedgekeurd vanwege mogelijke problemen met de inhoud. Ambtenaren van de VAE gaven geen verklaring voor de vertraging van de vertoning, die zich ook in andere Arabische landen voordeed. Volgens Vox Cinemas, een regionaal bioscoopbedrijf, zou de film vandaag in de bioscopen draaien. “De mediaraad van de VAE heeft toestemming gegeven om de Barbie-film te vertonen in bioscopen met een vergunning in de VAE na het voltooien van de nodige procedures in overeenstemming met de media-inhoudsnormen en leeftijdsclassificatie van de VAE,” kondigde de raad vorige week aan.

Joodse wortels

De Israëlische Ynon Kreiz begon zijn carrière in Los Angeles bij Haim Saban, miljardair en een van de grootste mediaondernemers ter wereld. In augustus 2003 was Saban ook een van de meest invloedrijke personen in het Duitse medialandschap, onder andere als hoofdaandeelhouder van ProSiebenSat.1 Media AG. In december 2006 verkochten Saban en de investeerders hun aandelen in ProSiebenSat.1 Media AG met een hoge winst. De in Israël geboren Mattel CEO Kreiz heeft het bedrijf naar de Barbie-film geleid en verschijnt zelf in de film, gespeeld door Will Ferrel. “Er zitten zoveel humoristische en zelfspottende elementen in de film,” vertelde Ynon Kreiz aan Variety. “En daar houden we van. We nemen onze merken heel serieus. We nemen wat we doen heel serieus. Maar we nemen onszelf niet te serieus.

Maar dat is nog niet alles. Barbie heeft ook Joodse wortels. In de Barbie-film wordt gezinspeeld op de Joodse afkomst van de pop. Barbie’s uitvindster Ruth Handler wordt gespeeld door de Joodse actrice Rhea Pearlman. De feministisch-joodse achtergrond van Barbie wordt in de film expliciet verbeeld via de pop. Het personage van Ruth Handler, de zakenvrouw die de pop heeft uitgevonden, speelt een sleutelrol in de film waarin Barbie, gespeeld door Margot Robbie, leert over het “echte leven” en hoe ermee om te gaan. In de diep satirische Barbie-film van Greta Gerwig en haar Joodse partner Noah Baumbach wordt de stereotype Barbie gedwongen het idyllische, door vrouwen gerunde Barbie Land te verlaten.

Lees ook: Ruth & Elliot Handler: Barbies Eltern

Ruth Handler, de “moeder” van Barbie. Afbeelding: Oorspronkelijk gepubliceerd door de Los Angeles Times. Fotograaf onbekend; gerestaureerd door Adam Cuerden, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons.

Ongecensureerd

Veel van wat er in de bioscoop te zien is, is niet mooi, ongepast, immoreel en tegen God, en toch gaan we naar de bioscoop. Ik herinner me de kritiek op de Britse Teletubbies-serie en de Harry Potter-films. Deze films werden zwaar bekritiseerd en gedemoniseerd in de christelijke wereld. In Israël hadden religieuze en zelfs Messiasbelijdende Joden destijds geen problemen met beide films.

Onze ogen worden heel gemakkelijk afgeleid door films en video’s op onze mobiele telefoons, waar we allemaal ongecensureerd kunnen zien wat we willen. Ik ben helemaal niet verbaasd dat er juist in het Midden-Oosten een regionale kritiek is uitgebroken tegen de populaire Barbiepop en de nieuwe speelfilm. Ik denk niet dat de Arabische wereld een bijbels model voor ons is. Zelfs als Arabische regeringen de Amerikaanse Barbie-film in hun land verbieden of zwaar bekritiseren, denk ik niet dat je daaruit betere familiewaarden voor de Joodse bevolking kunt afleiden.

Alles rondom Barbie is Joods en ik denk dat dat is wat Arabische regeringen dwars zit. Ik herinner me Barbie en Ken uit mijn kindertijd, toen alles veel eenvoudiger was. De poppen waren ook bij ons thuis, zonder theater in het gezin. Vandaag de dag zorgt Barbie voor opschudding in het Midden-Oosten, misschien omdat kinderen toen nog niet met Barbie speelden.