Het valt nauwelijks te ontkennen hoe groot de vreugde in sommige media was over berichten dat de Amerikaanse president Donald Trump premier Benjamin Netanyahu tijdens een telefoongesprek zou hebben uitgescholden. Wat een spektakel! Een groot deel van de berichtgeving was gebaseerd op anonieme bronnen – en deze bronnen hebben er alle belang bij om de toon, de inhoud en de betekenis van hetgeen gezegd is te overdrijven.
De twee ‘schurken’ van de internationale verbeeldingswereld – op openbare pleinen in effigie verbrand, in de media gedemoniseerd en in politieke debatten veroordeeld – zijn plotseling de sterren van een nieuw drama. De grotere schurk berispt de kleinere en zegt hem precies wat een groot deel van het publiek wil horen: ‘Iedereen haat je. Ik heb het je gezegd.’
Maar laten we naar de feiten kijken.
Trump drong er bij Netanyahu op aan om een staakt-het-vuren te accepteren, dat Iran tot voorwaarde had gesteld voor alle diplomatieke gesprekken – en nam daarbij blijkbaar de beloften van de ayatollahs voor waar aan. Maar sinds 2 maart, toen de door Iran gestuurde oorlog begon, heeft Hezbollah 5.500 raketten afgevuurd op Israëlische militaire doelen en nog eens 2.200 op burgergemeenschappen.
Het op 16 april afgekondigde staakt-het-vuren heeft daar weinig aan veranderd. Scholen worden nog steeds getroffen, bedrijven lijden schade, de landbouw is verwoest en 26 soldaten en twee burgers zijn omgekomen – waarvan 14 sinds het staakt-het-vuren van kracht werd.
Gezien deze realiteit zou Netanyahu zondag hebben besloten het hoofdkwartier van Hezbollah in de wijk Dahieh in Beiroet aan te vallen. Hij trok zich uiteindelijk terug nadat Trump hem ervan beschuldigde de inspanningen voor een uitgebreider akkoord met Iran in gevaar te brengen – een land dat alle gesprekken nog steeds koppelt aan een staakt-het-vuren met Hezbollah.
Politieke illusie
Maar Netanyahu heeft niet opgegeven. Israël heeft zijn troepen ter plaatse gelaten en slechts één eenvoudig principe aanvaard: stilte in ruil voor stilte. Als Hezbollah stopt met schieten, stopt Israël ook. Al het andere valt nog te bezien.
Netanyahu heeft herhaaldelijk bewezen dat hij er niet voor terugdeinst om nee te zeggen tegen een Amerikaanse president – zoals hij dat bij Trumps voorganger Joe Biden meerdere malen heeft gedaan. Vandaag lijkt hij echter te geloven dat het behoud van de strategische relatie met Washington zowel de veiligere als de slimste weg is. Dat betekent niet dat Israël zijn doelstellingen heeft opgegeven. De Israëlische strijdkrachten blijven gestationeerd en het volgende hoofdstuk is nog niet geschreven.
De grotere realiteit blijft onveranderd. Er is geen echt staakt-het-vuren en geen akkoord dat Iran van plan is te goeder trouw na te leven. De strategie van Teheran is geen vrede, maar oorlog. Diplomatie, wapenstilstanden en onderhandelingen zijn instrumenten die worden ingezet wanneer dat nodig is – geen doelen op zich.
Iran blijft Hezbollah gebruiken als pressiemiddel tegen Israël en het Westen, oefent voortdurend druk uit en presenteert zich tegelijkertijd als een redelijke speler die stabiliteit nastreeft. Maar zijn daden vertellen een ander verhaal. Het regime breidt zijn raketcapaciteiten verder uit, stuurt zijn proxies aan en volgt een regionale strategie die gebaseerd is op intimidatie en conflict.
Juist daarom is het grootste gevaar niet de militaire escalatie, maar de politieke illusie: het geloof dat het regime van de ayatollahs ertoe kan worden gebracht een strategie op te geven die het al decennia lang kenmerkt. Het bewijs wijst in de tegenovergestelde richting. Voor Teheran blijft oorlog het belangrijkste politieke instrument – en elk staakt-het-vuren is slechts een volgende zet in dit grotere spel.
Hezbollah blijft schieten. En Iran zal Trump nauwelijks iets aanbieden dat lijkt op een echt of duurzaam staakt-het-vuren.
Teheran zal Hezbollah blijven opdragen gemeenten als Kiryat Shmona, Manara, Hanita en Shlomi aan te vallen – die ondanks het hernieuwde staakt-het-vuren allemaal opnieuw zijn beschoten. De reden: het Iraanse regime heeft geen filosofisch of strategisch belang bij vrede. In plaats daarvan heeft het het staakt-het-vuren omgevormd tot een nieuw oorlogsinstrument – een middel om de Verenigde Staten te manipuleren en onder druk te zetten.
Trump, die onder veelvuldige politieke druk staat en de regionale spanningen dringend wil verminderen, streeft actief naar een staakt-het-vuren. Iran begrijpt dit – en maakt er gebruik van.
Maar sinds 7 oktober is er een groter spel gaande.
Door een uitgekiende propagandacampagne is Iran erin geslaagd een groot deel van het internationale debat te hervormen. Een regime dat tot de wereldwijd toonaangevende sponsors van terrorisme behoort en zijn eigen volk blijft onderdrukken, probeert zich nu te profileren als een verantwoordelijke internationale speler – als een kracht voor stabiliteit in plaats van chaos.
Zijn openlijk verklaarde doel is echter niet veranderd: de vernietiging van Israël.
De strategie blijkt schrikbarend effectief.
Iran gebruikt Hezbollah om het Westen te chanteren met de belofte van een vrede die nooit echt bereikt kan worden. Tegelijkertijd probeert het Israël in een confrontatie te drijven met zijn belangrijkste bondgenoot, de Verenigde Staten.
Israël kan echter niet gewoon werkeloos toekijken. Het heeft de plicht zijn burgers te verdedigen. Het zal zijn inspanningen voortzetten om de infrastructuur van Hezbollah, zijn tunnels, wapenvoorraden en militaire capaciteiten tot aan de Litani-rivier en daarbuiten te vernietigen. Het zal een escalatie waar mogelijk vermijden, maar kan aanvallen op zijn bevolking niet negeren.
En Hezbollah zal blijven aanvallen, omdat Teheran het daartoe opdraagt.
Oorlogsdreiging als strategisch wapen
De strategie van Iran is erop gericht de regio voortdurend op de rand van een groter conflict te houden, voortdurende instabiliteit te creëren en zo concessies af te dwingen van de internationale gemeenschap.
Ondertussen breidt het regime zijn rakettenarsenaal verder uit. En temidden van alle discussies over wapenstilstanden en diplomatie is een ander cruciaal onderwerp grotendeels uit het oog verloren: de voorraad verrijkt uranium van Iran – een van de centrale kwesties die Trump keer op keer aan de orde heeft gesteld, net als de kwestie van de vrijheid van scheepvaart door de Straat van Hormuz.
De boodschap blijft ondubbelzinnig: Iran blijft de oorlogsdreiging gebruiken als strategisch wapen. Geen enkel akkoord met het regime van de ayatollahs kan deze dreiging wegnemen zolang Teheran vastbesloten blijft om terrorisme, proxy-oorlogen en regionale instabiliteit in te zetten als machtsinstrumenten.
(JNS)
