Israëls geheime oorlog in de ruimte

Op 9 maart 2026 trof Hezbollah, tijdens een van haar raketaanvallen op Israël, het satellietstation in de Elah-vallei, 30 kilometer ten westen van Jeruzalem.

Voor degenen in Beiroet en Teheran die de aanval hadden gepland, was het doel om een strategische communicatieverbinding te verstoren die Israël in staat stelt wereldwijd te opereren en strijdkrachten in te zetten.

Israëlische teams gingen snel aan de slag om de installatie te repareren en de volledige operationele capaciteit te herstellen. Samen met andere faciliteiten fungeert deze als een platform dat de grondinfrastructuur in Israël met de ruimte verbindt – een verbinding die de afgelopen jaren steeds belangrijker is geworden.

‘De satellietcommunicatie wordt beheerd vanuit verschillende geheime bases verspreid over het hele land’, zei een hooggeplaatste IDF-vertegenwoordiger tegen Israel Hayom. ‘Samen met het gebruik van onze strategische satellieten geeft dit ons de mogelijkheid om in Iran met digitale vrijheid te opereren.’

Israël is zeker niet het enige land dat heeft ingezien dat de ruimte niet langer alleen het decor is voor sciencefiction, maar een echt operationeel front.

Tijdens de recente jaarlijkse Air, Space & Cyber Conference van de Air & Space Forces Association in National Harbor in de Amerikaanse staat Maryland bevestigde de Amerikaanse minister van Luchtmacht Troy Meink publiekelijk dat Washington wapens in een baan om de aarde heeft gestationeerd, waaronder capaciteiten waarvan de details nog steeds geheim zijn.

‘De Verenigde Staten beschikken nu over ruimtebewakingswapens in een baan om de aarde die in staat zijn de Joint Force te verdedigen tegen vijandelijke acties’, aldus Meink.

(In de Amerikaanse militaire terminologie verwijst de Joint Force naar de gezamenlijke strijdkrachten van het Amerikaanse leger als geheel.)

Amerikaanse vertegenwoordigers hebben bovendien duidelijk gemaakt dat de publieke discussie over dergelijke capaciteiten ook als afschrikking dient. Net zoals president Donald Trump tijdens zijn eerste ambtstermijn de U.S. Space Force oprichtte, zet IDF-stafchef luitenant-generaal Eyal Zamir nu Israëls eigen grote organisatorische stap op ruimtevaartgebied voort.

Zamir heeft besloten om binnen de generale staf van de IDF een strategische ruimtevaartbrigade op te richten, waarbij de ruimte is vastgesteld als een van de centrale bouwstenen van het meerjarige “Hosen“-plan van het leger.

‘De ruimte is niet langer de toekomst’, zei de hooggeplaatste IDF-vertegenwoordiger. ‘Het is een daadwerkelijk strijdtoneel. Net zoals de IDF heeft geïnvesteerd in maritieme en luchtgebaseerde wapensystemen, investeert zij vandaag de dag ook in de ruimte.’

Operaties krijgen al vorm

Centraal in deze inspanningen staat de Sphera-brigade, de operationeel-technologische spectrum- en communicatieafdeling van de generale staf van de IDF. Deze is vorig jaar opgericht binnen de IDF-directie voor computerdiensten en cyberverdediging en heeft tot taak de militaire activiteiten op dit gebied te leiden.

De brigade voert de strijd om de superioriteit in het gehele elektromagnetische spectrum – het onzichtbare frequentiebereik dat wordt gebruikt voor de overdracht van informatie en communicatie – en beschermt de strategische communicatiecapaciteiten van de IDF.

Deze capaciteiten variëren van een geheim mobiel apparaat in het IDF-hoofdkwartier Kirya in Tel Aviv tot het communicatienetwerk dat een piloot gebruikt die boven Iran vliegt en moet communiceren met aanvalscellen op de grond.

‘Het vermogen van vliegtuigen om honderden en duizenden kilometers van de Israëlische grenzen vandaan te opereren, is eveneens gebaseerd op het door de brigade beheerde satellietcommunicatienetwerk’, aldus de hooggeplaatste vertegenwoordiger.

De piloten die aanvallen in Iran uitvoerden, deden dit met behulp van geavanceerde communicatiemogelijkheden, waaronder satellietcommunicatie. Het doel is om operaties ver buiten het Israëlische grondgebied mogelijk te maken met dezelfde digitale capaciteiten die men heeft bij gevechten aan een van de grenzen van Israël – met andere woorden, een verafgelegen oorlogstoneel van de derde cirkel te laten functioneren als een front van de eerste cirkel.

‘Zelfs op afstanden van meer dan 1.500 kilometer opereerden we met dit soort communicatie. Wie de communicatie en verkenning in de ruimte – een centraal toneel van moderne oorlogsvoering – beheerst, stelt het leger in staat om macht over grote afstanden uit te oefenen.’

Om controle te krijgen over dit enorme gevechtsgebied, waar de wereldmachten een intense militaire en civiele wedloop voeren om het onderzoek, de ontwikkeling en de inzet van nieuwe capaciteiten, moet de IDF haar investeringen en middelen uitbreiden als zij gelijke tred wil houden.

‘Sinds 7 oktober is het aantal satellieten dat door de IDF wordt gebruikt, verdubbeld’, onthulde de hooggeplaatste functionaris, waarbij militaire vertegenwoordigers toegeven dat de werkelijke stijging zelfs nog groter is.

‘De afgelopen jaren is de ruimte uitgegroeid tot een cruciale operationeel-technologische infrastructuur voor oorlogsvoering. Als gevolg daarvan heeft de IDF de afgelopen vijf jaar de middelen die zij in de ruimtevaart investeert verdrievoudigd en ontwikkelt zij voortdurend nieuwe capaciteiten als reactie op de vooruitgang van de vijand.’

De directie werkt op dit gebied ook samen met grote communicatie- en technologiebedrijven en hoort van hen soms over nieuwe capaciteiten en ontwikkelingen.

De hooggeplaatste IDF-vertegenwoordiger zei dat veel van de militaire successen van de afgelopen drie jaar mogelijk zijn gemaakt door communicatieverbindingen die ver boven de aarde tot stand zijn gebracht.

‘Door oorlogsvoering in het elektromagnetische spectrum kunnen we de pogingen van de vijand om een vuurleidingscyclus te sluiten verstoren en manoeuvrerende strijdkrachten aanvallen’, zei hij. ‘Bij vele gelegenheden hebben we deze capaciteiten diep in vijandelijk gebied ingezet en zo Hamas, Hezbollah en Iraanse proxies verhinderd om wapensystemen te activeren.’

Hij vervolgt: ‘Tijdens de oorlog zijn, dankzij de elektronische oorlogsvoering op dit front, vele levens van soldaten gered. We kunnen ervan uitgaan dat er in Gaza, in Libanon en op andere oorlogsgebieden honderden afzonderlijke operationele incidenten zijn geweest waarbij deze capaciteiten aanvallen op onze strijdkrachten hebben voorkomen.’

‘Dit is een echt strategisch troef voor de staat Israël’, voegde hij eraan toe. ‘Het stelt de IDF in staat om vrij te opereren op elk oorlogstoneel waar zij mogelijk moet ingrijpen.’

Het creëren van een dergelijk alomvattend beschermingsnet is niet louter een militaire taak. Om een voorsprong te behouden in een gebied dat door grootmachten wordt gedomineerd, werkt de brigade nauw samen met andere Israëlische veiligheidsorganisaties en de defensie-industrie.

Ze werkt bovendien samen met de VS, een belangrijke partner van de IDF in oorlogstijd en in toenemende mate ook op technologisch gebied. Alle betrokkenen zijn zich ervan bewust dat de vijanden van Israël de activiteiten op deze gebieden in de gaten houden en proberen deze te verstoren.

Ook beïnvloedingsoperaties spelen een rol

Ondanks hun focus op oorlogsvoering moeten de soldaten en officieren van de brigade zich dagelijks ook bezighouden met routinematige uitdagingen. Ze houden onder andere de voortdurende, meer alledaagse wrijvingen langs de grenzen van Israël in bedwang en stemmen hun activiteiten af met andere veiligheids- en civiele instanties om frequentieconflicten en wederzijdse storingen te voorkomen.

‘Het is opmerkelijk dat de Syriërs Eli Cohen in 1965 opspoorden met behulp van middelen die verband hielden met het elektromagnetische spectrum, en dat het gebruik van het spectrum sindsdien dramatisch is toegenomen’, aldus de hooggeplaatste vertegenwoordiger.

‘Tegenwoordig is het spectrum zowel op verafgelegen als op nabijgelegen slagvelden een belangrijk troef. Israël bevindt zich in vergelijking met de rest van de wereld in een zeer goede positie, maar er is voor ons altijd ruimte voor verbetering. Mensen moeten begrijpen dat tegenwoordig bijna elk systeem met dit domein verbonden is – van de telefoon en de smartwatch bij u thuis tot de meest geavanceerde wapensystemen. Dit is een enorm strijdtoneel dat grotendeels verborgen blijft, maar waarvan de gevolgen voor het slagveld dramatisch zijn.’

‘In de praktijk is dit precies wat het hedendaagse slagveld bovenal tot een technologisch slagveld maakt. Wie het spectrum, de communicatie en de digitale ruimte beheerst, verkrijgt een aanzienlijk operationeel voordeel – soms zelfs nog voordat het eerste schot wordt gelost.’

Ondanks alle technologie benadrukte hij echter dat mensen nog steeds de doorslaggevende factor zijn.

‘We hebben de allerbeste mensen, en ze zijn overal’, zei hij. ‘Zij zijn de reden dat onze uitmuntende systemen op elke inzetlocatie over de hele wereld functioneren. Het zijn technologische gevechtssoldaten, ingenieurs en specialisten die op elk niveau van de oorlogsvoering actief zijn.’

‘Ons doel is nu om onze mensen te blijven inzetten om de veranderingen in de dreiging en het tempo van de technologische ontwikkeling voor te blijven – geavanceerde ruimtevaartcapaciteiten ten volle te benutten, instrumenten voor kunstmatige intelligentie te integreren die adaptieve reacties op dreigingen mogelijk maken en snelle besluitvormingsprocessen ondersteunen, de veerkracht en operationele continuïteit te versterken en de vrijheid van handelen van de IDF te blijven waarborgen op een slagveld waar de elektromagnetische omgeving wordt blootgesteld aan een veranderende dreiging.’

(JNS)

Oorspronkelijk gepubliceerd door Israel Hayom.