Herzog eert ZAKA vrijwiligers ‘Mannen die altijd paraat staan’

De Israëlische president Isaac Herzog bracht dinsdag in de presidentiële residentie in Jeruzalem hulde aan de vrijwilligers van ZAKA en omschreef hun werk als een vorm van ‘ononderbroken inzet’, die begint wanneer het werk van vele andere hulpverleners ten einde loopt.

‘We weten hoe we soldaten moeten bedanken; we weten hoe we artsen, ambulancepersoneel en brandweerlieden moeten bedanken’, zei Herzog. ‘Maar als we komen om jullie, de mensen van ZAKA, te bedanken, lijkt het alsof we de woorden tekortkomen.’

De president zei dat het moeilijk is om over het werk van de ZAKA-vrijwilligers te spreken.

‘We horen op het nieuws: “De plaats van het incident is afgehandeld”, en gaan verder met ons dagelijks leven’, zei hij. ‘We staan niet even stil om ons af te vragen wie het heeft afgehandeld, hoeveel uur het heeft geduurd, op welk uur van de nacht of door wiens handen.

ZAKA-vrijwilligers

ZAKA-vrijwilligers zijn gespecialiseerd in het bergen van menselijke resten en persoonlijke bezittingen na terroristische aanslagen, ongevallen, rampen en andere onnatuurlijke sterfgevallen, zodat de slachtoffers kunnen worden geïdentificeerd en op waardige wijze en in overeenstemming met de joodse religieuze wetten kunnen worden begraven. De organisatie beschikt bovendien over zoek- en reddingsteams en noodhulpteams.

Herzog maakte een onderscheid tussen het werk van ZAKA en dat van andere reddingsdiensten.

‘In elk noodhulpberoep is er een bepaald moment dat je als “succes” kunt bestempelen“, zei hij, waarbij hij als voorbeelden noemde: het terugkeren van een hartslag, een kind dat uit een brand wordt gered of een stem die onder het puin te horen is.

‘Jullie hebben zo’n moment niet’, vervolgde hij. ‘Jullie komen altijd na de storm, altijd op een plek waar al niets meer te redden valt.’

‘Jullie succes is paradoxaal genoeg rust’

Voor de vrijwilligers van ZAKA, zei Herzog, wordt succes op een andere manier gemeten.

‘Jullie succes is paradoxaal genoeg rust. Niet jullie rust, maar de eeuwige rust van een ander mens, die alleen jullie hem in deze wereld kunnen geven.’

Dit concept, zei hij, komt tot uiting in de religieuze motivatie van de organisatie en in de Hebreeuwse uitdrukking Chesed shel Emet, ‘ware goedheid’, die verwijst naar een mitswa die wordt vervuld zonder iets terug te verwachten.

Herzog verwees naar het bijbelboek Ezechiël en legde een verband tussen de beschrijving door de profeet van een door oorlog verwoest land en het zware werk van degenen die de doden bergen.
Hij citeerde de passage waarin wordt beschreven hoe mensen het land afspeuren en, wanneer ze een menselijk bot vinden, de plek markeren.
‘Deze verzen zijn in mijn ogen prachtig en beschrijven jullie heilige werk zo goed’, zei Herzog.

De president benadrukte hoe belangrijk het is om ervoor te zorgen dat elk slachtoffer wordt geregistreerd. ‘Een mens houdt niet op mens te zijn op het moment dat hij sterft; hij houdt pas op mens te zijn als er niemand meer komt om naar hem te zoeken’, zei hij. Voor de families, zei hij, biedt ZAKA niet per se troost.
‘Er is geen troost’, zei Herzog. ‘Wat jullie een familie bieden, is iets anders, misschien klein, maar enorm: een plek. Een graf waar je bij kunt staan, een plek waar je een steen kunt neerleggen.’

Egged-bus 405

Het werk van ZAKA kwam vooral in beeld na het bloedbad door Hamas op 7 oktober 2023, toen vrijwilligers naar de plaatsen van de bloedbaden in het hele zuiden van Israël werden gestuurd om stoffelijke resten te bergen en te helpen bij de identificatie. Het werk van de organisatie begon echter niet op 7 oktober, noch tijdens de golven van terreuraanslagen in de jaren negentig en begin jaren 2000.

De organisatie vindt haar oorsprong in het jaar 1989, na de terroristische aanslag op Egged-bus 405, toen religieuze vrijwilligers zich systematisch begonnen te organiseren om de stoffelijke resten van de slachtoffers te bergen. Hieruit ontwikkelde zich later een landelijk netwerk van vrijwilligers en gespecialiseerde zoek- en reddingseenheden. Niet alle eenheden bestaan uit religieuze joden.

‘En niemand aan tafel weet wat jullie ’s nachts hebben gedaan.’

De president sprak ook over iets wat minder zichtbaar is: wat er met de vrijwilligers gebeurt als ze de plaats van de inzet verlaten.
‘Jullie keren ’s ochtends terug naar huis, trekken jullie uniformen uit en gaan met de kinderen aan de ontbijttafel zitten’, zei Herzog. ‘En niemand aan tafel weet wat jullie ’s nachts hebben gedaan.’
‘Dat heeft een prijs, een hoge prijs’, voegde hij eraan toe, en hij riep vrijwilligers die hulp nodig hebben op om niet in hun eentje met hun ervaringen te blijven zitten.

Dit thema is een centraal onderdeel geworden van het werk van ZAKA.

Dr. Vered Atzmon Meshulam, een medisch psychologe met meer dan twee decennia ervaring in de begeleiding bij het levenseinde, geeft leiding aan de afdeling veerkracht van ZAKA.

Na 7 oktober begon ze samen te werken met de organisatie en hielp ze bij het opzetten van haar eerste eigen afdeling voor veerkracht, die emotionele en spirituele ondersteuning biedt aan vrijwilligers en eerstehulpverleners die worden geconfronteerd met het trauma van het bergen van menselijke resten.

Chesed shel Emet

Atzmon Meshulam vertelde aan JNS dat ze een nieuw boek had geschreven over veerkracht en ‘de kracht van de ziel’ die de ZAKA-vrijwilligers beschermt, en dat ze dit aan Herzog had overhandigd.

Ze beschreef Chesed shel Emet als ‘geven zonder er iets voor terug te krijgen’ en noemde het de hoogste vorm van geven.

Haar werk combineert klinische benaderingen voor traumaverwerking met joodse spirituele praktijken, waaronder gebed, zang, schrijven, geleide visualisatie en zingevingsgerichte reflectie. Ze zei dat ze meer dan 1.000 eerstehulpverleners heeft begeleid.

De gelegenheid viel bovendien samen met Herzogs 66e verjaardag, en muzikanten brachten hem onverwacht een eerbetoon door ‘Happy Birthday’ voor de president te zingen – een vrolijk moment tijdens een verder plechtige bijeenkomst.

‘Red wat er te redden valt, eer wat er overblijft.’

Tijdens het evenement in de presidentiële residentie overhandigde ook ZAKA-directeur Dubi Weissenstern Herzog een ingelijst exemplaar van een officiële postzegel van de Israëlische posterijen, ter ere van ZAKA en zijn duizenden vrijwilligers.

Op de postzegel staat: ‘Red wat er te redden valt, eer wat er overblijft.’

Deze zin vat het onderscheid samen dat centraal staat in de missie van ZAKA: het redden van degenen die nog gered kunnen worden, en tegelijkertijd ervoor zorgen dat degenen die niet gered kunnen worden, met waardigheid worden behandeld.

Aan het einde van zijn toespraak kwam Herzog nogmaals terug op de voortdurende inzet van de vrijwilligers.

‘Jullie zijn onze mannen die altijd paraat staan’, zei hij. ‘Bedankt. Wees sterk en houd de moed erin.’

(JNS)