De Driehoek van het Exodus Drama

door Anat Schneider

De Exodus uit Egypte, en vele andere drama’s in de Bijbel, gezien door de lens van een modern psychologisch kader.

Foto: Pixabay

Het Boek Exodus wordt in de winter in synagogen over de hele wereld voorgelezen als onderdeel van de jaarlijkse Torahlezing. Het concentreert zich op Israëls verlossing en vertrek uit Egypte en op Mozes als leider.

Laten we eens kijken naar enkele problematische menselijke interacties in het Boek Exodus door de analyselens van de “Drama Driehoek” – een concept dat afkomstig is uit de moderne wereld van persoonlijke coaching en dat drie rollen bevat: slachtoffer, vervolger en redder. In dit psychologische kader kunnen de ongezonde rollen in de driehoek soms door de deelnemers omgedraaid worden. In feite wordt geen enkele rol beschouwd als de “goede rol” in de driehoek, zelfs niet de rol van de redder. Wat belangrijk is voor ons om hier te begrijpen, is dat zolang de drie rollen functioneren, het drama in volle gang is.

In het verhaal voor ons:

  • Farao is de hoofdvervolger van de kinderen van Israël.
  • De kinderen van Israël zijn de slachtoffers.
  • En Mozes fungeert als redder.

Alle rollen worden “gespeeld” en het drama is in volle gang. Zolang de dramadriehoek in volle gang is, betekent dit dat de spelers behoefte hebben aan het bijbrengen van gezond vertrouwen/ geloof in zichzelf en anderen.

Mozes komt naar het volk en biedt hen vrijheid aan. “En Mozes sprak aldus tot de kinderen Israëls; en zij hoorden Mozes niet vanwege de benauwdheid des geestes en de zware arbeid.” (Exodus 6:9)

De kinderen van Israël worden verpletterd onder zware arbeid, onder afranselingen en onder de pijn van de zweep. Zij kunnen nauwelijks ademhalen. Hoe kunnen zij zich verbonden voelen met de toekomstige beloften van vrijheid? Het veranderen van hun werkelijkheid vraagt van hen krachten die zij op dit moment niet bezitten.

Het ongeduld van het volk zorgt ervoor dat Mozes het geloof verliest dat hij in staat zal zijn hen te bevrijden. Mozes zegt tot God: “Zie, de kinderen Israëls hebben niet naar mij geluisterd; en hoe zal Farao dan naar mij luisteren…” (Exodus 6:12) En hij herhaalt dit twee keer. Mozes’ geloof zal geleidelijk groeien, niet in één keer. En als hij bij Farao komt met de eis “Laat mijn volk gaan!” – zien we al een toename.

Dan beginnen de plagen (in het Hebreeuws makot – “slagen”), een soort machtsspel tussen de partijen.

Wat gebeurt er met Farao? Zijn hart is verhard, en hij weigert ten stelligste om de kinderen Israëls vrij te laten. Zijn ego en hart zijn gekrenkt. Hij handelt vanuit die plaats van belediging, en waar er een gezwollen ego is en een hart dat niet wil luisteren, zal lijden en verlies volgen.

Terwijl de plagen in hevigheid toenemen, is Farao’s hart nog steeds hard. De toestand van het volk Israël wordt somberder. En Mozes de redder voelt zich meer verantwoordelijk en meer gefrustreerd. De dramatische driehoek blijft kloppen.

Elke plaag is erop gericht om het hart van de Israëlitische slaven ervan te overtuigen dat er verlossing is, dat er een Verlosser is.

Elke plaag die de Farao treft is erop gericht hem ervan te overtuigen wie de echte Koning der Koningen is.

En elke plaag is erop gericht om Mozes’ geloof te vergroten.

Zo veel plagen, zo veel lijden, zo veel wonderbaarlijke krachten. En toch lijkt nog niemand overtuigd te zijn. Niet de Farao, niet de kinderen van Israël en zelfs Mozes niet. In feite heeft iedereen een lesje in geloof nodig. Pas als één van de “spelers” in de driehoek gezond vertrouwen en geloof krijgt, zullen de Kinderen van Israël Egypte kunnen verlaten. Om iets te veranderen zal tenminste één van de “spelers” de cyclus moeten doorbreken en dan zal het drama eindigen.

Persoonlijke toepassing in de moderne tijd

Zelfs vandaag de dag, als we kijken naar de moeilijkheden die we doorstaan als individuen en groepen, zullen we een soortgelijke dynamiek zien.

  • Hoeveel lijden moeten we doorstaan voordat we ons realiseren dat we dingen anders kunnen doen?
  • Hoeveel pijn moeten we voelen voordat we “genoeg” zeggen?
  • Welke moeilijkheden moeten wij doorstaan om ermee in te stemmen als vrije mensen herboren te worden?

Het lezen van dit verhaal zou ieder van ons moeten inspireren om de ongezonde “drama’s” te onderzoeken die zich in ons eigen leven kunnen afspelen – om te beseffen dat wanneer we zo’n beproeving meemaken, de drie rollen bestaan. En merk op dat we soms in onszelf zelfs onze eigen vervolger, slachtoffer of redder kunnen zijn.

Om uit zo’n ongezond drama te komen, is het voldoende dat één van de drie rollen uit het verhaal stapt. Hoeveel pijn en hoeveel lijden moeten we ondergaan voordat er iets in ons hart verandert?

Maar Farao’s hart was verhard, en hij zond de kinderen Israëls niet, zoals de HEERE tot Mozes gezegd had.” (Exodus 9:12)

Farao wacht nog steeds tot de “beproevingen” voorbij zijn, in de hoop dat zijn werkelijkheid terugkeert naar wat het was. Het volk Israël in Egypte hoort nog steeds niet, en is nog niet klaar om vrij te gaan. En Mozes moet blijven groeien in geloof in de missie. Gelukkig zal Mozes toch een waardig leider worden, doordrenkt van geloof. En heel Exodus en ook de boeken die erop volgen, zullen veel spreken over de grootsheid van het geloof.

En wat gebeurt er als het geloof wankelt? Gedurende de tijd in de woestijn zal er nog veel meer “drama” zijn. En als je wilt, kun je elk drama binnen de driehoek plaatsen en zien hoe alle rollen spelen, en zien dat het drama pas eindigt als ten minste één partij ophoudt zijn “gespeelde” rol te spelen.

 

Israel Today nieuwbrief

Dagelijks nieuws

Gratis in uw mailbox

Israel Heute Newsletter

Tägliche Nachrichten

FREI in Ihrer Inbox