LedenHebben we na 3300 jaar echt meer geleerd over vrede?

Vluchtelingen, grenzen, wederzijdse verdediging, niet-aanval en de vraag hoe voormalige vijanden op lange termijn met elkaar kunnen samenleven – het klinkt als de agenda van een vredesconferentie over het huidige Midden-Oosten en Israël. Maar over precies zulke kwesties onderhandelden Egypte en het Hittitische Rijk al zo’n 3.300 jaar geleden, in een tijd die ongeveer samenvalt met het bijbelse tijdperk tussen de uittocht uit Egypte, de verovering van het land en de tijd van de rechters, afhankelijk van welke chronologie men volgt. Een nieuw geïdentificeerd fragment van het vredesverdrag tussen farao Ramses II en de Hettitische koning Hattusili III laat zien hoe verbazingwekkend actueel deze eeuwenoude vraagstukken zijn gebleven. Juist voor Israël, dat tot op de dag van vandaag leeft tussen oorlog, afschrikking en de zoektocht naar vrede, is de vondst opmerkelijk: zijn de regels van de vrede sinds bijbelse tijden werkelijk zo sterk veranderd, of onderhandelen we in het Midden-Oosten al millennia lang steeds weer over dezelfde kwesties?

Een klein stukje klei getuigt van een verbazingwekkend modern idee: vrede tussen voormalige vijanden en bescherming voor...