Na 10 jaar gratie voor Elor Azaria – zaak die Israël verdeelde nu afgesloten

Aan de vooravond van Jom Kippur heeft president Isaac Herzog de voormalige IDF-verpleger Elor Azaria gratie verleend. Dit bijna tien jaar nadat deze in Hebron een op de grond liggende Palestijnse aanslagpleger had neergeschoten, Hiervoor was de verpleger veroordeeld voor doodslag. Door de gratie wordt het strafblad van Azaria volledig gewist, iets wat anders pas in 2032 zou hebben kunnen gebeuren.

De zaak die Israël jarenlang verdeelde

Op 24 maart 2016 staken Abdel Fattah al-Sharif en een andere Palestijn een Israëlische soldaat in Hebron neer. Al-Sharif raakte daarbij gewond en lag ontwapend op de grond toen Azaria, destijds een 19-jarige hospik van de Kfir-brigade, arriveerde en hem met een schot in het hoofd doodde. Een militaire rechtbank veroordeelde Azaria in 2017 wegens doodslag tot 18 maanden gevangenisstraf . Dat werd later teruggebracht tot 14 maanden. In feite zat hij negen maanden uit. In een eerder gratieverzoek aan voormalig president Reuven Rivlin had Azaria het neerschieten achteraf omschreven als een ‘operationele fout’, die hij niet zou herhalen.

De zaak werd het symbool van een diep verdeeld land: rechts zag in Azaria een soldaat die zijn kameraad beschermde en werd opgeofferd door een overhaaste rechtspraak. Links hield vast aan de geldigheid van het internationaal oorlogsrecht, ook tijdens gevechtshandelingen. Demonstraties voor en tegen Azaria vulden de Israëlische pleinen, en ook Itamar Ben Gvir – destijds nog ver verwijderd van een ministerspost – ging toen voor Azaria de straat op.

Katz, Ben Gvir en de boodschap aan de soldaten

Herzog handelde op aanbeveling van minister van Defensie Israel Katz, die het besluit omschreef als ‘juist, menselijk en gepast’. Katz verklaarde dat Azaria zijn straf had uitgezeten en ‘een zware persoonlijke en familiale prijs had betaald’. Nu was het tijd om hem toe te staan ‘het verleden achter zich te laten, zijn leven weer op te bouwen en aan zijn toekomst te werken’. Hij benadrukte: ‘Het verlenen van gratie geeft een belangrijke boodschap af aan IDF-soldaten en hun families: wij laten onze strijders niet in de steek.’

Ben Gvir, die tien jaar geleden nog voor Azaria had gedemonstreerd, noemde het besluit „zeer ontroerend en verheugend“ en riep de chef van de generale staf op om Azaria in staat te stellen terug te keren naar de militaire dienst: ‘Het strafblad had vanaf het begin niet mogen bestaan. Elor, het volk van Israël houdt van je en staat achter je.’

Herzog maakte uitdrukkelijk duidelijk dat de gratie geen heropening van de rechtszaak inhoudt en geen hof van beroep vormt – de veroordeling als zodanig blijft van kracht. Het tijdstip – de vooravond van Jom Kippur, de dag van verzoening en een nieuw begin – kan niet toevallig gekozen zijn …