Toen Shahar Unterslak met een veteraan van de Israëlische Strijdkrachten (IDF) trouwde, begreep ze aanvankelijk niet waarom angstaanvallen een druk legden op hun prille huwelijk. Pas later kwam ze erachter dat haar man sinds een militaire operatie in 2014 leed aan een posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Haar verhaal was een van de vele die zondag tijdens een conferentie in Jeruzalem werden verteld. Daar werd onderzocht hoe de aanhoudende oorlogssituatie in Israël het huwelijk, het zoeken naar een partner en het gezinsleven verandert.
Terwijl de oorlog in Israël inmiddels de grens van 1.000 dagen heeft overschreden en het dagelijks leven in het hele land bepaalt, kwamen Engelstalige huwelijksbegeleiders, opvoeders, therapeuten, rabbijnen en gemeenteleiders bijeen om zich een vraag te stellen die veel jonge stellen in stilte bezighoudt: hoe kunnen huwelijken voortdurende onzekerheid, herhaalde reservistendienst en trauma’s doorstaan?
De conferentie, getiteld ‘Navigating Today’s Realities’, vond plaats in Cinema City op de campus van Nefesh B’Nefesh in Jeruzalem en werd georganiseerd door het Eden Center in samenwerking met Nefesh B’Nefesh. Bijna 200 deelnemers – ter plaatse en online – namen deel aan discussies over relaties, geestelijke gezondheid en het joodse gezinsleven.
Hoewel het geen vakconferentie over geestelijke gezondheid was, weerspiegelde het evenement hoe de Israëlische civiele samenleving zich in realtime aanpast aan de belastingen van de oorlog. De sprekers gingen in op uitdagingen waarmee eerdere generaties volgens de organisatoren nauwelijks te maken hadden, en zochten naar praktische manieren om koppels te helpen veerkrachtige relaties op te bouwen onder uitzonderlijke omstandigheden.
Het huwelijk ligt onder vuur
“Een complexiteit die eerdere generaties zich nooit hadden kunnen voorstellen”, is voor veel Israëlische gezinnen de bepalende realiteit geworden, zei dr. Naomi Marmon Grumet, oprichtster en uitvoerend directeur van het Eden Center, tegen JNS.
De sociologe, wier onderzoek leidde tot de oprichting van de organisatie in 2010, zei dat er een groeiende behoefte is aan opgeleide vrouwelijke leiders die koppels kunnen helpen hun weg te vinden in een tijd die wordt gekenmerkt door oorlog, ontheemding en emotionele belasting.
“Deze conferentie belichaamt de kerntaak van het Eden Center: relaties versterken, de stilte doorbreken door open gesprekken over intimiteit te stimuleren, en vrouwen gedurende hun hele levenscyclus te ondersteunen in hun lichamelijke, emotionele en geestelijke gezondheid. Wij zijn er vast van overtuigd dat je het hele gezin versterkt als je een vrouw versterkt. En dat is precies waar joodse continuïteit om draait”, zei ze.
Gedurende de hele conferentie benadrukten de sprekers dat de emotionele gevolgen van de oorlog veel verder reiken dan het slagveld en doorwerken in huizen, relaties en gezinnen.
De menselijke dimensie achter de statistieken kwam vooral naar voren tijdens een paneldiscussie over het huwelijk tijdens de reservistendienst.
De 26-jarige verpleegster Unterslak sprak openhartig over de eerste jaren van haar huwelijk met een IDF-veteraan die met PTSS leeft. Ze vertelde dat ze de tekenen van het trauma aanvankelijk niet had herkend en de angstaanvallen van haar man niet begreep. De diagnose was uiteindelijk een opluchting geweest, omdat die eindelijk verklaarde wat ze samen hadden meegemaakt.
Door middel van therapie leerde het paar de emotionele wonden onder de oppervlakte te herkennen en begon het samen het vertrouwen weer op te bouwen.
Haar verhaal vond grote weerklank bij een publiek dat onder meer bestond uit veel vrouwen wier echtgenoten tijdens de huidige oorlog van Israël herhaaldelijk reservistendienst verrichten.
Trauma buiten het slagveld
Dr. Jodi Wachpress herinnerde de deelnemers eraan dat trauma’s niet zomaar achter je kunnen worden gelaten.
“Wat er eerder was, verdwijnt niet“, zei ze. “We dragen het met ons mee. Het lichaam slaat herinneringen op.“
Deskundigen op het gebied van geestelijke gezondheid benadrukten herhaaldelijk hoe belangrijk het is om onderscheid te maken tussen trauma en een posttraumatische stressstoornis (PTSS). Ze waarschuwden ervoor om elke moeilijke emotionele reactie niet overhaast als PTSS te bestempelen.
Met betrekking tot de veranderde emotionele context van het zoeken naar een partner en het huwelijk in Israël presenteerde Aliza Gillman onderzoeksresultaten die een duidelijke toename van psychische klachten laten zien sinds het begin van de oorlog. Volgens de door haar gepresenteerde cijfers stegen de gemelde PTSS-symptomen van 16,2 naar 29,8 procent, angststoornissen van 24,9 naar 42,7 procent en depressies van 31,3 naar 44,8 procent.
“Trauma en PTSS zijn niet hetzelfde”, zei Gillman. “Het is cruciaal om het verschil te begrijpen.”
In plaats van trauma uitsluitend als een verwonding te beschouwen, benadrukten de sprekers dat genezing, met de juiste ondersteuning, een bron van persoonlijke, huwelijkse en gezinsgroei kan worden. Ze legden uit dat een langdurige oorlog het zenuwstelsel permanent in overlevingsmodus houdt, waardoor emotionele zelfregulering, communicatie en gezonde relaties aanzienlijk worden bemoeilijkt.
“De leeuwin draagt het gezin“
Roni Loeb Richter, klinisch maatschappelijk werkster, zei dat het emotionele basisniveau van het land fundamenteel is veranderd.
“We leven allemaal in een trauma“, zei ze. “We zitten allemaal in hetzelfde schuitje, en onze uitgangssituatie is niet meer in orde.“
IDF-rabbijn Binyamin Zimmerman sprak over de last die echtgenotes en moeders van reservisten tijdens de oorlog dragen.
“In oorlogstijd draagt de leeuwin het gezin“, zei hij. “Zij is een heldin.“
“Oorlog brengt het zenuwstelsel in een overweldigende overlevingsmodus“, voegde hij eraan toe, waarbij hij benadrukte dat elke soldaat ook een plek nodig heeft waar hij naar huis kan komen.
De conferentie omvatte bovendien halachische lezingen van rabbijn Assaf Bednarsh, TED-achtige korte presentaties en discussierondes die leraren en gemeenteleiders praktische hulpmiddelen moesten bieden om koppels bij ongekende uitdagingen te ondersteunen.
Een terugkerende boodschap van de dag was dat veerkracht niet de afwezigheid van moeilijkheden betekent, maar het vermogen om samen moeilijke tijden door te komen. De sprekers moedigden de deelnemers aan om ruimte te creëren voor vertrouwen, verdriet te erkennen en tegelijkertijd hoop te koesteren, en kritiek te vervangen door medeleven, terwijl gezinnen blijven leven met de onzekerheden van het dagelijkse oorlogsleven in Israël.
Sterkere fundamenten leggen
Ter afsluiting van de conferentie riep Marmon Grumet de deelnemers op om het geleerde mee te nemen naar hun gemeenschappen.
“Dit zijn zware, complexe en intieme onderwerpen – geen bijzaak, maar de realiteit waarmee mensen leven”, zei ze, en ze riep de aanwezigen op om twee inzichten uit de conferentie met twee andere mensen te delen.
Na afloop van de conferentie zei ze tegen JNS dat de eisen die aan opvoeders worden gesteld sinds 7 oktober 2023 fundamenteel zijn veranderd.
“Joodse continuïteit hangt niet alleen af van het feit of mensen trouwen“, zei ze. “Bruidsdocenten en opvoeders zijn vaak de eersten die vragen beantwoorden waarop verder niemand een antwoord heeft gegeven – en dat in een van de meest kwetsbare en vormende fasen van het leven. Ze gaan om met angsten, verwarring, trauma’s, hoop, familiale druk, lichaamsbeeld, seksuele vragen, religieus verlangen en soms diepe pijn. Sinds 7 oktober is de realiteit veranderd. We weten dat stellen hun huwelijk vandaag de dag aangaan in een wereld die getekend is door trauma’s, pornografie, PTSS en de gevolgen van drie jaar oorlog. Daarom hebben we hulpmiddelen nodig om hierop op een gevoelige en zinvolle manier te kunnen reageren.”
Terwijl Israël een nieuw jaar ingaat met reservistendienst, verliezen en aanhoudende veiligheidsuitdagingen, waren de deelnemers het erover eens dat de druk op huwelijken en gezinnen weliswaar enorm is, maar niet onoverkomelijk.
Met professionele begeleiding, steun van de gemeenschap en open gesprekken over trauma en veerkracht zouden Israëlische stellen ook onder uitzonderlijke omstandigheden een sterke basis voor hun toekomst kunnen leggen, zo luidde hun conclusie.
(oorspronkelijk gepubliceerd door JNS)
Vice-minister van Buitenlandse Zaken: UNRWA is een terreurorganisatie
Israël beroept zich opnieuw op zijn recht op zelfverdediging
Israëlische soldaat gesneuveld in Zuid-Libanon
