LedenHet wereldkampioenschap in de schaduw van de oorlog

In het voetbal zijn er twee bekende clichés. Het eerste luidt dat een wedstrijd 90 minuten duurt en dat Duitsland aan het eind altijd wint. Het tweede stelt dat er tijdens het WK geen oorlogen uitbreken.

De geschiedenis vertelt echter een heel ander verhaal.

Hamburgers en vrede

Deze bewering doet denken aan het wereldwijde optimisme van journalist Thomas L. Friedman, die eind jaren negentig betoogde dat in een wereld waarin alle landen McDonald’s-restaurants hebben, oorlogen tussen die landen steeds onwaarschijnlijker zouden worden. Zijn ‘Golden Arches-theorie’ werd het symbool van die tijd: gemeenschappelijke economische systemen, een groeiende middenklasse, een mondiale consumptiecultuur, hamburgers en – zogenaamd – wereldvrede.

Maar zoals zoveel elegante theorieën viel ook deze in duigen bij de botsing met de realiteit.

Het meest voor de hand liggende voorbeeld zijn Rusland en Oekraïne – twee landen waar ooit honderden McDonald’s-restaurants waren en die in 2022 het toneel werden van een grootschalige oorlog, nadat het conflict al in 2014 was begonnen. De theorie was al eerder aan het wankelen gebracht, tijdens de NAVO-oorlog tegen Joegoslavië in 1999...