Naftali Bennett en Yair Lapid trekken weer samen op tegen Netanyahu

In een poging om hun slogan “Iedereen behalve Bibi“ in een nieuw jasje te steken, bundelden Naftali Bennett en oppositieleider Yair Lapid – de wisselende leiders van de vorige regering – opnieuw hun krachten. Deze keer middels een daadwerkelijke fusie van hun partijen: de pas opgerichte, naar Bennett vernoemde partij en Lapids Yesh Atid.

De naam van deze eerder komische dan duivelse alliantie is “Samen”. Om precies te zijn heet het “Samen, onder leiding van Bennett” – zodat de hiërarchie duidelijk is en vanaf het begin vaststaat wie de baas is.

Nogal ironisch voor een partij die “Eenheid“ als slogan heeft. Maar er zit een methode in de waanzin om Bennett tot het gezicht te maken van het blok dat als hoofddoel heeft premier Benjamin Netanyahu bij de stembus omver te werpen.

Lapid wordt beschouwd als een “centrist“, maar behoort in werkelijkheid tot de linkervleugel van de Israëlische bevolking. Bennett bevond zich vroeger aan de rechterkant van het spectrum en hoopt dat zijn reputatie als zodanig ontevreden conservatieven aantrekt die op zoek zijn naar een alternatief voor de huidige coalitie.

“Eenheid” heeft hier niets mee te maken – behalve een gezamenlijke afkeer van aartsvijand Netanyahu. En natuurlijk het wensdenken over de aard en de oriëntatie van het electoraat.

‘Lapid en ik hebben op een aantal punten verschillende meningen, en dat verbergen we niet’, zei Bennett tijdens de persconferentie die ter gelegenheid van de fusie werd gehouden. ‘Integendeel, we zijn er trots op. Ik ben er trots op dat twee leiders met verschillende meningen samen kunnen strijden voor het welzijn van het volk van Israël, net zoals onze soldaten schouder aan schouder vechten.’

Afgezien van de oneerlijke vergelijking – onder vrienden is een zwakke metafoor immers toegestaan.

Het punt, zo zei hij, is dat ‘onze eenheid een boodschap is aan de hele natie. Dit is het einde van het tijdperk van verdeeldheid; het tijdperk van genezing breekt aan.’

Dat is op zoveel niveaus absurd dat je nauwelijks weet waar je moet beginnen. Ten eerste: gezien de recente politieke uitspraken van Bennett is de vermeende kloof tussen hem en Lapid zo goed als verdwenen.

Ten tweede zullen Israëli’s met tegenstrijdige opvattingen over cruciale kwesties nooit ophouden ideologisch tegen elkaar te strijden – en geen enkele herschikking van zetels in de Knesset zal deze realiteit veranderen.

Geschil is in Israël geen fout in het systeem. Het is het besturingssysteem. Dat is bij Joden altijd al zo geweest. En valse nostalgie naar zogenaamd harmonieuze tijden getuigt van een kort geheugen.

In feite is het idee van een ‘grote tent’ of een allesomvattende ‘paraplu’ een schijnconstructie. Bennett en Lapid houden niet alleen zichzelf voor de gek als ze zich een Israël voorstellen waarin verschillende groepen niet de straat opgaan om beleid te veroordelen dat ze afwijzen – ze onderschatten ook de intelligentie van juist die mensen die ze voor zich willen winnen.

Ze moeten zich ervan bewust zijn dat de ‘eenheid’ waarvoor ze werven in werkelijkheid een vaag concept van coëxistentie is, verpakt in een campagnelogo. Echte eenheid bestaat alleen onder strikte, duidelijk omschreven omstandigheden – bijvoorbeeld in oorlogstijd of bij nationale tragedies – of als het gaat om basisprincipes waarover vrijwel universele consensus bestaat.

Zelfs dan is het kwetsbaar en vaak vluchtig, zoals men heeft ervaren toen er nog gijzelaars in Gaza werden vastgehouden. Buiten dergelijke momenten is wat als eenheid geldt meestal slechts een tijdelijke samenloop van belangen.

Overigens: het is precies zo’n „tijdelijke samenloop van belangen” die verantwoordelijk is voor de partij „Samen”. Bennett heeft een schuld van ongeveer 20 miljoen sjekel (ca. 6.800.000 dollar) – schulden die zijn opgebouwd door zijn eerdere partijen, die er niet in slaagden opnieuw in het parlement te komen.

Lapid, met 25 zetels in de huidige Knesset, kan deze schulden bij de overheid voor hem aflossen – in ruil voor een reddingsboei die hem moet behoeden voor het onder de kiesdrempel blijven bij de komende verkiezingen, wat volgens peilingen heel goed mogelijk is.

De keerzijde van deze kunstmatig gecreëerde cohesie is het schrikbeeld van de „polarisatie”. Tot vervelens toe wordt ons verteld dat de Israëlische samenleving verdeeld is – alsof deze diagnose een dodelijke ziekte beschrijft en niet een voortdurende toestand.

Israël is een lappendeken van identiteiten, met een cultuur die veel waarde hecht aan gepassioneerde discussies, koppige eigenzinnigheid en een flinke dosis chutzpe. Het is een pluralistische mozaïek, gekenmerkt door passie die voortkomt uit een grote inzet. Dat is geen fout die gecorrigeerd moet worden – dat is een gegeven.

(JNS)