Compromis over justitiële hervorming: Netanyahu verwerpt, oppositie stemt met tegenzin in

President Isaac Herzog waarschuwt dat er een burgeroorlog dreigt als de twee partijen niet samenkomen voor een dialoog over het plan voor justitiële hervorming.

Door TPS | | Onderwerpen: Israel, Benjamin Netanyahu
Anti-regeringsbetogers botsen met de politie terwijl ze een snelweg blokkeren in Tel Aviv. Foto: Erik Marmor / Flash90

Israëls politieke crisis over de omstreden justitiële hervorming is verhevigd nadat premier Benjamin Netanyahu woensdagavond een compromisvoorstel van president Isaac Herzog verwierp.

Demonstranten blokkeerden donderdag wegen in Tel Aviv, schilderden een rode lijn langs een straat in Jeruzalem die naar het gebouw van het Hooggerechtshof leidt en gingen aan boord van boten om het verkeer in de haven van Haifa te verstoren. Artsen demonstreerden ook buiten ziekenhuizen in Haifa en Ashdod, terwijl in andere Israëlische steden protestmarsen werden gehouden.

De kwestie volgde Netanyahu naar Berlijn, waar honderden demonstranten met borden zwaaiden voor de Brandenburger Tor en de Duitse kanselier Olaf Scholz zijn bezorgdheid uitsprak.

Tegenstanders van justitiële hervormingen beloofden hun protesten op te voeren nadat Netanyahu het kader van Herzog, dat in een prime-time televisietoespraak werd gepresenteerd, had verworpen.

“Iedereen die denkt dat een echte burgeroorlog die levens kost een grens is die we niet zullen bereiken, heeft geen idee,” zei Herzog. “De afgrond ligt binnen ons bereik.”

Voordat hij woensdagavond naar Duitsland vertrok, verwierp Netanyahu het voorstel echter. “Helaas gingen de vertegenwoordigers van de coalitie niet akkoord met wat de president naar voren bracht,” zei Netanyahu. “En centrale elementen van het voorstel dat hij naar voren heeft gebracht bestendigen alleen de huidige situatie en brengen niet het noodzakelijke evenwicht tussen de takken. Dat is de betreurenswaardige waarheid.”

Oppositie stemt met tegenzin in

Oppositieleider Yair Lapid legde intussen donderdagavond tijdens een persconferentie uit waarom hij met tegenzin instemt met het ontwerp voor een mogelijk compromis over de controversiële justitiële hervorming van de regering dat de dag ervoor door Herzog is gepresenteerd.

“Het door de president gepresenteerde ontwerp is niet perfect,” zei Lapid, “het is niet wat we wilden, maar het is een eerlijk compromis dat ons in staat zal stellen samen te leven. Wij aanvaarden het ontwerp van de president omdat er in een burgeroorlog alleen maar verliezers zullen zijn. Want in tegenstelling tot de regering hebben wij een nationale verantwoordelijkheid. Wat aan de andere kant ligt, waar [minister van Justitie Levin] en [voorzitter van de Knesset Judiciary Committee Simcha] Rothman toe leiden, is het einde van het idee van een Joodse en democratische staat.”

Met deze woorden sloot Lapid zich aan bij de opmerkingen van Herzog, die had gewaarschuwd dat Israël zonder een of ander compromis dreigt af te glijden naar een burgeroorlog.

De voorstellen van de president

Het plan van de regeringscoalitie voor justitiële hervorming is zeer controversieel. De wetgeving, die terrein wint in de Knesset, zou vooral de manier veranderen waarop rechters worden benoemd en ontslagen, de Knesset de mogelijkheid geven om bepaalde beslissingen van het Hooggerechtshof te herroepen, de mogelijkheid voor rechters beperken om normen van “redelijkheid” toe te passen en de manier veranderen waarop juridische adviseurs bij ministeries worden aangesteld.

Voorstanders van de juridische hervormingen willen een einde maken aan jarenlange rechterlijke overmacht, terwijl tegenstanders de voorstellen antidemocratisch noemen.

Het kader voor de juridische hervormingen van de president omvat het niet invoeren van de automatische meerderheid van de regeringscoalitie in de gerechtelijke selectiecommissie en het afschaffen van het vetorecht van het Hooggerechtshof over regeringsbenoemingen.

Het plan van Herzog zou het ook moeilijker maken voor het Hooggerechtshof om wetten ongedaan te maken door een tweederde meerderheid van een 11-koppig panel te vereisen. Het Israëlische Hooggerechtshof bestaat uit 15 rechters. Het kaderplan van de president voorzag niet in de mogelijkheid voor de Knesset om een beslissing van het Hooggerechtshof terzijde te schuiven.

Het plan van de president geeft ook meer constitutioneel gewicht aan de grondwettelijke basiswetten van Israël, terwijl de mogelijkheden van het Hooggerechtshof om de juridische toets van de “redelijkheid” toe te passen, worden beperkt.

De status van de juridische adviseurs die momenteel in de ministeries werken, blijft ook behouden, maar er wordt een mechanisme gecreëerd waardoor ministers juridische adviseurs kunnen ontslaan als er veelvuldige en fundamentele meningsverschillen zijn. Momenteel zijn juridische adviseurs technisch gezien professionele ambtenaren. De regeringscoalitie wil van juridische adviseurs politieke benoemingen maken.

Herzog had eerder aangeboden te bemiddelen tussen de regering en de oppositie, maar Lapid zwoer niet te zullen onderhandelen zolang de coalitie haar wetgevingswedloop niet staakte. De leiders van de regeringscoalitie zeggen dat zij bereid zijn te onderhandelen, maar zonder voorwaarden vooraf.

De regering dringt erop aan alle wetgeving vóór de komende Pesachvakantie af te ronden.

Israel Today nieuwbrief

Dagelijks nieuws

Gratis in uw mailbox

Israel Heute Newsletter

Tägliche Nachrichten

FREI in Ihrer Inbox