Het idee wint terrein, dat de Joden evenzeer vluchtelingen zijn als de Arabieren beweren dit te zijn, ondanks de 'Palestijnse' inspanningen om dit verschijnsel te bagatelliseren.

Dit is het eerste deel van een serie artikelen over de Joodse vluchtelingen die in de jaren na de Tweede Wereldoorlog uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten zijn verdreven.

Een campagne van het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken die in september begon richt zich op het herstel van 'rechten en gerechtigheid' voor Joodse vluchtelingen die in de vorige eeuw Arabische landen ontvluchtten. Hij ontlokte harde kritiek van Palestijnse leiders zoals Hanan Ashrawi, lid van het Uitvoerend Comité van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO), die het initiatief een truc noemde.

'Joden die naar Israël kwamen zijn geen vluchtelingen, omdat zij hun huizen verlaten vrijwillig en onder druk van zionistische groepen en het Joods Agentschap,' zij ze volgens The Jerusalem Post, wat suggereert dat deze stap van het ministerie van Buitenlandse Zaken echt was bedoeld als afleiding van het lijden van de Palestijnen en om hun recente pogingen om een niet-lidstaat status te verkrijgen bij de Verenigde Naties te blokkeren.

Advertentie - artikel gaat hieronder verder

Maar niet iedereen dacht er zo over.
'Ik denk niet dat het iets te maken heeft met politiek. Vorige regeringen van Israël onderschatten de educatieve kracht van deze zaak. Nu veranderen ze hun standpunt, vooral na aandringen van verschillende Joodse vluchtelingenorganisaties in Israël, 'zei dr. Yitschak Ben-Gad, een voormalige Libische vluchteling die van 2005 tot 2007 als consul-generaal van Israël diende in Florida, VS.

Hoewel er zeker politieke motivaties kunnen zitten achter het besluit van het ministerie om de campagne te beginnen terwijl de Palestijnen naar erkenning streven, kunnen Ashrawi's beweringen van een vrijwillige Joodse exodus niet serieus worden genomen, vooral omdat deze fundamentele historische feiten tegenspreken.

Aan het begin van de vorige eeuw leefden er ongeveer een miljoen Joden in wat we nu het Midden-Oosten, Iran en Noord-Afrika noemen. In deze tijd is er van die bevolking (buiten Israël) niet meer over dan drie procent, en zeggen deskundigen dat zij moesten vluchten om redenen van persoonlijke veiligheid.

'Voor de Libische Joden begonnen de problemen in 1945 met de aanvallen op Joodse wijken in Tripoli en andere steden,' zei dr. Chaim Sa'adoun, studentendecaan aan de Open Universiteit van Israël en directeur van het Documentatiecentrum voor Noord-Afrikaanse Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog bij het Ben Zvi Instituut. Sa'adoun wees op wreedheden die 139 Libische Joden, onder wie vrouwen en kinderen, het leven kostte.

De spanningen namen toe na de onafhankelijkheid van Libië in 1951, en nog meer Joods bloed werd vergoten. Ben-Gad herinnert zich die gebeurtenissen die hem en zijn familie dwongen te vluchten, en zei dat ze alles moesten achterlaten. 'De situatie was moeilijk, zelfs voor de uitbarsting van de pogroms, maar Joden hadden geen keus. Toen de Staat Israël in 1948 werd opgericht, besloten velen om te vertrekken, en namen maar een minimum van hun bezittingen mee'.

De situatie in andere Islamitische landen was ook alarmerend, maar Sa'adoun zei dat de omvang van het lijden van land tot land verschilde.

'De omstandigheden die Joden hun thuisland deden verlaten waren verschillend,' merkte hij op. 'Pogroms braken uit als gevolg van conflicten tussen de koloniale machten en de bevrijdingsbewegingen, en door de inspanningen van de Arabische Liga [om het Joodse volk te demoniseren en hen de schuld te geven voor tegenspoed]. Maar ze waren zeker niet de enige reden. Naast de gewelddadige aanvallen, ontsnapten de Joden aan allerlei economische, zakelijke en religieuze beperkingen'.

Sommigen emigreerden naar Canada en Europa, anderen gingen naar Israël. In feite was de toevloed van vluchtelingen uit Arabische landen zo acuut dat enkele Palestijnse leiders zich zorgen maakten.

Aref Al Aref, een Palestijnse historicus, journalist en politicus, stuurde in 1951 een telegram naar de Arabische Liga, waarin hij de Arabische regeringen dringend verzocht de Joden niet te verdrijven. Dit zou, zo schreef hij, 'twee problemen oplossen ... dat van Palestina in het algemeen en dat van de vluchtelingen in het bijzonder.' Zijn pleidooi werd echter nooit beantwoord.

Elizabeth Blade