In deel 1 van dit artikel ging het over de ontwikkelingen in Egypte, waar na het omverwerpen van Mubarak een machtsvacuüm ontstond in de Sinaïwoestijn. In deel 2 kijken we naar de situatie in Syrië, waar de revolutie en het bloedvergieten doorgaan en ook Israël mogelijk te maken krijgt met vluchtelingen.

De situatie aan de Syrische grens is even slecht als aan de Egyptische kant, en sommige deskundigen vrezen dat de toestand alleen maar erger wordt wanneer Assad valt. De huidige Syrische president is altijd al een fervent aanhanger geweest van Iran en zijn bondgenoten Hezbollah en Hamas, maar hij werkte samen met Israël op het gebied van veiligheid. Nu echter Assad's grip op Syrië losser wordt, kan Israëls noordelijke front zich gaan ontwikkelen tot een Sinaï-achtige situatie. Evenals Egypte wordt Syrië overspoeld met Iraanse, Turkse en Saoedi-Arabische wapens, die het land binnenkomen vanuit Turkije, Irak en Jordanië.

Toch ziet Barak de verdrijving van Assad als een kans, hopend dat dit de Syrisch-Iraanse as verbreekt en diverse terreurcellen verzwakt, die onder de paraplu's van deze landen opereren. Het enige probleem is dat in plaats daarvan andere, vijandiger gezinde, blokken kunnen opkomen. Nadat de Moslimbroederschap de macht heeft gegrepen in Egypte (tot vreugde van Hamas), zou deze uiteindelijk tevens Syrië kunnen regeren, waarmee een gevaarlijke alliantie wordt gevormd die tegen Israël kan worden gericht.

Maar zoals het Russische Instituut voor het Midden-Oosten Studies rapporteert, heeft Qatar - de belangrijkste financier van de Moslimbroederschap - Jeruzalem beloofd om dit probleem aan te pakken door de stemming van de militanten te kalmeren en het Hamas-bestuur in Gaza te vervangen door meer 'Israël-vriendelijke' leiders.

Advertentie - artikel gaat hieronder verder

Ondertussen sleept de Syrische revolutie zich voort, waardoor meer dan 15.000 mensen de dood vonden. Tienduizenden zijn al gevlucht voor het geweld, en zochten hun toevlucht in de buurlanden Jordanië (naar schatting 120.000), Libanon (26.000) en Turkije (30.800), terwijl verwachte wordt dat 200.000 anderen Cyprus overstromen.

Maar wanneer (en indien) het Syrische regime definitief ineenstort, zal de sektarische strijd onvermijdelijk escaleren, waardoor duizenden Alawieten - aanhangers van Assad, samen 10 tot 12% van de Syrische bevolking - moeten vluchten voor hun leven, uit vrees voor vergelding door de Soennieten, die de macht zullen overnemen.

De Israëlische stafchef, Benny Ganz, maakte in januari bekend dat het land voorbereidingen trof voor het opnemen van een aantal Alawietische vluchtelingen op de Golan-hoogvlakte. Israël heeft al een kleine Alawitische gemeenschap van ongeveer 2.200 mensen, die onder zijn bestuur kwamen in 1967, toen Israël dit gebied veroverde. De Joodse staat maakt zich nu echter klaar voor een groter aantal.

'De vraag is: wat gaan we met hen doen?', zei Christopher (niet zijn echte naam), een onderzoeker, gespecialiseerd op het onderwerp Israëls vluchtelingen. 'Toen we ons terugtrokken uit Zuid-Libanon in 2000, nam Israël zo'n 6.000 Libanezen op, voormalige soldaten van het Zuid-Libanese Leger (SLA) en hun gezinnen. In de loop der jaren zijn velen vertrokken. Slechts 1.200 van hen bleven en wonen verspreid in het noorden van Israël', vervolgde hij.

De expert benadrukte ook dat Israël hiervoor geen duidelijk beleid heeft, en de politieke elite van het land het nogal vaak niet met elkaar eens is. 'Terwijl Benny Ganz zegt dat we er een aantal zullen accepteren, stelt onze minister van Binnenlandse Zaken, Eli Yishai, dat hij er geen enkele toelaat. Voordat we vluchtelingen toelaten, moeten we dit eigenlijk bespreken en met een programma komen dat iedereen naar de zin is'.

Blijkbaar zijn de leiders van het land het ook oneens over de aanpak van de andere gevolgen van de Arabische Lente. 'Sommige hebben voorkeur voor een afwachtend beleid', aldus Perlov. 'Anderen willen de nieuwe regimes in het beginstadium verpletteren, terwijl ze nog zwak zijn, en weer anderen dringen aan bij de overheid om nieuwe allianties te vormen, als tegenwicht tegen regimes die vijandig staan tegenover Israël', verklaarde ze.

Het opkomende blok van Israël, Cyprus, Griekenland, en mogelijk ook Rusland zou een dergelijke unie kunnen zijn. De landen, die belangen hebben bij gaswinningsprojecten in de oostelijke Middellandse Zee, hebben samen ook te maken met diverse gemeenschappelijke uitdagingen, waaronder de opkomende dreiging van de militante Islam en het grote aantal ontheemde vluchtelingen in de regio. Daarnaast verstevigt Netanyahu naar verluidt de samenwerking met Afrika ten zuiden van de Sahara (Kenia, Oeganda en Ivoorkust), waar men bezorgd is dat de opkomst van de islamisten in Noord-Afrika zich naar het zuiden zal uitbreiden.

'Ik geloof dat we de huidige problemen het beste kunnen oplossen door middel van samenwerking,' benadrukte Perlov. 'Maar in tegenstelling tot Washington, dat er voor kiest te onderhandelen met de Moslimbroeders, moeten we praten met de gematigden achter de opstanden in de Arabische wereld. Liberalen, centristen, minderheden – ieder die verlangt naar democratische waarden', zei ze.

Omdat zij 5 tot 10 procent van de Egyptische bevolking hiertoe rekent, denkt Perlov dat Israël nu een unieke kans heeft om meer kanalen te scheppen om zo het grote publiek te bereiken. Ze gelooft niet in alleen maar toenemende militaire aanwezigheid aan de grenzen, het bouwen van barricades en hekken van prikkeldraad, het aanvullen van mijnenvelden en diepe sloten.

In plaats daarvan, zegt de onderzoekster, moet Israël een dialoog met zijn buurlanden leiden, van zich laten horen, zorgen voor een positieve verandering. 'We zouden kunnen samenwerken op het gebied van veiligheid door een speciaal orgaan op te richten dat het vervoer van wapens zou reguleren, we kunnen onze economische banden versterken door een vrije markt te scheppen die de ontwikkeling van de middenklasse zou stimuleren - de ruggengraat van elke economie. Als die mensen een fatsoenlijk leven beginnen te leiden, alleen dan krijgen we samenlevingen die niet Israël de schuld zullen geven', vatte ze samen.

Elisabeth Blade