De Verenigde Naties hebben afgelopen vrijdag officieel ingestemd met de Israëlische maritieme blokkade van de Gazastrook.

De blokkade wordt gezien als een legitieme maatregel. Als gevolg hiervan is er in het Midden-Oosten een ‘koude oorlog’ ontstaan tussen Israël en jarenlange bondgenoot Turkije.

Al meer dan een jaar eist Turkije van Israël dat zij openlijk haar excuses aanbiedt voor het onderscheppen van de flottielje die zogenaamd ‘humanitaire hulp’ zou willen bieden in Gaza en daarom de maritieme blokkade op 20 mei 2010 probeerde te doorbreken. Negen Turken aan boord van de Mavi Marmara, het grootste schip van de flottielje, vonden de dood toen Israëlische commando’s het schip enterden.

Turkije is van mening dat de hele zaak beschouwd moet worden als een vorm van Israëlische piraterij en schaart zich hiermee openlijk achter Hamas.

Maar de commissie Palmer erkende in haar rapport over het incident aan Ban Ki-moon, secretaris-generaal van de VN, dat ‘militante groepen in Gaza een reële bedreiging vormen voor Israël’.

Israël wierp een beperkte blokkade op voor Gaza, inclusief een maritieme blokkade, om zich ervan te verzekeren dat terroristen geen geavanceerde wapens het gebied binnen zouden smokkelen. Er zijn herhaalde pogingen geweest om dit soort wapens het gebied binnen te loodsen.

Het rapport van de commissie Palmer bevestigt dat de maritieme blokkade ‘een legitieme veiligheidsmaatregel is en dat de manier waarop deze maatregel wordt uitgevoerd overeenkomt met de regels van het internationaal recht’.

Het rapport rechtvaardigt Israëls onveranderde standpunt om Turkije geen excuses aan te bieden voor het enteren van de Mavi Marmara. De reactie van de Turkse regering was furieus en zij heeft de Israëlische ambassadeur in Ankara geboden om het land direct te verlaten.

‘De diplomatieke relaties tussen Israël en Turkije zijn gereduceerd tot het niveau van de tweede ambassadesecretaris. Alle Israëlische diplomaten met een hogere positie dan tweede ambassadesecretaris zijn naar huis gestuurd’, zei de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Ahmet Davutoglu.

Turkije heeft ook alle militaire akkoorden met Israël opgeschort, en heeft gedreigd om individuele soldaten die betrokken waren bij de aanval voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag te brengen.

Het meest verontrustende is misschien wel dat Turkije heeft gezegd dat zij haar marinevloot in het oosten van de Middellandse Zee zal gaan versterken.

Een Turkse diplomaat liet het Turkse dagblad Hurriyet Daily News weten dat er een ‘agressievere strategie ingezet zal worden, waardoor Israël niet langer de vrijheid zal hebben om door te gaan met haar provocerende praktijken’.

In de tussentijd verklaarde premier Netanyahu dat Israël het Palmer-rapport aanvaardt en dat het land blij is met de bevindingen van het rapport, ondanks het feit dat het rapport zeer kritisch was over de rol van Israël.

Het rapport van de commissie Palmer vond dat Israël niet juist heeft gehandeld met het sturen van vele commando’s naar de Mavi Marmara op zo’n grote afstand van de wateren van Gaza.

Maar Israëlische woordvoerders die deze bevindingen betwistten, merkten op dat er nog vijf andere schepen waren die deel uit maakten van de flottielje en dat geen van deze schepen werd onderworpen aan geweld. De gevechten op de Mavi Marmara werden uitgelokt door aan terroristische organisaties gelieerde activisten en niet door de Israëlische soldaten, die pas toesloegen toen verschillende soldaten benedendeks in gijzeling waren genomen.

‘Israël is van mening dat de commissie niet voldoende rekening heeft gehouden met de beperkende omstandigheden bij de uitvoering van deze operatie’, zei Joseph Ciechanover, de Israëlische vertegenwoordiger van de commissie Palmer.

De regering Obama heeft haar toenemende bezorgdheid uitgesproken over de ontstane situatie die de Amerikaanse belangen in de regio schaadt. Afgelopen maand heeft het Witte Huis geprobeerd Israël te bewegen om Turkije verontschuldigingen aan te bieden op Turkse voorwaarden. Daarbij werd het dreigement geuit dat indien Israël geen excuses aan zou bieden zij de steun van Amerika zou kunnen verspelen wanneer de Palestijnen een motie indienen voor een onafhankelijke staat.

Maar een aantal leden van het Amerikaanse Congres zei dat Turkije fout was en zij haalde uit naar de hypocrisie van Ankara: enerzijds zetten zij de Israëlische ambassadeur het land uit, anderzijds mag de Syrische ambassadeur die mede verantwoordelijk is voor het uitmoorden van de eigen bevolking aanblijven.

‘Turkije zou zich moeten schamen’, zei Congreslid Eliot Engel uit het district New York. ‘Het is enorm hypocriet dat de Syrische ambassadeur er comfortabel bijzit in Ankara, terwijl het Syrische regime onlangs meer dan tweeduizend Syrische burgers heeft gedood. Tegelijkertijd heeft Turkije de Israëlische ambassadeur naar huis gestuurd omdat Israël een adequate actie ondernam om een legale blokkade te handhaven. In plaats van uit te halen naar de enige echte democratie in het Midden-Oosten zou Turkije zich moeten richten op haar eigen problemen, en voor eens en voor altijd een einde moeten maken aan de Turkse bezetting van Cyprus.’

Ook zijn er een niet gering aantal stemmen te horen die erop wijzen dat Turkije bezig is om Israël te demoniseren omdat het zichzelf verdedigt, terwijl de Turkse luchtmacht honderden mensen heeft gedood in Noord-Irak bij aanvallen op vermeende Koerdische militanten. Zowel Ankara als de media zijn oorverdovend stil over deze acties.

Gisteren gaven de Israëli’s aan dat zij vrezen zijn dat Turkije er bewust op uit is om haar macht in de moslimwereld uit te breiden en dat er geen betere en snellere manier is om dat te doen dan door een houding aan te namen van uitgesproken vijandschap ten opzichte van Israël.

Of de agressieve retoriek en bijbehorend gedrag zullen resulteren in openlijk geweld valt nog te bezien, maar het is duidelijk dat Israël en Turkije op ramkoers liggen.