Is het denkbaar dat Israël nog een keer van eigen bodem wordt verdreven?

Deze vraag houdt jong en oud, religieus en niet-religieus voortdurend bezig in Israël. De moderne staat Israël heeft nu al 63 jaar standgehouden in het overwegend islamitische Midden-Oosten. Gelovige Joden denken dat dat te danken is aan Gods genade, en niet-gelovigen prijzen er het leger voor. Het voortbestaan van de staat heeft statistisch gezien elke dag een Israëlische burger het leven gekost. Er zijn sinds de stichting van de staat 23.000 Israëli’s omgekomen als gevolg van vijandelijke aanvallen. Op de vraag hoelang Israël deze overlevingsstrijd nog volhoudt, wordt verschillend geantwoord. Zal de Messias spoedig komen om zijn volk te verlossen?

Is het denkbaar dat Israël nog een keer van eigen bodem wordt verdreven? Zegt de Bijbel daar niets over, of hebben we iets over het hoofd gezien, of verkeerd begrepen? Nog niet zo lang geleden werd de volgende uitspraak van de Amerikaanse verslaggever en politicus Joe McCain, een broer van de republikeinse presidentskandidaat, geciteerd: ‘Of Israël zal blijven bestaan? Maak je geen zorgen! Dat is iets wat Palestijnen, Arabieren en het merendeel van de Amerikanen gewoon niet begrijpen. De Joden zullen het land namelijk nooit meer verlaten. Tenzij de wereld dat gaat inzien, zal dat miljoenen Arabieren het leven kosten.’

De Israëlische Nobelprijswinnaar economie 2005, prof. dr. Israel Aumann, beschouwt de betrekkingen tussen Israël en de Arabieren als een ‘dwingende paradox’. De Arabieren leggen al vanaf het begin van de onderhandelingen met Israël onhaalbare eisen op tafel, en ze laten duidelijk weten dat ze bij die eisen zullen blijven. Ze benadrukken dat ze op geen enkele wijze bereid zijn hun voorwaarden bij de vredesonderhandelingen op te geven. Deze tactiek geeft Israël het gevoel dat het geen andere keus heeft dan toe te geven aan de Arabische eisen. Israël denkt dat er anders nooit vrede zal komen. De PLO en Hamas hebben Israël naar hun hand gezet. De Palestijnen geven geen centimeter toe als het om Judea en Samaria gaat. Omdat Israël tegen elke prijs naar vrede streeft, heeft het onbewust ingestemd met de Palestijnse manier van denken. Zo komt het dat Israël tegemoetkomt aan de Palestijnse eisen, die al vanaf het begin van de onderhandelingen op tafel liggen: volledige ontruiming van Judea en Samaria, inclusief Oost-Jeruzalem en een Palestijnse staat naast Israël.

Prof. dr. Aumann is een wiskundige, die bekend staat om zijn ‘spelanalyse’. Hij vergelijkt de vredesonderhandelingen met het pokerspel. Om het conflict in het Midden-Oosten te begrijpen, raadt Aumann aan tijdens het ‘pokeren’ met de Palestijnen, op een andere manier te gaan denken. Israël zou de speltheorie van het Midden-Oosten moeten bestuderen en zo snel mogelijk zijn strategie moeten veranderen. Allereerst zal Israël zijn bereidheid tot een vredesverdrag met de Arabieren moeten loslaten. Israëls politieke inzicht kwam tot op heden voort uit de verkeerde houding, als zou er tot elke prijs vrede moeten worden nagestreefd. Israël moet zich losmaken uit deze ‘dwingende paradox’. Tot nu toe gedraagt Israël zich alsof er geen alternatieven zouden zijn voor een vredesverdrag.

‘Herhaalde spelen’ is een begrip binnen de speltheorie. Het betekent dat eenmalige situaties zich wel steeds opnieuw voordoen, maar net even anders dan de vorige keer. Spelen, die telkens weer op dezelfde manier worden gespeeld, brengen een strategisch evenwicht voort, dat ertoe leidt dat beide partijen gaan samenwerken. Dat gebeurt alleen als beide partijen de herhalingsfactor in hun besprekingen incalculeren. De spelers zullen daarna moeten bekijken welke gevolgen de stappen die al genomen zijn zullen hebben voor het toekomstige spel. De angst voor mogelijke toekomstige nederlagen maakt deel uit van het evenwicht.

Israël heeft tot nu toe geen rekening gehouden met het element van de herhaling, en denkt dat het met een eenmalig spel bezig is. Dit is een verkeerde en gevaarlijke strategie. Bovendien zou Israël volledig overtuigd moeten zijn van de legitimiteit van zijn bestaan. Zowel volk als regering zouden verankerd moeten zijn in de overtuiging dat ze volkomen in hun recht staan om in het beloofde land te wonen. Pas dan zou ook de tegenstander overtuigd kunnen raken.

Volgens de speltheorie van Dr. Aumann is de tegenspeler van lieverlee bereid een compromis te sluiten en af te zien van onmogelijke eisen.

Tot nu toe hebben de Palestijnen zichzelf er rotsvast van overtuigd dat de Westelijke Jordaanoever hun overgeërfde gebied is, waarvan ze onder geen voorwaarde afstand zullen doen. Dat heeft er tenslotte toe geleid dat ook Israël ervan overtuigd is geraakt, dat dit land aan de Palestijnen toebehoort. Israël moet anders gaan denken en het binnengeslopen gedachtengoed herzien.